آیا داروهای محبوب لاغری ساعت زیستی بدن را کند می کنند؟

تصور کنید قرصی وجود داشته باشد که فقط دور کمر را کم نکند. در ارائه‌های تازه یک نشست پژوهشی درباره پیری در بوستون، دانشمندان دو غول داروسازی دقیقا چنین ادعایی را مطرح کردند: داروهای محبوب کاهش وزن به نظر می‌رسد ساعت زیستی بدن را کند می‌کنند.

محصولاتی که بر پایه پیام‌رسانی جی‌ال‌پی-۱ ساخته شده‌اند، یعنی سماگلوتاید که با نام‌های اوزمپیک و وگووی فروخته می‌شود و تیرزپاتاید با نام‌های مونجارو و زپ‌باند، با کاهش قابل اندازه‌گیری سن زیستی ارتباط داشتند. این سن، عددی نیست که در گذرنامه شما نوشته شده باشد، بلکه نشانگری از فرسودگی و آسیب سلولی است که از تغییرات دی‌ان‌ای و پروتئین‌های خون استنباط می‌شود. در کارآزمایی‌هایی که نوو نوردیسک و ایلای لیلی گزارش کردند، افراد مبتلا به چاقی یا دیابت که این داروها را مصرف کرده بودند، به طور میانگین سن زیستی حدود دو تا سه سال جوان‌تر از همتایان دریافت‌کننده دارونما نشان دادند. در برخی تحلیل‌های اختصاصی بافت‌ها، به ویژه پروتئین‌های مرتبط با قلب، کاهش ظاهری سن به حدود چهار سال رسید.

گستره داده‌ها چشمگیر است. نوو نوردیسک نمونه‌های خون بیش از ۱۰ هزار شرکت‌کننده را بررسی کرد و سن زیستی را با سطح پروتئین‌های کلیدی تطبیق داد. ایلای لیلی نیز کند شدن مشابه ساعت‌های زیستی را با تیرزپاتاید مشاهده کرد. این درمان‌ها اکنون در میان پرفروش‌ترین داروهای جهان قرار دارند و سال گذشته ایلای لیلی میلیاردها دلار درآمد مرتبط با این داروها ثبت کرد.

با این حال، همه متخصصان برای اعلام یک پیشرفت بزرگ در علم پیری‌پژوهی شتاب ندارند. استیو هوروات، که به دلیل ساخت «ساعت‌های پیری» مولکولی شناخته می‌شود، کاهش دو ساله سن زیستی را اثری نیرومند توصیف کرد، اثری که با یک عملکرد محافظتی واقعی در برابر افت ناشی از افزایش سن سازگار است. اما برخی دیگر احتیاط را ضروری می‌دانند. وادیم گلادیشف در دانشگاه هاروارد تأکید کرد که نشان دادن اثرات ضدپیری در افرادی که از پیش بیمار هستند، لزوما به معنای وجود همان فواید برای افراد سالم نیست.

بخشی از ماجرا به گستره اثرگذاری این داروها مربوط می‌شود. داروهای جی‌ال‌پی-۱ در ابتدا برای مهار اشتها از طریق ارسال پیام سیری به مغز طراحی شدند. با این حال، داده‌های بالینی از فواید فراگیرتر در سراسر بدن حکایت دارند، از جمله بهبود عملکرد کلیه، کاهش فشار خون و حتی کاهش خطر مرگ‌ومیر. همین موضوع می‌تواند توضیح دهد چرا امضاهای پروتئینی در اندام‌های مختلف هنگام مصرف این داروها تغییر می‌کند.

البته این داروها بدون هزینه نیستند. یکی از عوارض قابل توجه، کاهش توده عضلانی بدون چربی است، مشکلی خطرناک برای سالمندانی که از پیش با سارکوپنی یا تحلیل عضله روبه‌رو هستند. دانشمندان و پزشکان هشدار می‌دهند افرادی که اضافه وزن ندارند، نباید تا زمان فراهم شدن شواهد بیشتر، این داروها را به عنوان مکمل ضدپیری مصرف کنند. برای پر کردن همین خلأ دانشی، آژانس پروژه‌های پژوهشی پیشرفته سلامت در آمریکا حدود ۳۸ میلیون دلار بودجه برای مطالعاتی اختصاص داده است که بررسی کنند آیا درمان‌های جی‌ال‌پی-۱ در بزرگسالان سالم بالای ۶۰ سال، فواید ضدپیری و محافظت شناختی یا جسمی ایجاد می‌کنند یا نه. نتایج این مطالعات طی یک تا دو سال آینده انتظار می‌رود.

اکنون بحث اصلی دقیقا در نقطه تلاقی موفقیت تجاری و فروتنی علمی قرار گرفته است. این داروها مراقبت از چاقی را دگرگون کرده‌اند و مسیر غیرمنتظره‌ای را برای بررسی پیری انسان گشوده‌اند. کارآزمایی‌های پیش رو مشخص خواهند کرد آیا واقعا ابزاری برای کند کردن زمان زیستی یافته‌ایم یا فقط با دارویی قدرتمند روبه‌رو هستیم که نشانه‌های گسترده‌تر آن به اشتباه تفسیر شده‌اند.