دادخواست ۳۰ ایالت آمریکا علیه متا و آینده شبکه های اجتماعی

فضای دادگاه در حال داغ شدن است. بوی یک نقطه عطف به مشام می‌رسد.

سی ایالت آمریکا، از کالیفرنیا تا نیویورک، در یک شکایت گسترده مقابل متا صف کشیده‌اند؛ پرونده‌ای که می‌تواند این شرکت را وادار کند در شیوه طراحی اینستاگرام و فیسبوک بازنگری کند. شاکیان، این شرکت را به نقض حریم خصوصی و طراحی قابلیت‌هایی متهم می‌کنند که کاربران جوان را به پلتفرم وابسته می‌کند و خواستار خسارتی بیش از ۹۳۰ میلیارد یورو شده‌اند.

درخواستی برای بازنویسی دفترچه طراحی محصول

ایالت‌ها فقط پول نمی‌خواهند. آن‌ها خواستار تغییرات گسترده در طراحی شده‌اند؛ تغییراتی که رابط‌های کاربریِ نگه‌دارنده نوجوانان پای صفحه‌نمایش را هدف می‌گیرد. می‌توان آن را تلاشی حقوقی برای بازطراحی خودِ توجه دانست.

• تأیید والدین برای حساب‌های کاربری نوجوانان
• حذف فیلترهای تغییر چهره
• توقف پخش خودکار ویدئوها
• ممنوعیت ایجاد حساب‌های کاربری تکراری
• پایان دادن به قالب‌های ناپدیدشونده مانند استوری‌های اینستاگرام

دلیل این درخواست‌ها چیست؟ دادستان‌ها می‌گویند الگوریتم‌ها، اعلان‌های دائمی و اسکرول بی‌پایان به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که دوپامین را افزایش دهند و جوانان را به این پلتفرم‌ها وابسته کنند. ادعا صریح است: سازوکارهای محصول ابزارهایی خنثی نیستند، بلکه قلاب‌هایی هدفمند برای جذب و نگه‌داشتن کاربرند.

واکنش متا فوری بود. سخنگوی شرکت گفت این اتهام‌ها به‌شدت رد می‌شود و تأکید کرد تلاش‌های دیرینه این شرکت برای محافظت از جوانان در دادگاه روشن خواهد شد. جمله‌ای کوتاه، اما ادعایی مهم.

قاضی ایوان گونزالس راجرز از دادگاه فدرال کالیفرنیا رسیدگی به این پرونده را بر عهده خواهد داشت. این ماجرا جدا از سایر پرونده‌ها نیست. روندهای قضایی دیگر در سراسر کشور پیش‌تر پیامدهای سنگینی به همراه داشته‌اند. به‌تازگی قاضی‌ای در نیومکزیکو متا را حدود ۸۷۶ میلیون یورو جریمه کرد و به این نتیجه رسید که این شرکت در شکل‌گیری یک مشکل عمومی سلامت روان نقش داشته است.

اهمیت این پرونده هم فنی است و هم اخلاقی. اگر قواعد تعامل را تغییر دهید، مثلا نه لایک، نه فید بی‌پایان، رفتار کاربر هم تغییر می‌کند. هم‌زمان، اقتصاد متکی بر تبلیغات هدفمند و میزان دسترسی محتوا نیز دگرگون می‌شود. پلتفرم‌ها همیشه خود را تطبیق داده‌اند. اما این بار فشار تغییر ممکن است نه از تحلیل داده‌های محصول، بلکه از ضربه چکش قاضی بیاید.

آیا حذف لایک‌های قابل مشاهده درمان است یا فقط یک تغییر ظاهری؟ پنهان کردن شمار لایک‌ها بله، یکی از معیارهای اجتماعی را حذف می‌کند. این کار اعتبارسنجی فوری و عمومی را کاهش می‌دهد. اما آیا جلوی الگوریتم‌ها را می‌گیرد که در پشت صحنه توجه کاربران را اندازه‌گیری کنند؟ لزوما نه. رابط کاربری را می‌توان بازطراحی کرد، اما مدل داده ماجرایی کاملا متفاوت است.

فشارهای حقوقی می‌تواند شرکت‌ها را وادار کند درباره بده‌بستان‌های خود شفاف‌تر عمل کنند. شاید پخش خودکار حذف شود. شاید فیلترهایی که تصویر فرد از خودش را مخدوش می‌کنند ناپدید شوند. شاید ثبت‌نام نوجوانان نیازمند نظارت والدین شود. یا شاید پلتفرم‌ها با این خواسته‌ها بجنگند و تا زمانی که دادگاه‌ها خلاف آن را حکم نکنند، به تکرار و اصلاح مدل‌های خود ادامه دهند.

خوانندگان چه برداشتی باید داشته باشند؟ مسئله فقط فنی نیست. این یک تصمیم اجتماعی درباره این است که می‌خواهیم شبکه‌های اجتماعی به چه چیزی پاداش بدهند. پرونده کنونی می‌پرسد: آیا آماده‌ایم شیوه مهندسی توجه را قانون‌گذاری کنیم؟ باید منتظر ترکیبی از درام دادگاهی، تغییرات سیاست‌گذاری و آزمایش‌های تازه در طراحی محصول بود.

پس آیا حذف لایک‌ها و متوقف کردن اسکرول بی‌پایان آسیب را کاهش می‌دهد؟ کمک خواهد کرد. اما راه‌حلی جادویی نیست. مأموریت عمیق‌تر، بازاندیشی در مشوق‌ها و تبدیل ایمنی به یک هدف اصلی در طراحی است، نه فکری که بعدا به محصول اضافه شود. کار واقعی پیش رو همین است.