7 دقیقه
پلیاستیشن ۵ (PS5) سونی با یک چالش امنیتی بزرگ مواجه شده است: مهاجمان کلیدهای BootROM (کلیدهای ROM) را منتشر کردهاند که میتواند تحلیل سختافزاری و احتمالی جِیلبریک کنسول را بسیار سادهتر کند. گرچه این موضوع بهمعنای ظهور ناگهانی ابزارهای جِیلبریک در کوتاهمدت نیست، اما یکی از لایههای کلیدی حفاظت دستگاه اکنون افشا شده است و پیامدهای قابلتوجهی برای امنیت سختافزاری و نرمافزاری کنسول دارد.
چرا نشت BootROM اهمیت دارد
کد BootROM در لحظهای که PS5 روشن میشود اجرا میشود و نقش پایهای در راهاندازی امن (secure boot) دستگاه ایفا میکند. کلیدهای ROMی که منتشر شدهاند، اسرار سطح سختافزار هستند که داخل APU کنسول (واحد پردازش گرافیکی-مرکزی اختصاصی) فیکس شدهاند و به محققان این امکان را میدهند که بوتلودر رسمی سونی را رمزگشایی و بررسی کنند. با در دسترس قرار گرفتن این کلیدها، پژوهشگران امنیتی، محققان رمزارزی و هکرها میتوانند بوتلودر رسمی را دقیقاً مطالعه کرده و نقشهای از سایر مکانیسمهای حفاظتی دستگاه ترسیم کنند؛ از جمله نحوه اعتبارسنجی فریمور، چکهای امضا (signed firmware) و محافظتهای زمان اجرا (runtime protections).
این نکته حیاتی است که نشت مربوط به سطح سختافزار است. از آنجا که این کلیدها در سیلیکون (silicon) فشرده یا فیکس شدهاند، سونی قادر به لغو یا بازنویسی آنها از طریق بهروزرسانی فِرمویر نیست. به بیان دیگر، یک آپدیت نرمافزاری معمولی نمیتواند این حفره را برطرف کند. تنها راهکار عملی برای کاهش ریسک در دستگاههای آینده، طراحی مجدد چیپ یا اصلاح سختافزار در نسخههای بعدی کنسول است؛ کاری که ماهها یا سالها طول خواهد کشید تا به تولید انبوه برسد. در همین حال، میلیونها واحد PS5 که هماکنون در خانهها، فروشگاهها و مراکز توزیع موجودند، همچنان در معرض مخاطره قرار خواهند داشت.
با این وجود، نشت کلید BootROM فقط یک قطعه از یک پازل بزرگتر است. سونی چندین لایه دفاعی را در سرتاسر جریان بوت ایمن، امضای فریمور و محافظتهای زمان اجرا قرار داده است. مهاجمان همچنان نیاز به اتصال چندین اکسپلویت (exploit chaining) برای رسیدن به یک جِیلبریک عملی یا فریمویر سفارشی (custom firmware) دارند؛ بنابراین نباید انتظار داشت که ابزارهای آماده برای استفاده و مخصوصاً ابزارهای گستردهٔ پِیرِت بهسرعت و فوراً منتشر شوند. این پروسه میتواند ماهها یا حتی سالها زمان ببرد، بسته به اینکه چه مجموعهای از آسیبپذیریها و تکنیکهای جانبی کشف و بهکار گرفته شوند.
از منظر فنی، دسترسی به کلیدهای BootROM امکان مطالعه مستقیم روی بوتلودر و بررسی مراحل اولیه راهاندازی سیستم را فراهم میآورد؛ این شامل بررسی روندهای رمزگشایی، تایید امضاها، و نحوهٔ مدیریت زنجیره اعتماد (chain of trust) میشود. چنین دسترسیای میتواند منجر به کشف آسیبپذیریهای ثانویهای شود که پیش از این قابل مشاهده نبودند؛ مواردی که میتوانند در ترکیب با باگهای دیگر به گسترش نفوذ منجر شوند.
برای محققان امنیتی، این افشای کلیدها یک فرصت مهم محسوب میشود تا ساختار محافظتی سونی را بهصورت فنی تحلیل کنند، رفتار بوتلودر را شبیهسازی نمایند و نقاط ضعف بالقوه را مستندسازی کنند. گزارشدهی مسئولانه (responsible disclosure) و همکاری با سازنده در این مرحله میتواند به کشف و رفع حفرههای ناامن کمک کند؛ اما در صورت انتشار عمومی و بدون کنترل این کلیدها، خطرات افزایش مییابد و سوءاستفادهکنندگان ممکن است سریعتر از سازنده عمل کنند.
پیامدهای احتمالی برای دارندگان
- افزایش فعالیتهای تحقیقاتی و تحلیل: با آزاد شدن کلیدها، پژوهشگران امنیتی میتوانند بوتلودر رسمی را آزمایش کنند و ضعفهای بیشتری را کشف نمایند؛ این موضوع هم برای امنیت بهتر و هم برای سوءاستفاده بالقوه اهمیت دارد.
- خطر بلندمدت برای کنسولهای موجود: تا زمانی که سونی اصلاح سختافزاری را در تولید نسلهای بعدی اعمال نکند، کنسولهای فعلی ممکن است در برابر زنجیرهای از اکسپلویتها آسیبپذیر باقی بمانند و بنابراین ریسک درازمدت برای کاربران و خردهفروشان وجود دارد.
- تهدید فوری نیست اما قابل توجه است: وجود لایههای متعدد امنیتی به این معنی است که رسیدن به یک جِیلبریک کاربردی نیازمند تلاش فنی، زنجیرهای از آسیبپذیریها و زمان است؛ بنابراین انتشار فوری ابزارهای گسترده و آمادهٔ استفاده قطعی نیست.
سابقهٔ کنسولهای سونی و دیگر سازندگان نشان میدهد که آسیبپذیریهای سختافزاری میتوانند نتایج چشمگیری داشته باشند. بهعنوان مثال، ضعف رمزنگاری PS3 در گذشته منجر به نفوذ کامل و دسترسی به سیستم شد و کنسول نینتندو سوییچ نیز از یک باگ در سیلیکون Tegra X1 متأثر شد که امکان اجرای لینوکس و برنامههای خانگی (homebrew) را فراهم آورد. نشت اخیر PS5 در این رده قرار میگیرد و یادآور میشود که آسیبپذیریهای ریشهدار سختافزاری بسیار دشوارتر قابلاصلاح در مقیاس بزرگ هستند.
برای دارندگان PS5، درس فوری این است که محتاط باشند: از نصب فِرمویرهای غیررسمی خودداری کنید، با فایلها و ابزارهای دانلودشده از منابع نامطمئن محتاط باشید و انتظار یک دورهٔ گربهوموش (cat-and-mouse) را داشته باشید که در آن پژوهشگران مستقل و تیم امنیتی سونی تلاش میکنند یکدیگر را پشت سر بگذارند. استفاده از اکانتهای آنلاین رسمی، بهروزرسانی نرمافزاری از منابع معتبر و اجتناب از دستگاههایی که ادعای «قابل جِیلبریک» دارند، روشهای محافظتی ساده اما مؤثر هستند.
علاوه بر خطرات فنی، نشت کلیدها پیامدهای حقوقی و تجاری نیز دارد. انتشار فنی کلیدها ممکن است موجی از تلاشها برای ساخت فریمویرهای سفارشی غیرمجاز یا نسخههای کرکشده بازیها را بههمراه آورد که میتواند به نقض قوانین کپیرایت، نقض شرایط گارانتی و خطر بن شدن (account bans) کاربران منجر شود. از سوی دیگر، برخی گروههای توسعهدهندهٔ نرمافزار و پژوهشگران قانونی ممکن است از این موقعیت برای ارتقای قابلیتهای homebrew و توسعه نرمافزارهای مستقل استفاده کنند؛ موضوعی که در بسیاری از موارد در مرز میان نوآوری و نقض قانون قرار دارد.
از منظر تجاری، تولیدکنندگان و فروشندگان سختافزار باید ریسکهای عملیاتی را بازبینی کنند: آیا باید موجودی فعلی را بازگشایی، اصلاح یا فراخوان کنند؟ پاسخ به این پرسش پیچیده و هزینهبر است و اغلب شرکتها ترجیح میدهند راهحلهای نرمافزاری یا مقرراتی (مانند سرویسهای آنلاین اعتبارسنجی) را بهکار گیرند تا از آسیبدیدگی کاربران جلوگیری نمایند، هرچند این رویکردها همیشه مؤثر نیستند وقتی مشکل ریشه در سختافزار داشته باشد.
در نهایت، کاربران باید بدانند که حتی در صورت ظهور جِیلبریکهای عملی، بسیاری از ویژگیهای آنلاین و خدمات شبکهای سونی ممکن است از دست برود یا در مواجهه با سرورهای تاییدیه غیرفعال شوند؛ بنابراین اجرای فریمویرهای سفارشی میتواند هزینههای غیرقابلپیشبینی از جمله از دست دادن دسترسی آنلاین، بوَن شدن اکانت یا مشکلات گارانتی بههمراه آورد.
بهطور خلاصه، نشت BootROM پلیاستیشن ۵ یک نقطهٔ عطف در امنیت کنسول است که میتواند به تحقیقات فنی عمیق، کشف آسیبپذیریهای ثانویه و در نهایت تغییر چشمانداز اجرایی برای توسعهدهندگان غیررسمی و مهاجمان منجر شود. اما زمان، مهارت و ترکیب مناسب آسیبپذیریها برای رسیدن به جِیلبریک کامل هنوز لازم است و واکنش سونی و رفتار جامعهٔ پژوهشی نقش تعیینکنندهای در جهتگیری آیندهٔ این مسئله خواهند داشت.
منبع: smarti
ارسال نظر