6 دقیقه
این نبرد بهسختی یک ماه دوام آورد. اما همین زمان هم کافی بود.
طرحی در کالیفرنیا که با هدف کاهش تسلط اپل و گوگل بر کشف و دیدهشدن اپلیکیشنهای موبایل ارائه شده بود، پس از یک کارزار لابیگری تهاجمی فروپاشید؛ اتفاقی که نشان میدهد بزرگترین پلتفرمهای سیلیکونولی وقتی قانونگذاران قواعد بازارهای دیجیتال آنها را تهدید میکنند، با چه سرعتی وارد عمل میشوند.
این لایحه که با حمایت سناتور ایالتی کالیفرنیا، اسکات وینر، مطرح شد، یکی از شکایتهای آشنای توسعهدهندگان اپلیکیشن را هدف گرفته بود: وقتی کاربران در اپ استور یا گوگل پلی جستوجو میکنند یا میان گزینهها میگردند، مالکان پلتفرم میتوانند به اپلیکیشنها و خدمات خودشان شانس بیشتری برای دیدهشدن بدهند. این طرح پیشنهادی که با نام قانون بیسد شناخته میشد، میخواست جلوی این نوع ترجیحدهی به خود را بگیرد و به رقبای کوچکتر فرصت منصفانهتری برای پیدا شدن بدهد.
روی کاغذ، این طرح حامیان طبیعی خود را داشت. شتابدهنده استارتاپی وای کامبینیتور در کنار شرکتهای فناوری کوچکتر و گروههای حامی حقوق مصرفکننده از آن حمایت کردند. استدلال آنها ساده بود: اگر اپل و گوگل قفسهها را کنترل میکنند، نباید بتوانند بیسروصدا بهترین جایگاهها را هم به نفع خودشان جابهجا کنند.
وقتی ماشین لابیگری روشن شد
مخالفت خیلی زود از راه رسید. به گزارش بلومبرگ، اتاق پیشرفت، ائتلافی از صنعت فناوری که بودجه آن از سوی اپل، گوگل و چند شرکت بزرگ دیگر تأمین میشود، در حالی علیه این لایحه بیانیه داد که وینر هنوز در ۱۸ مارس مشغول معرفی آن بود. همین اتفاق فضای ادامه ماجرا را مشخص کرد.
لابیگران تماسهای شهروندان را به دفتر قانونگذاران سرازیر کردند. تبلیغات هشدار میدادند که این لایحه میتواند نتایج جستوجو را کمفایدهتر، تحویل کالاها را کندتر و گوشیهای هوشمند را ناامنتر کند. گروههای تجاری نیز در برابر این طرح صف کشیدند؛ از جمله اتاق بازرگانی کالیفرنیا و چندین سازمان فعال در صنعت فناوری.
وینر این کارزار را «موج سهمگین لابیگری» توصیف کرد و مخالفان را متهم کرد که ساختمان کپیتول را با اطلاعات نادرست پر کردهاند. حامیان لایحه تلاش کردند با این پیامرسانی مقابله کنند، اما در برابر ائتلافی قرار داشتند که منابع مالی فراوان، روابط تثبیتشده و هدفی کاملا روشن داشت: کشتن لایحه پیش از آنکه شتاب بگیرد.
اپل نیز مدیران ارشد خود را وارد میدان کرد. تیم پاودرلی، مدیر ارشد امور دولتی این شرکت، در نامهای به قانونگذاران کالیفرنیا، این طرح را با قانون بازارهای دیجیتال اروپا مقایسه کرد. هشدار او برای هر کسی که واکنش غولهای فناوری به تنظیمگری در سالهای اخیر را دنبال کرده باشد، آشنا بود: اجرای مقررات، زمان و منابع را از ساخت محصولات جدید منحرف میکند.
این استدلال اثر گذاشت. پس از آنکه لایحه در هفته قبل از یک کمیته عبور کرده بود، در ۲۰ آوریل در کمیته سیاست فناوری با محوریت حریم خصوصی شکست خورد.
پول پشت پیام
برای اپل و گوگل، مسئله بسیار بزرگتر از یک لایحه در کالیفرنیا بود. هر قاعدهای که نحوه نمایش خدمات خودشان در فروشگاههای اپلیکیشن را محدود کند، میتوانست اثرات زنجیرهای بر جستوجو، اشتراکها، پرداختها، نقشهها، پیامرسانی و دیگر بخشهای اصلی اکوسیستم موبایل بگذارد. پیروزی قانونگذاران در ساکرامنتو ممکن بود تلاشهای مشابهی را در جاهای دیگر تشویق کند.
بن گولومبک از اتاق بازرگانی کالیفرنیا، شکست این لایحه را «یک تلاش تیمی واقعی» خواند و از قانونگذارانی که علیه آن رأی دادند تشکر کرد. او همچنین به متحدان خود هشدار داد که هوشیار بمانند، وینر را فردی سرسخت توصیف کرد و گفت این طرح ممکن است در قالبی دیگر بازگردد.
وینر هم بهروشنی نشان داد که این موضوع تمام نشده است. پیام او کوتاه بود: منتظر بمانید.
هیچکدام از این اتفاقها در خلأ رخ نداد. همزمان با آنکه بررسیهای ضدانحصار، قوانین اپ استور و تنظیمگری پلتفرمها از محافل تخصصی سیاستگذاری وارد سیاست عمومی شدهاند، اپل به یکی از بازیگران سنگینوزن هزینهکرد سیاسی تبدیل شده است. گزارشها نشان میدهد اپل در سال ۲۰۲۵ در ایالات متحده حدود ۸.۸ میلیون یورو برای لابیگری هزینه کرده است؛ رقمی بیسابقه برای این شرکت و حدود ۲۷.۹٪ بیشتر از سال قبل.
همین الگو در اروپا نیز دیده میشود. اپل طی یک دوره یکساله ۷ میلیون یورو برای لابیگری در نهادهای اتحادیه اروپا هزینه کرد؛ رقمی برابر با هزینه گزارششده لابیگری مایکروسافت و آمازون در اتحادیه اروپا. متا بیشتر هزینه کرد و رقم آن به ۱۰ میلیون یورو رسید.
این نخستین بار نیست که اپل و دیگر غولهای فناوری وقتی قوانین اپ استور یا مسئولیت پلتفرمها روی میز بوده، فشار سنگینی بر قانونگذاران وارد کردهاند. در سال ۲۰۲۴، لابیگران بر سر یک لایحه ایمنی آنلاین کودکان به مقامها فشار آوردند و از تاکتیکهای مشابهی استفاده کردند: ارتباطگیری مداوم، پیامرسانی شدید و سایه تهدیدهای حقوقی احتمالی در صورتی که برخی مفاد مرتبط با اپ استور باقی بماند.
ماجرای کالیفرنیا نشان میدهد تنظیمگری شرکتهایی که میان توسعهدهندگان و میلیاردها کاربر قرار گرفتهاند، همچنان چقدر دشوار است. اصلاح قوانین فروشگاههای اپلیکیشن شاید در سطح نظری، بهویژه میان استارتاپها و گروههای مصرفکننده، محبوبیت سیاسی داشته باشد. اما وقتی تبلیغات شروع میشود، تماسها به دفترها میرسد و گروههای صنعتی راهروها را پر میکنند، نظریه با ماشین نفوذ روبهرو میشود.
فعلا اپل و گوگل کتاب راهنمای خود برای اپاستورهای کالیفرنیا را دستنخورده نگه میدارند. اما نبرد گستردهتر بر سر قدرت پلتفرمها همچنان کاملا زنده است.
نظرات
بادقلم
نقد منطقی بود، ولی واقعیت اینکه وقتی منابع و نفوذ باشه، قانونگذاری خیلی سخت میشه. وینر سرسخته، شاید طرح باز برگرده، باید هوشیار بمونیم.
سینا
من تو یه استارتاپ بودم و دیدم همین اتفاقا میفته، وقتی پول باشه کوچیکا عملا نادیده گرفته میشن. اینا فقط دارن منافع خودشونو حفظ میکنن، تلخه
توربوم
وااای، تو یه ماه همه چی فروپاشید؟ اپل و گوگل سریع وارد میشن، تماسها، تبلیغات، فشار… خیلی ناعادلانه و عصبیکننده، جدی آدم خسته میشه!
دیتاپالس
واقعا این همه پول و لابی برای چی؟ آیا قانونگذاران میتونن مقاومت کنن یا باز هم تسلیم میشن، حس میکنم نتیجه از قبل رقم خورده بود...
ارسال نظر