میان سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳، جنوبگان شرقی حدود ۶۹۵ میلیارد تن به جرم خود افزود. این افزایش ناگهانی و شگفت‌آور، بزرگ‌ترین انباشت دوساله‌ای بود که ماهواره‌های گرانش‌سنج گریس ثبت کرده‌اند. با این حال، این جهش یک ناهنجاری موقتی بود، نه نشانه‌ای از برگشت روند.
دانشمندان مؤسسه اقیانوس‌شناسی آکادمی علوم چین این داستان را در مقاله‌ای در نشریه نیچر بازسازی کردند. آن‌ها داده‌های ماهواره‌های گرانشی، سوابق هسته‌های یخی، ردیابی بخار آب و آزمایش‌های گردش جوی را با هم ترکیب کردند. نتیجه شبیه یک روایت کارآگاهی بر پایه هواشناسی است: لکه‌ای گرم از اقیانوس حاره‌ای در صدها مایل دورتر، بادها و رطوبت را چنان جابه‌جا کرد که برف‌بارشی استثنایی بر بخش‌هایی از جنوبگان شرقی فرو ریخت.
به زبان ساده چه رخ داد؟ گرم‌شدن طولانی‌مدت حوضه آب گرم حاره‌ای، جایی که غرب اقیانوس آرام به شرق اقیانوس هند می‌رسد، زنجیره‌ای از واکنش‌ها را در جو آغاز کرد. این گرمایش، قطاری از امواج راسبی را به سوی اقیانوس جنوبی فرستاد. این امواج، الگوی گردش جو را به یک دوقطبی شمالی-جنوبی بازآرایی کردند: فشار کم در جنوب استرالیا و فشار بالاتر در امتداد ساحل جنوبگان شرقی. رطوبتی که معمولاً در توفان‌های عرض‌های میانی باقی می‌ماند، به سوی قطب هدایت شد. سپس رودخانه‌های جوی از راه رسیدند.
ردیابی بخار آب نشان داد جریان‌های پایدار رطوبت، برف‌بارش سنگینی را در مسیر سرزمین کوئین مری تا سرزمین ویلکس تغذیه کرده‌اند. آزمایش‌های جوی نیز حوضه آب گرم حاره‌ای را به عنوان محرک اصلی معرفی کردند. گرمایش ناشی از فعالیت‌های انسانی هم نقشی داشت، اما به شکلی غافلگیرکننده کوچک: بر پایه برآورد پژوهشگران، تنها حدود ۹ درصد از ناهنجاری مشاهده‌شده در بارش برف را می‌توان به واداشت انسانی نسبت داد.
سازوکار پیوند از دور که گرمایش حوضه آب گرم حاره‌ای را به افزایش موقت جرم یخسار جنوبگان وصل می‌کند.
این الگو ریتمی تکرارشونده دارد. این تیم نمونه‌های مشابهی از دوره‌های پایدار گرم‌شدن حوضه آب گرم را تقریباً هر دهه یک‌بار یافت؛ موضوعی که از وجود پیوندی تکرارشونده میان نوسان‌های اقیانوس‌های حاره‌ای و تغییرات چندساله در بارش برف و جرم یخ جنوبگان شرقی حکایت دارد. به بیان دیگر، مناطق حاره‌ای می‌توانند برای چند سال پیاپی آب‌وهوای جنوبگان را تحت تأثیر قرار دهند.
آیا این یعنی جنوبگان دوباره در حال بازیابی یخ است؟ خیر. تراز بلندمدت همچنان از کاهش جرم خبر می‌دهد. در دو دهه گذشته، یخسار جنوبگان به طور میانگین سالانه نزدیک به ۱۴۰.۵ میلیارد تن جرم از دست داده است. جنوبگان غربی همچنان نازک‌تر می‌شود و برخی یخچال‌های خروجی جنوبگان شرقی نیز با ذوب از زیر و افزایش سرعت جریان روبه‌رو هستند، زیرا آب‌های گرم‌تر اقیانوس، قفسه‌های یخی را از زیر تضعیف می‌کنند.
این رویداد نشان می‌دهد گرمای دوردست اقیانوس چگونه می‌تواند کاهش کلی یخ را به طور موقت پنهان کند، اما روند نزولی این قاره را نقض نمی‌کند.
فراتر از عدد خبرساز، این مطالعه سازوکاری روشن ارائه می‌دهد: گرم‌شدن حوضه آب گرم حاره‌ای، پاسخ امواج راسبی و یک دوقطبی فشار شمالی-جنوبی را ایجاد می‌کند که رطوبت عرض‌های میانی را به جنوبگان شرقی می‌فرستد و ناهنجاری‌های چندساله در بارش برف پدید می‌آورد. این سازوکار برای پیش‌بینی‌ها اهمیت زیادی دارد. اگر نوسان‌های حاره‌ای بتوانند افزایش‌های بزرگ و دوره‌ای ایجاد کنند، پیش‌بینی‌های فصلی و دهه‌ای تراز جرم جنوبگان باید علاوه بر فرایندهای محلی، شرایط دوردست اقیانوسی را نیز در نظر بگیرند.
این یافته مسئله‌ای آشنا را از زاویه‌ای تازه بازتعریف می‌کند. پیش‌بینی سطح دریا به رفتار جنوبگان وابسته است. اگر مناطق حاره‌ای بتوانند هر از گاهی بخش‌هایی از یخسار را پرجرم‌تر کنند، انتظارهای کوتاه‌مدت تغییر می‌کند، اما خطر بلندمدت از میان نمی‌رود. دانشمندان از این پس نوسان‌های حوضه آب گرم حاره‌ای را با دقت بیشتری دنبال خواهند کرد، در جست‌وجوی جهش دوره‌ای بعدی و با این پرسش که آیا تغییرات اقلیمی فراوانی یا شدت این پیوندهای از دور را دگرگون خواهد کرد یا نه.
این رخداد یادآور آن است که سامانه اقلیم شبکه‌ای از طناب‌های بلند و کشش‌های دوردست است: اگر گره‌ای را در مناطق حاره‌ای بکشید، ممکن است کششی را بر یخ‌های لبه جهان احساس کنید.
.avif)
نظر بگذارید
نظرات (3)
خوبه که مکانیزم روشن شد. ولی هشدار بخش آخر مهمه؛ کوتاه‌مدت ممکنه گول بزنه، روند بلندمدت هنوز نزولی، باید چشم به نوسان‌های حاره‌ای داشت
واقعاً فقط ۹ درصد؟ این زیادی به نظر میاد، چقدر مطمئنن از تفکیک اثرات انسانی؟ داده‌ها شفاف نیستن، کاش بیشتر توضیح میدادن
وااای، چی میگن! اصلا فکر نمیکردم گرمای دوردست اقیانوس بتونه برای چند سال بخش‌هایی از جنوبگان رو پر از برف کنه، هم تعجب‌انگیز هم نگران‌کننده...