قبض تریلیونی غول های فناوری برای زیرساخت هوش مصنوعی

غول‌های فناوری قواعد هزینه‌کرد شرکتی را از نو نوشته‌اند. از سال ۲۰۲۳، آمازون، گوگل، متا و مایکروسافت بیش از ۱.۱ تریلیون دلار در هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری کرده‌اند؛ از ساخت مراکز داده و خرید تراشه‌های پیشرفته گرفته تا تقویت منابع تأمین برق. این هزینه‌ها صرفا نمایشی نیست. با یک جابه‌جایی صنعتی بزرگ روبه‌رو هستیم.

دلیل این شتاب چیست؟ چون هوش مصنوعی مدرن به توان پردازشی و انرژی بسیار زیادی نیاز دارد. آموزش مدل‌های عظیم به ردیف‌هایی از شتاب‌دهنده‌ها و حجم زیادی حافظه با پهنای باند بالا وابسته است. فایننشال تایمز برآورد می‌کند که تا سال ۲۰۲۶ ممکن است ۷۴۵ میلیارد دلار دیگر نیز به این صورت‌حساب افزوده شود. تحلیلگران RBC Capital هشدار می‌دهند که شاید سقف روشنی برای این رقابت وجود نداشته باشد. در همین حال، سرمایه‌گذاران پرسش‌های سخت‌تری درباره بازدهی این سرمایه‌گذاری‌ها مطرح می‌کنند.

شبکه‌های برق نیز فشار این موج را احساس می‌کنند. مراکز داده بزرگ برق بسیار زیادی مصرف می‌کنند و شرکت‌های خدمات برق در سراسر ایالات متحده را وادار کرده‌اند میلیاردها دلار برای ارتقای خطوط انتقال، پست‌های برق و سامانه‌های توزیع هزینه کنند. این ارتقاها رایگان تمام نمی‌شود. هزینه آن‌ها اغلب در قبض مصرف‌کنندگان ظاهر می‌شود و جوامع محلی نزدیک به محل‌های پیشنهادی ساخت مزرعه‌های سرور، با شدت در برابر آن‌ها مقاومت کرده‌اند.

واشنگتن بیشتر بر تصویرسازی سیاسی تمرکز کرد: تعهد کاخ سفید برای «حفاظت از پرداخت‌کنندگان قبوض» و ترغیب اپراتورها و ایالت‌ها به اینکه همه هزینه‌ها را به خانوارهای عادی منتقل نکنند. اما تعهد، قانون نیست و هیچ ایالتی این حمایت را در قالب یک قانون الزام‌آور ثبت نکرده است. بنابراین درگیری‌ها ادامه دارد؛ در جلسات برنامه‌ریزی، هیئت‌های منطقه‌بندی و اعتراض‌های محلی.

تراشه‌سازان نیز نقشه راه خود را بازچینی کرده‌اند. با توجه به اینکه ابرمقیاس‌ها حاضرند برای تأمین نیازهای خود قیمت‌های بالاتری بپردازند، فروشندگانی مانند مایکرون، سامسونگ و SK Hynix تولید تراشه‌های HBM برای شتاب‌دهنده‌های هوش مصنوعی را به DRAM استاندارد ترجیح می‌دهند. اثر این تغییر در سراسر زنجیره تأمین نیمه‌رسانا موج می‌زند و برنامه‌ریزی ظرفیت و پویایی قیمت‌گذاری در بازار حافظه و ذخیره‌سازی را تغییر می‌دهد.

در این میان یک طنز اقتصادی هم وجود دارد: این ولخرجی گسترده هم‌زمان با درآمدهای شگفت‌انگیز رخ می‌دهد. در یک فصل مالی اخیر، مایکروسافت حدود ۹۰ میلیارد دلار، متا نزدیک به ۶۰ میلیارد دلار، آلفابت نزدیک به ۱۲۰ میلیارد دلار و آمازون حدود ۲۰۰ میلیارد دلار درآمد ثبت کردند؛ در مجموع حدود ۴۷۰ میلیارد دلار فقط در سه ماه. با این حال، هزینه‌های سنگین می‌تواند بازارها را نگران کند. کسب‌وکار ابری گوگل که سال گذشته حدود ۱۱ میلیارد دلار درآمد داشت، زمانی با واکنش کم‌سابقه سهام‌داران روبه‌رو شد که چشم‌انداز هزینه‌های آن از درآمد کوتاه‌مدت جلو زد.

مقیاس بزرگ، توانمندی می‌خرد. اما هم‌زمان هزینه‌ها و قدرت را، هم به معنای واقعی و هم اقتصادی، به دست‌های تازه‌ای منتقل می‌کند. در نهایت چه کسی بار این هزینه را به دوش می‌کشد؟ مصرف‌کنندگان، شرکت‌های برق، تراشه‌سازان یا سهام‌داران؟ پاسخ این پرسش، مرحله بعدی استقرار هوش مصنوعی و محله‌هایی را شکل می‌دهد که سرورها در آن‌ها قد می‌کشند.