کشف گونه تازه گربه وحشی تیلکایو در بولیوی پس از سال ها

گربه‌سانی وحشی که سال‌ها از کنار چشم دانشمندان گذشته بود، درست در برابر دیدگان همه پنهان مانده بود. این گربه کوچک که از کنار جاده‌ای در بولیوی نجات داده شد و مردم محلی مدت‌ها آن را تیلکایو می‌نامیدند، اکنون مشخص شده است به گونه‌ای کاملا تازه تعلق دارد.

در نگاه نخست، این حیوان شبیه یک پلنگ کوچک به نظر می‌رسد. پوشش بدنش قهوه‌ای روشن است و با لکه‌های حلقه‌ای نسبتا بزرگ و نامنظم در طیفی از قهوه‌ای تیره تا تقریبا سیاه نقش بسته است. ستون فقرات معمولا تیره‌تر و پهلوها روشن‌تر هستند. طول بدن، بدون احتساب دم، حدود ۴۲۵ تا ۵۰۵ میلی‌متر است و دم نیز ۲۵۰ تا ۲۶۵ میلی‌متر دیگر به آن اضافه می‌کند. وزن آن نزدیک به ۱.۴ کیلوگرم است، یعنی کوچک‌تر از بسیاری از گربه‌های خانگی، اما از نظر ظاهر و ساختار بدنی بی‌تردید یک گربه وحشی است.

این جانور مدت‌ها پیش از آنکه توجه دانشمندان را جلب کند، برای مردم یونگاس شناخته‌شده بود. مردم محلی نام تیلکایو را برای آن به کار می‌بردند، نامی که نسل به نسل منتقل شده بود. در سال ۲۰۱۶، مردی یک توله نر را کنار جاده پیدا کرد، حدود یک سال آن را در خانه نگه داشت و تصور می‌کرد با یک گربه خانگی غیرعادی روبه‌رو است. اما وقتی روشن شد این حیوان وحشی است، آن را به پناهگاه حیات وحش سندا ورده سپرد. همان نمونه نجات‌یافته زنجیره‌ای از بررسی‌های دقیق را آغاز کرد که قرار بود فرضیه‌های پیشین را دگرگون کند.

در ابتدا پژوهشگران این حیوان را Leopardus tigrinus، یعنی تیگرینای شمالی یا اونسیلا، طبقه‌بندی کردند. اما بررسی دقیق‌تر عکس‌ها در سال ۲۰۱۹ پرسش‌های تازه‌ای ایجاد کرد. الگوی خال‌ها متفاوت به نظر می‌رسید. دم حیوان بلندتر و پرپشت‌تر بود. لکه‌های کناری بدن بزرگ‌تر و نامنظم‌تر بودند. تحلیل دی‌ان‌ای سرانجام موضوع را روشن کرد. آزمایش‌های ژنتیکی تایید کردند که تیلکایو نماینده یک تبار مستقل است، تباری که حدود ۱.۴ میلیون سال پیش از خویشاوندان اونسیلای خود جدا شده است.

این گونه که به طور رسمی Leopardus tilcayo نام‌گذاری شده، گروه گربه‌سانان کوچک خال‌دار آمریکای جنوبی را که اغلب به شکل کلی در کنار گربه‌های شبیه اونسیلا قرار می‌گرفتند، گسترده‌تر می‌کند. با شناسایی آن، مجموعه اونسیلا اکنون شامل پنج گونه متمایز است. پژوهشگران همچنین یادآور می‌شوند که برخی نمونه‌های موزه‌ای و گزارش‌های میدانی که پیش‌تر به گونه‌های نزدیک نسبت داده شده‌اند، ممکن است در واقع به اشتباه شناسایی شده باشند. این کشف زیستی، بازبینی دقیق آن مجموعه‌ها را ضروری می‌کند.

داستان‌هایی از این دست دو حقیقت مهم را برجسته می‌کنند: دانش بومی اهمیت دارد و کارآگاهی علمی دقیق، یعنی ترکیب عکس‌ها، ریخت‌شناسی و ژنتیک، هنوز هم در مناطقی که تصور می‌کنیم به‌خوبی مطالعه شده‌اند، شگفتی‌های تازه‌ای به همراه دارد. این یافته که در نشریه Current Biology منتشر شده، پرسشی فوری را پیش روی متخصصان حفاظت از حیات وحش و مدیران محیط‌زیست می‌گذارد: چه تعداد گونه دیگر بی‌صدا از تورهای رده‌بندی ما عبور می‌کنند و زیر سایه نام‌هایی زندگی می‌کنند که گمان می‌کردیم معنایشان را از پیش می‌دانیم؟