نقش واکسن اچ پی وی در کاهش سرطان های گلو در مردان جوان

تزریقی که ابتدا به‌عنوان سپری در برابر سرطان دهانه رحم معرفی شد، آرام‌آرام به محافظی گسترده‌تر تبدیل می‌شود؛ محافظی که اکنون به نظر می‌رسد مردان را نیز در برابر برخی سرطان‌های مرگبار گلو حفظ می‌کند.

وقتی واکسن ویروس پاپیلومای انسانی در سال ۲۰۰۶ وارد بازار شد، هدف اصلی آن پیشگیری از سرطان دهانه رحم در دختران و زنان بود. این رویکرد نتیجه داد: در کشورهایی که پوشش واکسیناسیون بالا بود، موارد سرطان دهانه رحم نزدیک به ۹۰ درصد کاهش یافت. حذف این بیماری دیگر یک خیال دور از دسترس نیست، بلکه آینده‌ای کاملا محتمل به شمار می‌آید.

اما زیست‌شناسی به دسته‌بندی‌هایی که ما برایش می‌سازیم پایبند نمی‌ماند. همان سویه‌های پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی که زمینه‌ساز تومورهای دهانه رحم هستند، در بروز سرطان‌های دهانی حلقی نیز نقش دارند؛ سرطان‌هایی در ناحیه گلو و لوزه‌ها که سریع‌ترین روند افزایش را در میان مردان نشان داده‌اند. پژوهش تازه‌ای در سطح جمعیت از ایالات متحده، اجماع رو به رشدی را تقویت می‌کند: واکسیناسیون پسران اهمیت دارد.

در یک تحلیل مشاهده‌ای از پرونده‌های سلامت حدود ۱٫۴ میلیون نفر در سنین ۹ تا ۴۵ سال، پژوهشگران بیش از ۷۰۰ هزار فرد واکسینه‌شده را با گروهی واکسینه‌نشده و همسان‌سازی‌شده از نظر سن مقایسه کردند. آنان ۴۰ مورد سرطان سر و گردن را در میان افرادی یافتند که واکسن ویروس پاپیلومای انسانی دریافت کرده بودند، در برابر ۱۳۰ مورد در گروه واکسینه‌نشده؛ تفاوتی که به کاهش نزدیک به ۷۰ درصدی می‌رسد. این نشانه در سرطان سلول سنگفرشی دهانی حلقی و در میان دریافت‌کنندگان جوان‌تر، قوی‌تر بود.

منحنی کاپلان-مایر از بروز تجمعی سرطان‌های سر و گردن در گروه واکسینه‌شده با ویروس پاپیلومای انسانی در مقایسه با گروه کنترل طی ۱۰ سال.

این مقاله که در سال ۲۰۲۶ در ژورنال بین‌المللی بیماری‌های عفونی منتشر شد، هنوز اثبات قطعی رابطه علت و معلولی به حساب نمی‌آید. با این حال، در ادامه یک چرخش سریع سیاست‌گذاری قرار می‌گیرد: در سال ۲۰۲۰ نهاد تنظیم‌گر ایالات متحده، موارد مصرف رسمی واکسن را به پیشگیری از سرطان‌های سر و گردن در هر دو جنس گسترش داد؛ اقدامی که اکنون داده‌های واقعی و نوظهور آن را تقویت می‌کنند.

اعداد به‌خوبی نشان می‌دهند چرا این موضوع مهم است. هر سال در ایالات متحده، ویروس پاپیلومای انسانی عامل حدود ۱۱۱۰۰ مورد سرطان دهانه رحم و نزدیک به ۱۶ هزار مورد سرطان دهانی حلقی است؛ حدود ۸۵ درصد از این موارد سرطان گلو در مردان رخ می‌دهد. برخلاف بیماری دهانه رحم که می‌توان آن را با آزمایش‌های غربالگری مانند پاپ اسمیر زود تشخیص داد، غربالگری روتینی برای ضایعات پیش‌سرطانی گلو وجود ندارد. بنابراین پیشگیری به ابزار اصلی سلامت عمومی تبدیل می‌شود.

ویروس پاپیلومای انسانی به‌طور شگفت‌آوری شایع است. بیشتر افراد در مقطعی از زندگی با آن مواجه می‌شوند، معمولا بدون پیامدهای جدی. اما بخشی از سویه‌های پرخطر می‌توانند بی‌صدا باقی بمانند، گاهی برای چند دهه، و به‌آرامی سازوکار سلولی را مختل کنند تا سال‌ها پس از عفونت اولیه، سرطان ظاهر شود. مسیرهای انتقال شامل تماس جنسی است و ویروس بیش از همه از طریق رابطه دهانی به گلو می‌رسد؛ همچنین ممکن است از راه تماس‌های نزدیک مانند بوسیدن نیز منتقل شود.

نرخ مرگ‌ومیر ناشی از سرطان دهانه رحم در ایالات متحده طی سه دهه گذشته پیوسته کاهش یافته و در چند سال اخیر افت چشمگیری داشته است.

پوشش واکسیناسیون تعیین‌کننده است. در ایالات متحده، این واکسن برای جوانان تا سن ۲۶ سال توصیه می‌شود. تا سال ۲۰۲۴، ۷۷ درصد از پسران نوجوان و ۷۹ درصد از دختران نوجوان دست‌کم یک دوز دریافت کرده بودند. با این حال، آگاهی عمومی عقب مانده است. یک نظرسنجی در سال ۲۰۲۵ نشان داد بیش از یک‌سوم بزرگسالان با ویروس پاپیلومای انسانی آشنا نبودند و بیش از ۷۰ درصد نمی‌دانستند که این ویروس می‌تواند باعث سرطان‌های دهان شود. بازماندگانی که به‌سختی از تومورهای ناشی از این ویروس جان سالم به در برده‌اند، اکنون می‌گویند به همه بستگان خود توصیه می‌کنند واکسن بزنند؛ اقدامی ساده که به باور آنان می‌تواند سال‌ها ترس و درمان‌های تهاجمی را کاهش دهد.

در سطح جهانی، راهبردهای واکسیناسیون همچنان نابرابر است. سازمان جهانی بهداشت هدف‌گذاری کرده است که ۹۰ درصد دختران تا سن ۱۵ سالگی واکسینه شوند، اما پسران را در جایی که منابع اجازه دهد در اولویت بعدی قرار می‌دهد. گروه‌های حامی سلامت عمومی خواستار سیاست‌های واکسیناسیون بی‌طرف از نظر جنسیت هستند و استدلال می‌کنند از نگاه اپیدمیولوژی، محافظت از فقط نیمی از جمعیت منطقی نیست، وقتی هر دو جنس در معرض خطر قرار دارند.

شواهد رو به افزایش نشان می‌دهد ایمن‌سازی گسترده و بی‌طرف از نظر جنسیت علیه ویروس پاپیلومای انسانی می‌تواند بار سرطان‌های سر و گردن را، به‌ویژه در میان مردان، کاهش دهد.

علم از مدت‌ها پیش ارتباط ویروس پاپیلومای انسانی با سرطان دهانه رحم را نشان داده بود؛ همین ارتباط به تولید واکسنی مؤثر انجامید. داده‌های جدیدتر نشان می‌دهند همان ابزار می‌تواند تهدیدی متفاوت و رو به افزایش را نیز مهار کند: سرطان‌های گلو که به‌طور نامتناسبی مردان را درگیر می‌کنند. اگر یک تزریق پیشگیرانه در نوجوانی بتواند از سرطان‌هایی جلوگیری کند که دهه‌ها بعد ظاهر می‌شوند، پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا ابزار لازم را داریم یا نه، بلکه این است که با چه سرعتی آن را برای همه کسانی که از آن سود می‌برند به کار خواهیم گرفت.