نروژ استفاده از هوش مصنوعی در کلاس های درس را محدود کرد

نروژ به‌تازگی ترمز استفاده از هوش مصنوعی در کلاس‌های درس را محکم کشید. تغییر سیاستی مهم در همین هفته اعلام شد و پیام آن کاملا روشن بود.

از آغاز سال تحصیلی جدید در اواخر اوت، ابزارهای هوش مصنوعی مولد برای دانش‌آموزان دوره ابتدایی تقریبا به‌طور کامل ممنوع می‌شود و برای دانش‌آموزان بزرگ‌تر نیز تحت کنترل سخت‌گیرانه قرار می‌گیرد. دولت این تصمیم را دفاعی از پایه‌های اصلی آموزش می‌داند: خواندن، نوشتن و حساب.

مهم‌ترین وظیفه مدرسه این است که کودکان ما خواندن، نوشتن و ریاضیات را یاد بگیرند.

یوناس گار استوره، نخست‌وزیر نروژ، هشدار داده است که دسترسی آسان به هوش مصنوعی می‌تواند مراحل حیاتی یادگیری را مختل کند. به همین دلیل، مقررات به‌صورت سن‌محور تنظیم شده است. کودکان پایه‌های ۱ تا ۷، یعنی تقریبا ۶ تا ۱۳ ساله، طبق قاعده کلی نباید در مدرسه از هوش مصنوعی مولد استفاده کنند. برای دانش‌آموزان ۱۴ تا ۱۶ ساله، استفاده از هوش مصنوعی فقط با نظارت مستقیم معلم مجاز خواهد بود. اما برای گروه ۱۷ تا ۱۹ ساله، رویکرد سیاست تغییر می‌کند: مدارس باید استفاده مسئولانه و کاربردی از هوش مصنوعی را آموزش دهند تا دانش‌آموزان برای آموزش عالی و بازار کار آماده شوند.

این تصمیم اقدامی جداافتاده نیست. ممنوعیت تازه پس از ممنوعیت استفاده از تلفن‌های هوشمند در کلاس‌های درس در سال ۲۰۲۴ و همچنین اقداماتی برای افزایش اختیار انضباطی معلمان اجرا می‌شود. مقام‌های دولتی افت نگران‌کننده در نتایج آزمون‌های استاندارد را بخشی از دلیل این سیاست می‌دانند؛ نشانه‌ای که از نگاه آنان نشان می‌دهد ابزارهای دیجیتال امروز ممکن است مهارت‌های پایه را تضعیف کنند.

در این میان نوعی کنایه تاریخی هم وجود دارد. نروژ در دهه ۱۹۹۰ از پیشگامان ورود رایانه به کلاس درس بود و پس از عرضه آیپدها در سال ۲۰۱۰ نیز به‌سرعت به استفاده از تبلت‌ها روی آورد. با افزایش دستگاه‌های دیجیتال، استفاده از کتاب‌های درسی کاهش یافت. اکنون دولت پیشنهاد تامین بودجه برای بازگرداندن کتاب‌های درسی به کلاس‌ها را مطرح کرده و نظام آموزشی را به سمت شیوه‌ای سنتی‌تر سوق می‌دهد.

این رویکرد تنها به هوش مصنوعی محدود نمی‌شود. مقام‌ها محدودیت‌هایی را برای استفاده کودکان از شبکه‌های اجتماعی تا سن ۱۶ سالگی مطرح کرده‌اند؛ موضوعی همسو با بحث‌های مشابه در استرالیا و کشورهای دیگر درباره به‌تعویق انداختن مواجهه سنگین نوجوانان با تلفن‌های هوشمند.

سیاست‌گذاران می‌گویند هدف ساده است: محافظت از پایه‌های یادگیری، در حالی که هوش مصنوعی در مراحلی معرفی شود که راهنمایی و قضاوت بزرگسالان بتواند نحوه استفاده از آن را شکل دهد. برخی دیگر این اقدام را گامی محتاطانه می‌بینند که ممکن است سواد دیجیتال را به تعویق بیندازد. اینکه کدام نگاه غالب شود، نکات زیادی درباره نحوه ایجاد تعادل میان مهارت‌آموزی و ایمنی در نظام‌های آموزشی عصر ابزارهای قدرتمند به ما خواهد گفت.