3 دقیقه
تصاویر فضایی تلسکوپ فضایی جیمز وب معمولا مردم را درجا میخکوب میکنند، آن هم به یک دلیل ساده: واقعی به نظر نمیرسند. اما این بار، داستان واقعی حتی از خود تصویر هم بزرگتر است. اخترشناسان با استفاده از وب، دقیقترین نمایی را که تاکنون از تار کیهانی به دست آمده ثبت کردهاند؛ شبکهای عظیم از ماده تاریک، گاز و رشتههای کیهانی که کهکشانها و خوشههای کهکشانی را در سراسر جهان به هم پیوند میدهد.
این چارچوب گسترده فقط یک نظریه انتزاعی نیست که آرام در مقالههای اخترشناسی جا خوش کرده باشد. تار کیهانی داربست پنهان کیهان است؛ ساختاری که تعیین کرده کهکشانها کجا شکل بگیرند، چگونه تکامل پیدا کنند و ماده طی میلیاردها سال چگونه گرد هم آید. پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا، ریورساید و رصدخانههای کارنگی از حساسیت خارقالعاده وب بهره بردند تا به دورهای نگاه کنند که جهان تنها چند صد میلیون سال عمر داشت؛ قلمرویی که ابزارهای پیشین به سختی میتوانستند به آن دسترسی پیدا کنند.
اهمیت این پیشرفت دقیقا همینجاست. چیزی که پیشتر مانند یک ساختار واحد و محو دیده میشد، اکنون به منظرهای بسیار غنیتر تبدیل شده و جزئیات ظریف آن ناگهان آشکار شده است. به گفته بهرام مبشر، استاد دانشگاه کالیفرنیا، ریورساید و یکی از پژوهشگران این مطالعه، جهش در عمق دید و وضوح تصویر آنقدر چشمگیر است که ویژگیهایی را نشان میدهد که در رصدهای قبلی عملا از بین رفته یا در هم محو شده بودند.
تلسکوپ جیمز وب همان چیزی را در اختیار اخترشناسان گذاشته که سالها به دنبالش بودند: راهی برای دنبال کردن رابطه میان کهکشانها و ساختارهای بزرگمقیاس پیرامون آنها در طول زمان کیهانی. به جای بررسی سامانههای جداافتاده، پژوهشگران اکنون میتوانند رفتار کهکشانها را درون خوشهها و در امتداد مسیرهای رشتهای که در سراسر جهان کشیده شدهاند ردیابی کنند؛ از تاریخ آغازین کیهان تا جهان نزدیک به امروز.
وقتی محوی کنار میرود، جهان چه شکلی دیده میشود
حسین حاتمنیا، نویسنده اصلی پژوهش، میگوید این یافتهها راه را برای مطالعه تکامل کهکشانها درون این ساختارهای بزرگمقیاس باز میکند؛ از زمانی که جهان حدود یک میلیارد سال سن داشت تا دوران کنونی. این موضوع مهم است، زیرا کهکشانها در انزوا رشد نمیکنند. محیط پیرامون، چگالی ماده اطراف و شبکه نامرئیای که مواد را از ناحیهای از فضا به ناحیهای دیگر هدایت میکند، مسیر شکلگیری و تکامل آنها را تعیین میکند.
از نظر علمی، این نقشه جدید از تار کیهانی به دانشمندان کمک میکند ایدههای دیرینه درباره چگونگی شکلگیری ساختار جهان را دقیقتر بیازمایند. ماده تاریک همچنان به طور مستقیم دیده نمیشود، اما کشش گرانشی آن ردپایی روشن بر آرایش ماده مرئی بر جای میگذارد. اخترشناسان با نقشهبرداری دقیقتر از این الگوها میتوانند مدلهای تکامل کیهان را اصلاح کنند و بهتر بفهمند جهان امروز چگونه به شکل کنونی خود رسیده است.
تلسکوپ فضایی جیمز وب برای نگاه کردن به اعماق جهان آغازین ساخته شد و این نتیجه دقیقا نشان میدهد چرا چنین تواناییای اهمیت دارد. تصاویر خیرهکننده شاید زودتر از همه تیتر خبرها شوند، و این کاملا قابل درک است. اما زیر این نمایش بصری باشکوه، وب بیسروصدا در حال بازترسیم یکی از مهمترین نقشهها در اخترشناسی مدرن است.
ارسال نظر