آتش سوزی های اسپانیا و فرانسه؛ هشدار گرما و باد

شعله‌ها سریع‌تر از آنچه هر کسی انتظار داشت پیشروی کردند. خط‌الرأس‌هایی که فقط چند هفته قبل با پوششی سبز فرش شده بودند، به نوارهایی از نارنجی سوزان تبدیل شدند و جوامع محلی ناگهان خود را در برابر دیواری از آتش دیدند که به سویشان نزدیک می‌شد.

پژوهشگران پروژه وضعیت آتش‌سوزی‌های طبیعی می‌گویند داستان این بحران، ماه‌ها پیش از نخستین جرقه آغاز شده بود. زمستانی به شکل استثنایی پربارش، رشد پرقدرت گیاهان را در علفزارها، بوته‌زارها و زیرآشکوب‌های سایه‌دار جنگل‌ها تحریک کرد. آن رشد سرسبز بهاری بی‌خطر به نظر می‌رسید، حتی امیدبخش. اما آنچه پس از آن رخ داد چنین نبود. دوره‌ای از گرمای شدید و خشکسالی، این پوشش گیاهی تازه را آن‌قدر خشک کرد که به آتش‌زنه تبدیل شد: سوختی فراوان، پیوسته و آماده که فقط منتظر یک محرک بود.

سپس باد از راه رسید. برای چند روز، تندبادها شعله‌ها را در سراسر چشم‌انداز پیش راندند، اخگرها را با خود بردند و بسیار جلوتر از جبهه اصلی آتش، کانون‌های پراکنده تازه ایجاد کردند. به گفته پژوهشگران، سرعت باد در برخی زمان‌ها به حدود ۶۵ کیلومتر بر ساعت، معادل ۴۰ مایل بر ساعت، رسید و آتش‌سوزی‌های قابل کنترل را به آتش‌سوزی‌های جنگلی گسترده و به سرعت رو به گسترش تبدیل کرد.

در تصویری که در ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۶ توسط ابزار تصویربردار زمین عملیاتی، اُ ال آی، روی ماهواره لندست ۹ ثبت شده است، چشم‌اندازهای سوخته اطراف مخازن آب در مرکز اسپانیا دیده می‌شوند. این تصویر با رنگ کاذب، مشاهدات در طول موج‌های مرئی، فروسرخ نزدیک و فروسرخ موج کوتاه، باندهای ۶-۵-۳، را ترکیب می‌کند تا تشخیص پوشش گیاهی سوخته قهوه‌ای از پوشش گیاهی نسوخته سبز آسان‌تر شود. 

در ۲۵ ژوئیه، پدیده‌ای حتی چشمگیرتر بر فراز جنوب غربی فرانسه پدیدار شد: ابر آتش‌زاد کومولونیمبوس، توده عظیم تندری که از دل آتش شکل می‌گیرد. آتش‌نشانان حاضر در محل گزارش دادند ستون‌های همرفتی چنان شدید بودند که عملا آب‌وهوای ویژه خود را تغذیه می‌کردند. دانشمندان جو که این «ابرهای آتشین» نادر را رصد می‌کنند، می‌گویند در دهه‌های اخیر نمونه‌هایی از آن را بر فراز اسپانیا و پرتغال دیده‌اند، اما این نخستین مورد تأییدشده بود که با یک آتش‌سوزی جنگلی در فرانسه ارتباط داشت.

هزاران آتش‌نشان و نیروی نظامی در سراسر اسپانیا و فرانسه بسیج شدند، در حالی که هواپیماها از بالا آب و مواد کندسوزکننده روی آتش می‌ریختند. روی زمین، نیروهای عملیاتی با هر ابزاری، از بولدوزر گرفته تا ابزارهای دستی، خطوط آتش‌بر ایجاد کردند. تا اواخر ژوئیه، تلاش‌ها برای مهار آتش آن‌قدر پیشرفت کرده بود که برخی دستورهای تخلیه لغو شد، اما پیش‌بینی‌کنندگان هشدار دادند تا زمانی که شرایط گرم و خشک ادامه دارد، خطر همچنان بالا خواهد ماند.

ماهواره‌های دولتی که از مدار زمین وضعیت را زیر نظر داشتند، داده‌های بلادرنگ را به یک شبکه گسترده‌تر پایش بین‌المللی ارسال کردند. این ابزارها نقاط داغ را با دقت مشخص می‌کنند، دود و ارتفاع ستون‌های آن را نقشه‌برداری می‌کنند و می‌توانند نشانه‌های سازگار با شکل‌گیری ابر آتش‌زاد کومولونیمبوس را علامت‌گذاری کنند؛ اطلاعاتی که به اولویت‌بندی منابع روی زمین و دنبال کردن روندهای در حال تغییر رفتار آتش کمک می‌کند.

زمستان پربارش، وقتی چشم‌انداز را برای آتش‌سوزی‌های بعدی آماده کند، می‌تواند به اندازه زمستان خشک خطرناک باشد.

با تغییر الگوهای اقلیمی و محو شدن مرز فصل‌ها، آتش‌سوزی‌های اخیر اسپانیا و فرانسه یادآوری جدی است که عوامل پشت آتش‌سوزی‌های فاجعه‌بار، مدت‌ها پیش از نخستین جرقه شکل می‌گیرند؛ و اینکه پایش ماهواره‌ای، مدیریت پوشش گیاهی و واکنش سریع باید به همان سرعت با این واقعیت تازه سازگار شوند.