قانون تازه استرالیا برای هوش مصنوعی، آب و حقوق هنرمندان

در کانبرا، انقلابی آرام روی برگه‌های حقوقی در حال شکل گرفتن است: نهادهای تنظیم‌گر در حال تدوین مقرراتی هستند که هوش مصنوعی را وادار می‌کند فراتر از کد فکر کند. آن‌ها می‌خواهند ماشین‌ها هم‌زمان به رودخانه‌ها و هنرمندان احترام بگذارند.

آیا ماشین‌ها می‌توانند همسایه‌های خوبی باشند؟

این طرح که انتظار می‌رود در سال ۲۰۲۷ به قانون تبدیل شود، شبیه ترکیبی از سیاست زیست‌محیطی و معاهده مالکیت فکری است. در هسته اصلی آن، تغییرات بزرگی از اپراتورهای هوش مصنوعی مطالبه می‌شود: مراکز داده بزرگ‌مقیاس هوش مصنوعی باید به تولیدکننده خالص انرژی تبدیل شوند و مصرف آب خود را به شدت کاهش دهند. آموزش مدل‌ها با آثار خالقان استرالیایی بدون اجازه صریح نیز دیگر قابل قبول نخواهد بود.

چرا آب؟ مراکز داده تشنه‌اند. سامانه‌های خنک‌کننده در تأسیسات پرمصرف، میلیاردها لیتر آب مصرف می‌کنند. تدوین‌کنندگان این طرح در کانبرا معتقدند گسترش مهارنشده زیرساخت‌های هوش مصنوعی می‌تواند منابع آب محلی را تحت فشار قرار دهد، به‌ویژه در مناطقی که پیش‌تر با پیامدهای خشکسالی و افزایش دما روبه‌رو هستند. پیام روشن است: پیشرفت فناوری نباید به قیمت منابع طبیعی تمام شود.

و چرا قوانین سخت‌گیرانه حق نشر؟ قانون‌گذاران به‌طور ویژه نگران بهره‌کشی از خالقان بومی و محلی هستند. یکی از مقام‌هایی که در نگارش این لایحه نقش داشته، صریح گفته است: «نویسندگان، موسیقی‌دانان، هنرمندان تجسمی و روزنامه‌نگاران در استرالیا باید مالکیت و کنترل آثار خود را حفظ کنند. هر چیزی کمتر از این، سرقت است.» این پیش‌نویس می‌کوشد همین اصل را در قانون تثبیت کند و پیش از استفاده از محتوای خالقان برای آموزش مدل‌ها، رضایت و صدور مجوز را الزامی سازد.

این ترکیب غیرمعمول است. محدودیت‌های زیست‌محیطی و حفاظت‌های فرهنگی معمولاً در یک بسته سیاست‌گذاری کنار هم قرار نمی‌گیرند، اما اینجا با هم آمده‌اند. این همراهی بازتاب‌دهنده یک برداشت سیاسی گسترده‌تر است: اگر هوش مصنوعی شیوه زندگی ما را تغییر می‌دهد، باید در برابر اولویت‌های جامعه نیز پاسخ‌گو باشد، از امنیت آب گرفته تا تمامیت فرهنگی.

دردسرهای فوری برای فناوری جهانی

برای شرکت‌های فناوری چندملیتی، این پیش‌نویس نشانه چالش‌های تازه در حوزه انطباق با مقررات است. باید انتظار مجوزدهی سخت‌گیرانه‌تر، تمرکز دوباره بر تولید انرژی تجدیدپذیر در محل و بازطراحی سامانه‌های خنک‌کننده‌ای را داشت که آب آشامیدنی بسیار کمتری مصرف می‌کنند. سیاست‌های تأمین داده نیز باید بازنگری شوند و بررسی منشأ داده و صدور مجوز، به ضرورتی عملیاتی تبدیل می‌شود، نه موضوعی حقوقی که بعداً به آن فکر کنند.

• افزایش هزینه‌های زیرساختی و طولانی‌تر شدن زمان اجرای پروژه‌ها
• کنترل سخت‌گیرانه‌تر بر مجموعه‌داده‌های آموزشی و چارچوب‌های شفاف‌تر برای حقوق مالکیت
• امکان تبدیل شدن این مقررات به الگویی پیشرو که کشورهای دیگر از آن پیروی کنند

آیا این قوانین نوآوری را کند می‌کنند؟ احتمالاً. آیا گفت‌وگو درباره اینکه هنگام یادگیری الگوریتم‌ها حقوق چه کسانی اهمیت دارد را تغییر می‌دهند؟ تقریباً بدون تردید. استرالیا در حال آزمودن استدلالی متفاوت است: پایداری و پاسداری فرهنگی باید در بنیان هوش مصنوعی ساخته شوند، نه اینکه بعداً به آن افزوده شوند.

اگر این لایحه تصویب شود، می‌تواند به الگویی برای کشورهایی تبدیل شود که با موازنه‌های مشابه دست‌وپنجه نرم می‌کنند. فعلاً رهبران فناوری، سیاست‌گذاران و خالقان در منطقه با دقت اوضاع را دنبال می‌کنند. یک پرسش همچنان در فضا معلق است: آیا صنعتی که با مقیاس تعریف می‌شود، می‌تواند یاد بگیرد مانند یک همسایه مسئول رفتار کند؟