جهش شدید قیمت رم دی دی آر۴؛ فشار بازار حافظه تا ۲۰۲۸

وارد هر فروشگاه قطعات رایانه که شوید، به‌خوبی حس می‌کنید: حافظه‌ای که زمانی یک ارتقای معمولی و کم‌دردسر بود، حالا با برچسب قیمتی شوکه‌کننده عرضه می‌شود. زمزمه‌های کمبود عرضه به افزایش واقعی قیمت تبدیل شده و برای بسیاری از خریداران، حساب‌وکتاب خرید دیگر منطقی به نظر نمی‌رسد.

منابع صنعتی نقل‌شده از سوی دیجی‌تایمز می‌گویند قیمت‌های قراردادی تراشه‌های ۸ گیگابیتی دی‌دی‌آر۴ در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ نسبت به سه‌ماهه دوم، بیش از ۵۰ درصد جهش خواهد کرد. این عدد یک خطای جزئی نیست، بلکه نشانه فشار گسترده در کل بازار است؛ فشاری که از کمبود ظرفیت تولید و تغییر اولویت کارخانه‌ها ناشی می‌شود.

فشار از کجا می‌آید؟

نقطه شروع، تقاضاست. سازندگان رایانه و مراکز داده بزرگ، بیش از پیش‌بینی‌ها در حال خرید حافظه دی‌رم هستند و اس‌اس‌دی‌های سازمانی مجهز به کش دی‌رم نیز به منبع تازه و قابل‌توجهی برای مصرف تبدیل شده‌اند. در کنار این موضوع، تصمیم‌های راهبردی تولیدکنندگان بزرگ را هم باید دید. سامسونگ، مایکرون و اس‌کی هاینیکس بخش بزرگی از ظرفیت خود را به سمت دی‌دی‌آر۵ و محصولات حافظه رده‌بالا برای مشتریان حوزه هوش مصنوعی برده‌اند. نتیجه این است که قالب‌های قدیمی‌تر، با پایه عرضه بسیار محدودتری باقی مانده‌اند.

این کاهش عرضه اهمیت زیادی دارد. تأمین‌کنندگانی از تایوان مانند نانیا و وین‌باند اکنون بخش عمده تولید دی‌دی‌آر را بر دوش دارند، اما خروجی آن‌ها توان پاسخ‌گویی به تقاضای جهانی را ندارد. مایکرون در تأسیسات ماناساس در ایالات متحده، بخشی از دی‌دی‌آر۴ و ال‌پی‌دی‌دی‌آر۴ را با گره ۱ آلفا تولید می‌کند و سامسونگ نیز حجم محدودی را برای برخی مشتریان بلندمدت حفظ کرده است. با این حال، ظرفیت کلی همچنان فشرده است.

بازارهای نقدی از همین حالا این فشار را نشان داده‌اند. در اوایل ژوئیه، میانگین قیمت‌های بازار پس از تبدیل به یورو به این شکل بود:

• دی‌دی‌آر۴ ۴ گیگابیتی (۵۱۲ مگابایت × ۸): ۱۱٫۷۳ یورو
• دی‌دی‌آر۵ ۱۶ گیگابیتی (۲ گیگابایت × ۸): ۴۳٫۳۱ یورو
• قیمت هر گیگابیت برای دی‌دی‌آر۳ ۴ گیگابیتی: ۲٫۹۴ یورو
• قیمت هر گیگابیت برای دی‌دی‌آر۵ ۱۶ گیگابیتی: ۲٫۷۰ یورو

بله، درست خواندید. در برخی بخش‌های بازار، ماژول‌های نقدی دی‌دی‌آر۴ ۱۶ گیگابیتی با قیمت‌هایی هم‌سطح یا حتی بالاتر از مدل‌های دی‌دی‌آر۵ با مشخصات مشابه معامله می‌شوند. وقتی حافظه قدیمی‌تر از نسل جدید گران‌تر می‌شود، یعنی عرضه و تقاضا به‌شدت از تعادل خارج شده‌اند.

چرا چنین اتفاقی می‌افتد؟ پاسخ کوتاه است: بازتخصیص ظرفیت. تولیدکنندگانی که به‌دنبال حاشیه سود بالاتر و پاسخ به تقاضای ناشی از هوش مصنوعی هستند، خطوط قدیمی‌تر را کاهش داده‌اند. این موضوع تعداد ویفرهای در دسترس برای دی‌دی‌آر۴ و دی‌دی‌آر۳ را کم می‌کند، آن هم درست زمانی که بخش‌هایی از تقاضا، مانند اس‌اس‌دی‌های دارای کش و چرخه نوسازی تجهیزات در سازمان‌ها، رو به رشد است.

انتظار می‌رود قیمت حافظه دی‌رم در آینده قابل‌پیش‌بینی همچنان بالا بماند و ناظران صنعت هشدار می‌دهند این فشار دست‌کم تا سال ۲۰۲۸ ادامه خواهد داشت.

پس خریداران و اسمبل‌کنندگان سیستم چه باید بکنند؟ اگر امکان دارد، ارتقاهای غیرضروری را به تعویق بیندازید. کسب‌وکارها بهتر است بازه‌های تأمین و خرید خود را دوباره ارزیابی کنند و قراردادها را زودتر از روال معمول نهایی کنند. برای کاربران حرفه‌ای و کسانی که خودشان سیستم می‌بندند، مقایسه دقیق پیکربندی‌ها اهمیت بیشتری پیدا کرده است: گاهی یک قطعه دی‌دی‌آر۴ با ظرفیت بالاتر هنوز انتخاب منطقی‌تری است و گاهی مهاجرت به دی‌دی‌آر۵ گزینه بهتر در بلندمدت خواهد بود.

قیمت‌ها صرفا چون ما می‌خواهیم پایین نمی‌آیند. تغییر برنامه‌های تولید زمان‌بر است و کارخانه‌های ساخت تراشه که اکنون نزدیک به ظرفیت کامل کار می‌کنند، یک‌شبه مسیر خود را عوض نمی‌کنند. تنگنایی که از دی‌دی‌آر۵ آغاز شد، اکنون به حافظه‌های قدیمی‌تر هم سرریز کرده و اثرات موجی آن برای مدتی با صنعت حافظه و بازار قطعات رایانه همراه خواهد بود.