کاهش عملکرد جسمی از ۳۵ سالگی: یافته های مطالعه ۴۷ ساله

یک مطالعه طولی سوئدی که همان افراد را نزدیک به پنج دهه پیگیری کرده است نشان می‌دهد کاهش قابل اندازه‌گیری در ظرفیت هوازی و قدرت عضلانی بسیار زودتر از آنچه بسیاری انتظار دارند آغاز می‌شود — تقریباً از سن ۳۵ سالگی. با این وجود، تحقیق پیام امیدوارکننده‌ای را تأیید می‌کند: فعال شدن بدنی در هر سنی از بزرگسالی منجر به بهبودهای مشخصی در عملکرد فیزیکی می‌شود که می‌تواند کیفیت زندگی و کارکرد روزمره را ارتقا بدهد.

چگونه مطالعه ۴۷ ساله SPAF تناسب اندام را در طول زمان دنبال کرد

محققان موسسه کارولینسکا (Karolinska Institutet) چندصد مرد و زن را به‌صورت تصادفی انتخاب و از سال‌های اولیه جوانی تا میانسالی و سالمندی پیگیری کردند؛ افراد در شروع مطالعه بین ۱۶ تا ۶۳ سال سن داشتند. این تحقیق بخشی از پروژه Swedish Physical Activity and Fitness (SPAF) بود. برخلاف مطالعات مقطعی (cross-sectional) که گروه‌های سنی مختلف را در یک نقطه زمانی با هم مقایسه می‌کنند، SPAF در بازه زمانی بلندمدت همان شرکت‌کنندگان را بارها و بارها آزمود، بنابراین تصویری نادر و ارزشمند از تغییرات ظرفیت هوازی (aerobic fitness)، قدرت عضلانی و استقامت در طول عمر بزرگسالی پیش رو قرار داد.

در روش‌شناسی این پژوهش، از آزمون‌های استاندارد مانند اندازه‌گیری VO2max یا برآوردهای معادل برای ظرفیت هوازی، تست‌های قدرت عضلانیِ ایزومتریک و ایزوتونیک (از جمله اندازه‌گیری نیروی گرفتن دست یا grip strength) و ارزیابی‌های عملکردی مبتنی بر استقامت استفاده شد. داده‌ها به‌صورت دوره‌ای ثبت و تحلیل طولی (longitudinal analysis) انجام گرفت تا روندهای فردی و جمعی در طول سال‌ها مشخص شود. استفاده از نمونه‌های تصادفی و تکرار اندازه‌گیری‌ها به کاهش سوگیری‌های رایج در مطالعات کوتاه‌مدت کمک کرد و امکان بررسی ارتباط میان الگوی فعالیت بدنی، تغییرات سبک زندگی و متغیرهای بیولوژیک را فراهم ساخت.

مطلب مرتبط

ادامه مطلب

تأثیر متفاوت ورزش بر سلامت قلب در مردان و زنان

تحقیقات نوظهور نشان می‌دهد که مردان و زنان ممکن است از یک الگوی ورزشی یکسان بازده...

نتایج که در مجله Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle منتشر شد، الگوی روشنی را نشان می‌دهد: بسیاری از سنجه‌های ظرفیت جسمی تا حدود سن ۳۵ سالگی به اوج خود می‌رسند و پس از آن روند کاهشی ملایمی را آغاز می‌کنند. این افت در دهه‌های بعدی زندگی شتاب بیشتری می‌گیرد، اما آغاز نسبتاً زودهنگام — اواسط دهه سی — در شرکت‌کنندگان با سطوح مختلف تمرینی به طور مداوم دیده شد؛ یعنی چه افراد تمرینات منظم داشتند و چه فعالیت کمتری انجام می‌دادند، نقطه اوج عملکرد غالباً حوالی ۳۵ سالگی قرار داشت.

یافته‌های کلیدی و پیامدهای عملی

این مطالعه دو پیام مهم را منتقل می‌کند. نخست اینکه پیری فیزیولوژیک در سامانه‌های هوازی و عضلانی ممکن است دهه‌ها زودتر از آنچه معمولاً فرض می‌شود ظاهر شود، و این امر تبعاتی برای اقدامات پیشگیرانه سلامت، برنامه‌ریزی بهداشت عمومی و پیام‌رسانی درباره حفظ «تناسب اندام در طول عمر» دارد. دوم اینکه فواید ورزش محدود به دوران جوانی نیست؛ بزرگسالانی که در طول مطالعه سطح فعالیت بدنی خود را افزایش دادند، بهبودی معناداری در عملکرد خود مشاهده کردند — به طور متوسط حدود ۵ تا ۱۰ درصد بهبود در سنجه‌های عملکردی که می‌تواند تفاوت قابل توجهی در توانایی انجام فعالیت‌های روزمره، کاهش خطر بیماری‌های قلبی-عروقی، مقاومت در برابر افت شتابان عملکرد و تا حدی در کاهش خطر سارکوپنی ایجاد کند.

در زمینه فیزیولوژی، افزایش فعالیت بدنی می‌تواند از طریق چند مسیر باعث بهبود عملکرد شود: افزایش کارایی سیستم قلبی-عروقی و ذخیره‌های اکسیژن، بهبود بازده متابولیسم عضلات، افزایش توده و قدرت عضلانی از طریق تحریک هایپرتروفی و سیناپتیک، و نیز تأثیرات مثبت بر فاکتورهای التهابی و متابولیک که در تنظیم پیری سلولی و عملکرد بافت‌ها نقش دارند. شواهد نشان می‌دهد تغییرات در VO2max و قدرت عضلانی پیش‌بینی‌کننده مهمی برای توان عملکردی و ریسک بیماری‌ها در میان‌سالی و سالمندی هستند؛ بنابراین تاکید بر برنامه‌های تمرین ترکیبی (آئروبیک همراه با تمرین مقاومتی) دارای مبنای علمی است.

میزان بهبودی ۵–۱۰ درصدی که در مطالعه گزارش شده، ممکن است در نگاه اول اندک به‌نظر برسد، اما از منظر سلامت عمومی و کیفیت زندگی این مقدار کاربردی و معنادار است: بهبود در تعادل، کاهش خستگی روزمره، توانایی انجام فعالیت‌های شغلی و خانگی و کاهش احتمال افتادن یا نیاز به مراقبت‌های حمایتی. همچنین، این افزایش‌ها می‌تواند ریسک توسعه بیماری‌های مزمن مانند دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی را کاهش دهد و به مدیریت بهتر وزن، فشار خون و پروفایل لیپیدی کمک کند.

مطلب مرتبط

ادامه مطلب

ورزش و ساعت مولکولی: دیدگاهی نو درباره پیری اپی ژنتیک

ورزش و ساعت مولکولی: دیدگاهی نو به نظر می‌رسد ورزش ساختاریافته پیری مولکولی را کند می‌کند،...

«هرگز برای شروع حرکت دیر نیست»، ماریـا وستراستـاول (Maria Westerståhl)، مدرس بخش آزمایشگاهی پزشکی و نویسنده اصلی مطالعه، می‌گوید. «مطالعه ما نشان می‌دهد فعالیت بدنی می‌تواند سرعت افت عملکرد را کند کند، حتی اگر نتواند آن را به‌طور کامل متوقف سازد. اکنون قصد داریم مکانیزم‌هایی را که باعث می‌شود عموم افراد حوالی ۳۵ سالگی به اوج عملکرد برسند و اینکه چرا فعالیت بدنی می‌تواند کاهش عملکرد را کند کند اما کاملاً متوقف نمی‌سازد، بررسی کنیم.»

این اظهارنظرها به اهمیت پرسش‌های بنیادی درباره بیولوژی پیری اشاره دارد: عوامل ژنتیکی و اپی‌ژنتیکی، تغییرات در میتوکندری و متابولیسم عضلات، افت در تراکم عروق و ظرفیت قلبی-عروقی، و نیز تغییر در تنظیم هورمونی و التهابی می‌توانند نقش داشته باشند. تحلیل‌های آینده که از نمونه‌های خون، داده‌های بیوشیمیایی و احتمالا نمونه‌برداری‌های بیولوژیک بهره برده و با اطلاعات رفتار سلامت ترکیب می‌شوند، می‌توانند بینش‌های دقیق‌تری درباره مکانیسم‌های زیرین فراهم آورند.

محققان برنامه‌ریزی کرده‌اند پیگیری دیگری انجام دهند زمانی که شرکت‌کنندگان حدوداً ۶۸ ساله شوند تا تغییرات آمادگی جسمی را با سبک زندگی، پیامدهای سلامتی و سازوکارهای بیولوژیک مانند متابولیسم عضلات و عملکرد قلبی-عروقی مرتبط کنند. این مرحله از پژوهش می‌تواند به شناسایی عوامل محافظتی و نیز پنجره‌های زمانی مناسب برای مداخله‌های پیشگیرانه کمک کند.

این یافته‌ها برای افراد و سیاست‌گذاران چه معنا دارد

• از زودتر شروع کنید اما هرگز ناامید نشوید: ایجاد عادات ورزشی پیش از میانسالی می‌تواند قله تناسب اندام را بهبود بخشد و ذخیره عملکردی بالاتری ایجاد کند، اما شروع تمرینات در سنین بالاتر نیز سودمند است و بهبودهای قابل اندازه‌گیری تولید می‌کند.
• به هر دو بعد هوازی و قدرتی توجه کنید: داده‌های SPAF کاهش هم در ظرفیت کاردیورسپیراتوری و هم در قدرت عضلات را نشان می‌دهند؛ بنابراین برنامه‌های متعادل که تمرینات ایروبیک (مانند دویدن، دوچرخه‌سواری، پیاده‌روی سریع) و تمرینات مقاومتی (وزنه، تمرینات با وزن بدن، تمرینات ایزومتریک) را ترکیب می‌کنند، بیشترین فایده را دارند.
• برنامه‌ریزی بهداشت عمومی و محیط کار: شناخت اینکه روند کاهشی می‌تواند از دهه ۳۰ آغاز شود ممکن است سیاست‌گذاران سلامت و کارفرمایان را به توسعه استراتژی‌های پیشگیرانه زودهنگام، برنامه‌های ارتقای فعالیت بدنی در محل کار، و سرمایه‌گذاری در آموزش و زیرساخت‌های ورزشی تشویق کند تا بار بیماری‌های مزمن و کاهش کارکردی در سنین بالاتر کاهش یابد.

مطلب مرتبط

ادامه مطلب

درک زیست شناسی پیری انسان: واقعیت ها و تاثیرات تاریخی

درک زیست‌شناسی پیری انسان طی بیش از یک قرن گذشته، میانگین امید به زندگی بشر به...

به‌طور خلاصه، مطالعه SPAF در بازنگری زمان آغاز پیری فیزیولوژیک تأثیر دارد و پیامی مبتنی بر شواهد و عملی را تقویت می‌کند: فعالیت بدنی منظم در طول سال‌های بزرگسالی ظرفیت عملکردی و کیفیت زندگی را حفظ می‌کند، حتی اگر روند بیولوژیک پیری اجتناب‌ناپذیر باشد. از منظر پیشگیری و طراحی مداخلات سلامتی، تاکید بر شیوه‌های پایدار فعالیت بدنی، برنامه‌های ترکیبی تمرینی، و تشویق به تغییرات سبک زندگی از میانسالی به عقب (یعنی قبل از ۳۵ سالگی) و نیز تداوم تمرینات در بزرگسالی می‌تواند بیشترین تاثیر را بر سلامت جمعیت و کاهش بار بیماری‌های مرتبط با پیری داشته باشد.