آمادگی ذهنی پیش از جراحی، مسیر بهبودی را تغییر می دهد

تیغ جراحی فقط بافت را نمی‌برد. عادت‌ها، ریتم زندگی و آرامش شکننده ذهن انسان را هم می‌شکافد. اضطراب منتظر نمی‌ماند تا بیمار بیهوش شود. در اتاق انتظار پیش از عمل از راه می‌رسد، کنار پایه سرم می‌نشیند و بی‌صدا سناریوی بهبودی را بازنویسی می‌کند.

مطالعه‌ای تازه در JAMA Network Open نوری روشن بر این همراه ناخوشایند انداخته است. پژوهشگران ۳۰۶ بزرگسال ۶۰ ساله و بالاتر را که برای جراحی قلب، سرطان یا ارتوپدی برنامه‌ریزی شده بودند، دنبال کردند. این تیم به‌جای آنکه مراقبت پیش از جراحی را فقط فهرستی از آزمایش‌ها و دستورهای ناشتایی بداند، بررسی کرد که آیا تقویت تاب‌آوری روانی پیش از عمل می‌تواند نتایج پس از جراحی را تغییر دهد یا نه.

جوانا آبراهام، نویسنده اصلی مطالعه، در بیانیه‌ای مطبوعاتی گفت: «استرس جراحی می‌تواند علائم اضطراب و افسردگی را تشدید کند و بر روند بهبودی و سلامت کلی اثر بگذارد.» در این کارآزمایی، شرکت‌کنندگان به دو مسیر تقسیم شدند. یک گروه فقط مطالب آموزشی خودراهنما دریافت کرد. گروه دیگر در ۸ تا ۱۲ جلسه تلفنی با یک متخصص آموزش‌دیده سلامت رفتاری، شامل مددکاران اجتماعی و مشاوران سلامت روان، شرکت کرد و همچنین بازبینی شخصی‌سازی‌شده داروها را از سوی داروسازان و پزشکان دریافت کرد؛ افرادی که به اصلاح داروهای پرخطر یا غیرضروری کمک می‌کردند.

نتایج ظریف، اما معنادار بود. سه ماه پس از جراحی، بیمارانی که جلسات سلامت روان و مشاوره دارویی دریافت کرده بودند، در مقایسه با گروهی که فقط آموزش دیده بود، در مقیاس ۴۸ امتیازی اضطراب و افسردگی، کاهش ۲٫۲ تا ۲٫۵ امتیازی نشان دادند. سالمندان تحت جراحی سرطان بیشترین سود را بردند: امتیازهای آنان نزدیک به پنج نمره کمتر از افراد گروه کنترل بود. بیماران گزارش کردند که توجه بیشتر پزشکان و داروسازان، به‌ویژه پیشنهادهایی برای قطع داروهای غیرضروری، مفید و آرامش‌بخش بوده است.

آماده‌سازی ذهن پیش از جراحی می‌تواند اثراتی قابل اندازه‌گیری و از نظر بالینی معنادار بر روند بهبودی داشته باشد. جلسات کوتاه درباره راهبردهای مقابله، مدیریت نگرانی و ایمنی دارویی شاید پرزرق‌وبرق نباشند. اما کاربردی‌اند. در مقایسه با هزینه عوارض و بستری طولانی‌تر در بیمارستان، ارزان محسوب می‌شوند. برای بیماران سالمند که اغلب هم با شکنندگی جسمی روبه‌رو هستند و هم فهرست پیچیده‌ای از داروها دارند، ترکیب حمایت روانی و کاهش دقیق داروهای غیرضروری به‌ویژه اثرگذار به نظر می‌رسد.

پس چه چیزی باید تغییر کند؟ بیمارستان‌ها دیگر نمی‌توانند آمادگی عاطفی را موضوعی حاشیه‌ای بدانند. مسیرهای مراقبت پیش از عمل که چند تماس مشاوره‌ای و یک بازبینی دارویی توسط داروساز را اضافه می‌کنند، می‌توانند در برنامه‌ریزی جراحی ادغام شوند؛ به‌خصوص برای بیماران سالمند پرخطر یا کسانی که با جراحی سرطان روبه‌رو هستند. گام بعدی روشن است: گسترش و آزمودن این برنامه‌ها در نظام‌های سلامت متنوع تا مشخص شود آیا این تغییرات کوچک در امتیازها به عوارض کمتر، بستری کوتاه‌تر و عملکرد بلندمدت بهتر تبدیل می‌شود یا نه.

جراحان بدن را آماده می‌کنند. متخصصان بیهوشی فیزیولوژی بدن را پایدار نگه می‌دارند. اما چه کسی ذهن بیمار را آماده می‌کند؟ پاسخ به این پرسش ممکن است تعیین کند فرد با چه سرعتی از بیمارستان خارج می‌شود و پس از آن با چه کیفیتی به زندگی بازمی‌گردد.