5 دقیقه
سم آلتمن میکوشد یکی از داغترین نگرانیهای دنیای فناوری را آرام کند: اینکه هوش مصنوعی برای حذف کار انسانی ساخته میشود. مدیرعامل اوپنایآی در مجموعهای از پستها در ایکس گفت هدف واقعی این شرکت جایگزین کردن انسانها با نسخههای دیجیتال نیست، بلکه ساخت ابزارهایی است که توانایی انسانها را گسترش میدهد.
انتخاب واژههای او کاملا حسابشده بود. به گفته او، اوپنایآی میخواهد انسانها را «تقویت و ارتقا» دهد، نه اینکه سامانههایی بسازد که قرار است جای آنها را بگیرند. این پیام در لحظهای پرتنش مطرح میشود، زیرا بازار کار با موج اخراجها در حوزه فناوری، رسانه، بازیسازی و استخدام به لرزه افتاده و هوش مصنوعی بیش از پیش به عنوان بخشی از دلیل این تغییرات مطرح میشود.
این نگرانی دیگر انتزاعی نیست. در کینگ، استودیوی سازنده کندی کراش، گزارش شده کارکنانی که به ساخت ابزارهای داخلی هوش مصنوعی برای سرعت دادن به طراحی مرحلهها کمک کرده بودند، پس از آماده شدن سیستم کنار گذاشته شدند. سال گذشته، ایندید و گلسدور نیز حدود ۱۳۰۰ شغل را حذف کردند، زیرا هوش مصنوعی در تطبیق داوطلبان با فرصتهای شغلی و مدیریت فرایندهای استخدام توانمندتر شده بود. برای کارکنانی که این تحولات را از نزدیک میبینند، وعدههای مربوط به «تقویت توان انسان» میتواند به شکلی دردناک از واقعیت فاصله داشته باشد.
دقیقا به همین دلیل است که اظهارات آلتمن اهمیت دارد. او در برابر این باور رو به رشد میایستد که هوش مصنوعی یکی پس از دیگری کل حرفهها را میبلعد تا چیزی باقی نماند. از نگاه او، این دیدگاه بلندمدت احتمالا نادرست است. استدلال او این است که فناوری همیشه شکل کار را تغییر داده و انسانها در نهایت وارد نقشهای تازهای شدهاند، اغلب نقشهایی که از مشاغل پشت سر گذاشته شده رضایتبخشتر بودهاند.
او حتی فراتر رفت و آیندهای را ترسیم کرد که در آن رفاه کمتر به کار بیوقفه و فرساینده گره خورده است. در روایت او، هوش مصنوعی پیشرفته میتواند به ساخت جهانی کمک کند که در آن مردم آزادتر باشند تا خودشان انتخاب کنند چقدر سخت کار کنند و همچنان از کیفیت زندگی بالایی برخوردار باشند. این تصویری خوشبینانه است. شاید برای کسانی که اثر اتوماسیون را از نزدیک در تیمهای خود دیدهاند، بیش از حد خوشبینانه باشد.
شکاف در طبقه رهبران هوش مصنوعی
اظهارات آلتمن همچنین در میانه یک برخورد فلسفی قدیمیتر در صنعت هوش مصنوعی مطرح میشود. داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک، موضعی بسیار تیرهتر در افکار عمومی داشته و بارها هشدار داده است که هوش مصنوعی ممکن است بهزودی بخش عمده کدنویسی را انجام دهد و کارهای اداری و تخصصی را بسیار سریعتر از چیزی که بسیاری انتظار دارند دگرگون کند. جدول زمانی او صریح بوده است: شش تا دوازده ماه برای اختلالی بزرگ در توسعه نرمافزار.
این تفاوت فقط به نحوه بیان پیام مربوط نیست. این موضوع نشاندهنده شکافی عمیقتر درباره چگونگی ساخت هوش مصنوعی، سرعت استقرار آن و میزان صداقت مدیران درباره پیامدهای آن است. آمودی که پژوهشگر پیشین اوپنایآی بود، حدود سال ۲۰۲۰ این شرکت را ترک کرد و پس از نگرانی از مسیر اوپنایآی در زمینه ایمنی و تجاریسازی، همراه با خواهرش و چند همکار دیگر آنتروپیک را بنیان گذاشت.
رابطه میان این دو اردوگاه سالهاست پرتنش بوده و رویدادهای اخیر فقط آن را تندتر کرده است. پس از آنکه طبق گزارشها پنتاگون قراردادی را با آنتروپیک کنار گذاشت، اوپنایآی وارد شد و آن فرصت را به دست آورد. چنین رقابتی هر روز علنیتر شده و ناظران صنعت به لحظه سرد دیگری نیز توجه کردند: در اجلاس هوش مصنوعی ۲۰۲۶ در هند، گزارش شد که آلتمن و آمودی هنگام عکس هماهنگی نمایشی با دیگر رهبران فناوری، از دست دادن با یکدیگر خودداری کردند.
آلتمن نیز پیشتر هنگام صحبت درباره ارزش کارهای اداری مدرن با انتقاد روبهرو شده بود. او در اظهاراتی قبلی گفته بود بسیاری از نقشهای اداری و تخصصی که در حال حذف شدن هستند، به همان معنایی که مشاغل سخت و فیزیکی مانند کشاورزی «کار واقعی» محسوب میشوند، کار واقعی نیستند. واکنشها فوری بود. برای بسیاری از شنوندگان، این حرف کمتر شبیه یک نگاه تاریخی و بیشتر شبیه بیاعتنایی سیلیکونولی به معیشت میلیونها نفر به نظر رسید.
این همان چالشی است که اکنون پیش روی هر شرکت هوش مصنوعی قرار دارد، نه فقط اوپنایآی. افکار عمومی همزمان دو روایت رقیب را میشنود. یکی میگوید هوش مصنوعی کمکخلبان، موتور بهرهوری و ابزاری است که استعداد انسانی را قدرتمندتر میکند. دیگری میگوید این نرمافزار آنقدر سریع یاد میگیرد که خود به نیروی کار تبدیل شود. هر دو روایت بخشی از حقیقت را در خود دارند و همین مسئله این لحظه را چنین نگرانکننده کرده است.
آلتمن میخواهد مردم باور کنند هوش مصنوعی میتواند ظرفیت انسانی را بالا ببرد، نه اینکه آن را یکدست و بیاثر کند. مشکل اینجاست که اخراجها واقعیاند، انگیزههای شرکتها آشکار است و کارکنان به اندازه کافی دیدهاند که بهرهوری اغلب هزینهای انسانی دارد. تا زمانی که این صنعت ثابت نکند تقویت توان انسان فرصتهای بیشتری از جابهجایی شغلی ایجاد میکند، تردید نه فقط منطقی، بلکه اجتنابناپذیر خواهد بود.
نظرات
نووا_ایکس
نقد متوازن: هم فرصت هست هم خطر، ولی تا وقتی اخراج هست و جبران شفاف نه، نمیشه خیلی خوشبین بود. باید سیاستگذاری باشه.
رضا
این تصویر ایدهآل از آینده قشنگه ولی من نگرانم، مردم کار میخوان نه وعده رفاه بدون کار. جوونامون چی میشه؟!
لابکور
تو تیم ما هم ابزار A.I. اومد، چند نفر رفتن، بقیه مون شدن مونیتورینگ و رفع باگ… تقویت؟ حسش رو نداشتیم، خیلی تلخه
مچبایت
آیا واقعا؟ آلتمن میگه هدف تقویت انسانه، اما وقتی همکارا رو بعد از ساخت ابزار کنار میذارن، این حرف فقط شعار میمونه. کجاس تضمین؟
ارسال نظر