9 دقیقه
قیمت تراشهها دوباره در حال افزایش است و این بار دردِ بازار اسم جذابی دارد: چپفلیشن. افزایش هزینههای حافظه و محدودیت ظرفیت در زنجیرهٔ تأمین نیمههادیها در حال بازتعریف قیمتگذاری دستگاهها است — و حتی اپل هم ممکن است از پیامدهای این موج قیمتی در امان نماند.
چه عواملی باعث چپفلیشن میشوند و چرا مهم است
تراشههای حافظه، بهویژه حافظههای موبایلی LPDDR که در گوشیهای هوشمند استفاده میشوند، شاهد جهشهای قیمتی قابلتوجهی بودهاند زیرا تقاضا سریعتر از ظرفیت تولید پیشرفته موجود رشد کرده است. ساخت در گرههای پیشرفته گران است و کمبودها نوسانات قیمتی را تشدید میکنند. تصور کنید بخشهایی که سرعت و کارایی گوشی شما را تعیین میکنند، به یک قطعهٔ لوکس تبدیل شوند — فشار هزینه باید بهجایی منتقل شود و اغلب اولین نفری که آن را احساس میکند مصرفکنندهٔ نهایی است.
عرضه و تقاضا؛ تنگنای ظرفیت تولید
ظرفیت تولید حافظه و نیمههادیهای پیشرفته محدود است: کارخانههای (fabs) پیشرفته نیازمند سرمایهگذاریهای سنگین، زمان طولانی برای راهاندازی، و مواد خام پیچیده هستند. وقتی تعداد شرکتهایی که به حافظهٔ LPDDR نیاز دارند افزایش مییابد — از تولیدکنندگان گوشیهای هوشمند گرفته تا سازندگان تجهیزات شبکه و محصولات مصرفی — رقابت برای برشهای ظرفیتِ محدود شدت میگیرد. همین رقابت باعث میشود تأمینکنندگان بهجای بستن قراردادهای بلندمدت با قیمت ثابت، به قراردادهای کوتاهمدت یا حتی فروش در بازار نقدی روی بیاورند تا بتوانند از قیمتهای لحظهای بهرهبرداری کنند.
هزینههای ساخت در گرههای پیشرفته و انواع حافظه
تراشههای حافظه شامل انواع مختلفی مانند DRAM و NAND هستند؛ LPDDR نسخهٔ بهینهشدهای از DRAM برای مصرف کم و عملکرد بالا در دستگاههای همراه است. تولید در گرههای 3 نانومتری یا 5 نانومتری (گرچه حافظه معمولاً از گرههای متفاوتی نسبت به پردازنده استفاده میکند) نیازمند تجهیزات لیتوگرافی پیشرفته و فرایندهای پیچیده است که هزینهٔ هر ویفر را افزایش میدهد. علاوه بر این، کمبودِ برخی مواد خام یا قطعات جانبی در طول زنجیرهٔ تأمین میتواند باعث کاهش بازده تولید و افزایش هزینهٔ واحد شود که آن نیز فشار صعودی بر قیمتها ایجاد میکند.
تأثیر بر نوسان قیمت و مدیریت ریسک
نوسان قیمت حافظه، پیشبینیپذیری هزینه را برای سازندگان دستگاه کاهش میدهد. شرکتها معمولاً از ترکیبی از قراردادهای بلندمدت، پوششدهی (hedging) مالی و قراردادهای تأمینکننده چندگانه برای کاهش این ریسک استفاده میکنند، اما وقتی تأمینکنندگان از قفل کردن قیمتها امتناع میکنند، ابزارهای سنتی مدیریت ریسک کمتر مؤثر میشوند. نتیجهٔ این وضعیت افزایش احتمال انتقال هزینهها به مصرفکننده یا کاهش حاشیه سود تولیدکننده است.
افزایش قیمت سامسونگ: ضربهٔ مستقیم به هزینههای آیفون
سامسونگ یکی از تأمینکنندگان اصلی LPDDR برای اپل است. براساس گزارشهایی از کرهٔ جنوبی، سامسونگ قیمت تراشههای LPDDR عرضهشده به اپل را در سهماههٔ اول 2025 تا 80٪ نسبت به فصل قبل افزایش داده است. باور بر این است که اسکی هاینیکس (SK Hynix) حتی قیمتها را نزدیک به 100٪ افزایش داده است. این ارقام نشاندهندهٔ یک تغییر ساختاری در بازار حافظه است که میتواند نحوهٔ قیمتگذاری گوشیهای هوشمند پرچمدار را تحت تأثیر قرار دهد.
تاریخچهٔ اپل نشان میدهد این شرکت با تکیه بر قدرت خرید زیاد و قراردادهای بلندمدت معمولاً توانسته قیمت حافظه را به شکل مطلوبی تثبیت کند. اما با جهشهای قیمتی در سطح بازار و تمایل کمتر تأمینکنندگان به قفل کردن نرخها، آن اهرم تجاری در حال تضعیف است. منابع میگویند هر دو شرکت سامسونگ و SK Hynix تنها به توافقهایی که نیمهٔ اول 2026 را پوشش میدهند متعهد شدهاند و این وضعیت اپل را در برابر نوسانات کوتاهمدت بازار هنگام تولید انبوه دستگاههای جدید آسیبپذیر میکند.
چگونه افزایش قیمت تأمینکننده به هزینهٔ نهایی تبدیل میشود
افزایش قیمت حافظه مستقیماً روی بهای تمامشدهٔ قطعات (BOM — bill of materials) تأثیر میگذارد. برای گوشیهای هوشمند پیشرفته، سهم حافظه از هزینهٔ کل میتواند قابلتوجه باشد، بهویژه وقتی که سازنده از رمهای با ظرفیت بالا یا نوع LPDDR با سرعت بالا استفاده میکند. وقتی تأمینکننده قیمت را افزایش میدهد، تولیدکننده سه گزینهٔ کلی دارد: هزینه را خودش تحمل کند (کاهش حاشیه)، قیمت فروش را بالا ببرد (انتقال به مصرفکننده)، یا مشخصات سختافزاری را کاهش دهد (مثلاً کاهش ظرفیت حافظه یا استفاده از نسخهٔ کندتر). هر کدام از این گزینهها عواقب استراتژیک و بازاری متفاوتی دارند.
نقش قراردادهای کوتاهمدت و سیاستهای تأمین
تمایل تأمینکنندگان به اجتناب از قراردادهای بلندمدت به معنی انعطافپذیری بیشتر برای آنهاست، اما برای خریداران بزرگ مانند اپل، این وضعیت برنامهریزی تولید را دشوار میکند. قراردادهای کوتاهمدت با قیمتهای متغیر ممکن است در کوتاهمدت سودآور باشد اما برنامهریزی لجستیک، مدیریت موجودی و پیشبینی تقاضا را پیچیدهتر میکند. از سوی دیگر، تأمینکنندگان از این طریق میتوانند از قیمتهای بالای بازار بهرهمند شوند و بازده سرمایهگذاریهای عظیم خود در ساخت کارخانهها را سریعتر تحقق بخشند.
این برای آیفونها، تاشوها و مصرفکنندگان چه معنایی دارد
- مدلهای آیفون که اواخر امسال عرضه میشوند، از جمله آیفون 18 شایعهشده و احتمالاً اولین آیفون تاشو، ممکن است هزینهٔ بالاتری در بهای تمامشدهٔ قطعات (BOM) داشته باشند.
- حتی بخش موبایل سامسونگ که خود تولیدکنندهٔ حافظه است، از فشارهای بازار مصون نیست؛ زیرا افزایش قیمت داخلی و اولویتبندی سفارشها میتواند تخصیص ظرفیت را تحت تأثیر قرار دهد.
- با اجتناب تأمینکنندگان از قراردادهای بلندمدت، قدرت چانهزنی اپل کاهش مییابد و احتمال تنظیم قیمتهای خردهفروشی افزایش مییابد.
آیا خریداران باید برای افزایش قیمت آماده شوند؟ احتمالاً بله. اپل ممکن است تلاش کند بخشی از این هزینهها را برای محافظت از تقاضا جذب کند، اما ادامهٔ چپفلیشن احتمالاً به این معناست که افزایش قیمت قطعات در نهایت در برچسب قیمت دستگاهها ظاهر خواهد شد یا در کاهش حاشیهٔ سود تولیدکننده منعکس میشود. بهخصوص در گوشیهای پرچمدار که به حافظهٔ با عملکرد بالا متکی هستند، احتمال انتقال هزینه بیشتر است.
برای مصرفکنندگان عادی، تأثیر ممکن است به صورت افزایش قیمت پایهٔ مدلهای جدید، کاهش تخفیفها در زمان عرضه، یا تغییر در گزینههای حافظه (مثلاً حذف برخی گزینههای ظرفیت پایین یا بالا) دیده شود. برای کاربران حرفهای یا کسانی که به حافظهٔ بالا نیاز دارند، هزینهٔ ارتقاء حافظه بهویژه در مدلهای با رم بیشتر میتواند چشمگیرتر شود.
چه کسانی بیشترین تأثیر را خواهند دید؟
سازندگان گوشیهای هوشمند با چرخهٔ عرضهٔ نزدیک به فصلی و نیاز به سهام دقیق برای عرضهٔ همزمان در بازارهای جهانی آسیبپذیرترند. شرکتهای کوچکتر که توان مالی کمتری برای خرید حجم بالا یا انعقاد قراردادهای پیشخرید ندارند، احتمالاً باید قیمتهای بالاتر را بپذیرند یا عرضهٔ محصولاتشان را به تعویق بیندازند. از سوی دیگر، بازیگران بزرگ ممکن است با روشهای متنوع تأمین، ذخیرهٔ استراتژیک قطعات، یا جابهجایی به تأمینکنندگان جایگزین تا حدی ضربه را کاهش دهند.
راهکارهای احتمالی سازندگان و بازار
سازندگان دستگاه ممکن است چند راهکار را در پیش بگیرند: مذاکره برای قراردادهای نیمهبلندمدت با تأمینکنندگان، افزایش تنوع تأمینکنندگان (ازجمله ورود به قرارداد با تولیدکنندگان کوچکتر یا قراردادهای منطقهای)، بهینهسازی طراحی برای کاهش نیاز به حافظهٔ گرانقیمت، یا حتی جابهجایی بخشی از تولید به مدلهای فروش مستقیم با حاشیهٔ کمتر اما حجم بالاتر. همچنین ممکن است تولیدکنندگان به سرمایهگذاری مشترک یا سفارشهای پیشسفارش بزرگ برای تأمین بخشی از نیاز خود روی بیاورند تا قیمتها را تثبیت کنند.
در سطح بازار کلان، افزایش قیمت تراشه میتواند روی زنجیرهٔ تأمین گستردهتر نیز اثر بگذارد: تولیدکنندگان لوازم جانبی، توسعهدهندگان اپلیکیشن که نیازمند سختافزار قویتر هستند، و حتی ارائهدهندگان خدمات ابری میتوانند از تغییر در قیمت و اولویتبندی ظرفیت متأثر شوند. این به معنای بازتعریف استراتژی محصولات و قیمتگذاری در کل اکوسیستم فناوری است.
در کوتاهمدت، نوسان در بازار نیمههادی انتظار میرود زیرا کارخانهها ظرفیت را افزایش میدهند ولی زمان لازم برای توسعه و راهاندازی خطوط تولید جدید طولانی است. در میانمدت، سرمایهگذاریهای جدید در ظرفیت تولید حافظه ممکن است عرضه را متعادل کند، اما بازگشت سرمایه چنین پروژههایی معمولاً چندین سال به طول میانجامد و در این مدت بازار ممکن است همچنان نوسان داشته باشد.
برای اکنون، به نظر میرسد نوسان بازار نیمههادیها تأثیر خود را بر قیمت گوشیهای هوشمند در همه سطوح خواهد گذاشت — نه فقط دستگاههای اقتصادی بلکه تلفنهای پرچمدار که به حافظهٔ با عملکرد بالا وابستهاند. بنابراین چپفلیشن روندی است که اگر پیگیر عرضهٔ دستگاهها، قیمتها یا وضعیت کلی زنجیرهٔ تأمین فناوری هستید، باید زیر نظر داشته باشید.
نکتهٔ نهایی برای خریداران این است که اگر قصد خرید گوشی جدیدی دارید و قیمت یا گزینههای حافظه برای شما اهمیت دارد، پیگیری اخبار عرضه و معرفی مدلها و همچنین مقایسهٔ زمانبندی خرید (در زمان عرضه اولیه در مقابل چند ماه بعد) میتواند به تصمیمگیری بهتر کمک کند. برای سرمایهگذاران و تحلیلگران بازار نیز درک جزئیات فنی و تجاریِ تولید حافظه و سیاستهای تأمینکنندهها برای پیشبینی بهتر روند قیمتها ضروری است.
منبع: smarti
نظرات
رضا
نکتهش واضح: اپل یا قیمت میبره بالا یا حاشیه رو فدا میکنه. برای خریدار یعنی احتمال حذف بعضی آپشنها یا افزایش قیمت پایه، باید دید
سیتیلاین
کمی خوشبینانهست اگه بگیم این وضع تا سالها میمونه، ولی بزرگنمایی هم هست؛ معمولاً بازار بعد از موج کوتاهمدت متعادل میشه. صبر لازمه
لابکور
من تو یکی از پروژهها با کمبود مواد و بازده پایین روبرو بودم؛ هزینهٔ ویفر بالا و تأخیر در راهاندازی فابها واقعیته. راهحل طولانیمدته، نه فوری
توربوام
خب منطقیه tbh، عرضه کم و تقاضا زیاده. اما اینکه آخرش مشتری باید پولشو بده عجیبه، اپل شاید یه کم تحمل کنه اما تا کِی
کوینپ
این ارقام واقعیه؟ سامسونگ و SK Hynix یکی ۸۰ یکی نزدیک ۱۰۰٪؟ یعنی بازار ساختاری داره عوض میشه یا صرفا نوسان کوتاهمدته؟
دیتاپالس
وااای 😳 ۸۰٪ افزایش؟ یعنی رم عملا داره مثل کالای لوکس میشه... اپل هم دیگه مصون نیست، چپفلیشن اسمش هم جذابه، ولی دردناکه
ارسال نظر