اجرای بازی های پلی استیشن ۵ روی ایکس باکس با PS5X

در ویدیویی که ۸ سپتامبر در یوتیوب منتشر شد، توسعه‌دهنده‌ای به نام دوران کازمو اونال نسخه پلی‌استیشن ۵ بازی Quake II را روی Xbox Series X اجرا کرد و آن را با دسته ایکس‌باکس بازی کرد. این نسخه از طریق PS5X اجرا شد، پورتی که اونال از شبیه‌ساز متن‌باز پلی‌استیشن ۵ یعنی KytyPS5 برای ایکس‌باکس ساخته است. او می‌گوید پس از آن توانسته سه عنوان دیگر پلی‌استیشن ۵ را نیز اجرا کند.

این دستاورد فنی واقعی است، اما کاربرد عملی آن محدود به نظر می‌رسد. PS5X فقط در حالت رسمی توسعه‌دهنده Xbox Series X اجرا می‌شود؛ حالتی که طبق مستندات مایکروسافت، بازی‌ها در آن به ۵ گیگابایت حافظه محدود هستند. این سقف حافظه اجرای بیشتر بازی‌های نسل فعلی را عملا ناممکن می‌کند و فعلا هیچ نسخه عمومی از PS5X برای آزمایش کاربران منتشر نشده است.

PS5X چگونه کار می‌کند

سونی و مایکروسافت کنسول‌های پلی‌استیشن ۵ و Xbox Series X را بر پایه سخت‌افزارهای بسیار نزدیک AMD ساخته‌اند: هشت هسته پردازنده Zen 2، گرافیک RDNA 2 و ۱۶ گیگابایت حافظه GDDR6. بازی‌های پلی‌استیشن ۵ برای پردازنده‌های x86-64 کامپایل می‌شوند، بنابراین KytyPS5 می‌تواند کد آن‌ها را روی پردازنده میزبان اجرا کند، نه اینکه سخت‌افزار پلی‌استیشن ۵ را دستور به دستور شبیه‌سازی کند. توسعه‌دهنده این پروژه، KytyPS5 را یک لایه سازگاری توصیف می‌کند که درخواست‌های بازی پلی‌استیشن ۵ را به چیزی تبدیل می‌کند که رایانه بتواند اجرا کند.

KytyPS5 فرمان‌های گرافیکی پلی‌استیشن ۵ را تبدیل و شیدرها را برای Vulkan دوباره کامپایل می‌کند؛ قابلیتی که روی رایانه به کارت گرافیک سازگار با Vulkan 1.3 نیاز دارد. اما حالت توسعه‌دهنده ایکس‌باکس فقط از DirectX 11 و DirectX 12 پشتیبانی می‌کند. اونال در توضیحات ویدیوی یوتیوب نوشت: «از آنجا که Vulkan پشتیبانی نمی‌شود، همه چیز باید به DirectX ترجمه شود» و افزود که در بخش‌هایی از این تلاش از هوش مصنوعی کمک گرفته است. همان‌طور که VideoCardz اشاره کرده، این یعنی اصلاحاتی که رندرر نسخه رایانه‌ای KytyPS5 دریافت می‌کند، پیش از استفاده در PS5X باید دوباره برای آن سازگار شود.

اونال از PS5X به‌عنوان یک «پروژه پژوهشی» برای «اجرای هوم‌بروها و نسخه‌های پشتیبان بازی‌های پلی‌استیشن ۵» روی Xbox Series X در حالت توسعه‌دهنده یاد می‌کند و می‌گوید این بیلد شامل هیچ‌گونه فریمور پلی‌استیشن ۵ یا کلید رمزگشایی نیست. مستندات KytyPS5 به کاربران توصیه می‌کند فقط از فایل‌های بازی‌ای استفاده کنند که به‌صورت قانونی تهیه کرده‌اند. پروژه‌های شبیه‌سازی همواره با ریسک‌های حقوقی و تجاری همراه‌اند؛ برای نمونه، شبیه‌ساز Switch یعنی Yuzu پس از توافق سازندگانش با نینتندو در پرونده‌ای حقوقی در سال ۲۰۲۴ و پرداخت ۲.۴ میلیون دلار، عملا به کار خود پایان داد. تیم RPCS3 از KytyPS5 و SharpEmu به‌عنوان دو شبیه‌ساز متن‌باز فعال پلی‌استیشن ۵ نام می‌برد که قادر به بوت کردن بازی‌ها هستند و در عین حال درباره سایت‌های کلاهبرداری که خود را به‌جای پروژه‌های معتبر جا می‌زنند هشدار می‌دهد.

در زمان انتشار ویدیوی اونال، PS5X نسخه‌های پلی‌استیشن ۵ بازی‌های GEX Trilogy، Hellboy: Web of Wyrd، Marvel Cosmic Invasion و Quake II را اجرا می‌کند و هر چهار بازی ورودی دسته ایکس‌باکس را می‌پذیرند. در برخی از آن‌ها صدا نیز کار می‌کند. وب‌سایت TweakTown برآورد کرده که Quake II در ویدیوی اونال با نرخی حدود ۲۵ تا ۴۵ فریم بر ثانیه اجرا می‌شود. این چهار بازی روی پلتفرم‌های دیگر نیز عرضه شده‌اند، بنابراین هنوز هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که PS5X بتواند یک بازی انحصاری پلی‌استیشن ۵ را اجرا کند. خود اونال نیز تأکید دارد که سازگاری این پروژه محدود و در مراحل اولیه است.

شبیه‌سازی پلی‌استیشن ۵ روی رایانه نیز در حال پیشرفت است. Android Authority در ۲۸ سپتامبر گزارش داد که KytyPS5 می‌تواند روی رایانه‌های قدرتمند وارد محیط بازی در چندین عنوان پلی‌استیشن ۵ شود. همچنین یک کاربر نشان داده بود که Marvel's Wolverine روی سیستمی مجهز به NVIDIA RTX 5090 با حرکت آهسته به منوی اصلی می‌رسد. البته آن ویدیو گیم‌پلی را نشان نمی‌داد و مشخص نبود این راه‌اندازی از یک نسخه استاندارد شبیه‌ساز استفاده کرده یا خیر. هر پیشرفتی در نسخه رایانه‌ای باید دوباره برای DirectX بازسازی شود و در بودجه حافظه بسیار محدودتر ایکس‌باکس جا بگیرد تا PS5X بتواند از آن بهره‌مند شود.

مایکروسافت در حالت توسعه‌دهنده محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌ای برای حافظه تعیین کرده است: بازی‌ها به ۵ گیگابایت و اپلیکیشن‌ها به ۱ گیگابایت محدود هستند و هر درخواست حافظه بیشتر با شکست روبه‌رو می‌شود. در مقابل، یک بازی خرده‌فروشی روی Xbox Series X می‌تواند به حدود ۱۳.۵ گیگابایت از ۱۶ گیگابایت حافظه کنسول دسترسی داشته باشد و باقی حافظه برای سیستم رزرو می‌شود. سقف ۵ گیگابایتی حالت توسعه‌دهنده باعث می‌شود PS5X فقط حدود ۳۷ درصد از حافظه‌ای را در اختیار داشته باشد که یک بازی خرده‌فروشی ایکس‌باکس می‌تواند استفاده کند. مایکروسافت زمانی این محدودیت را برمی‌دارد که نرم‌افزار تحت دیباگر Visual Studio اجرا شود؛ پیکربندی‌ای که برای توسعه‌دهندگان و آزمایش کد در نظر گرفته شده است.

مایکروسافت در سال ۲۰۲۳ شبیه‌سازها را در حالت خرده‌فروشی ایکس‌باکس مسدود کرد؛ اقدامی بر اساس سیاست فروشگاه که محصولات شبیه‌ساز سیستم‌های بازی را ممنوع می‌کند. طبق گزارش‌ها، این شرکت برای بازیکنانی که راه‌های دور زدن این محدودیت را پیدا کرده بودند، تعلیق‌های ۱۵ روزه صادر کرد. از آن زمان، کاربرانی که می‌خواهند شبیه‌سازهایی مانند Dolphin را اجرا کنند به حالت توسعه‌دهنده تکیه کرده‌اند، هرچند کنسولی که در این حالت قرار دارد تا زمان بازگشت به حالت عادی نمی‌تواند بازی‌های خرده‌فروشی را بارگذاری کند.

در حال حاضر، PS5X بیش از آنکه گزینه‌ای کاربردی برای بیشتر بازیکنان باشد، یک نمایش فنی جذاب است. هیچ توزیع عمومی از آن وجود ندارد، محدودیت حافظه حالت توسعه‌دهنده مانع اجرای بازی‌های بزرگ نسل فعلی می‌شود و بدون جیلبریک، راه‌حل روشنی برای دور زدن این مشکل دیده نمی‌شود. همچنین باید مراقب کلاهبرداری‌ها بود: مهاجمان تلاش کرده‌اند از توجه کاربران به این پروژه‌ها سوءاستفاده کنند و بدافزارهایی را با نام‌های مشابه، مانند PCS5X، منتشر کرده‌اند.