از خودتان یک سؤال صریح بپرسید: چند وقت یکبار اجابت مزاج دارید؟ شاید سؤال معذبکنندهای به نظر برسد. اما پاسخ آن میتواند دریچهای سریع به وضعیت درونی بدن شما باز کند.
پژوهشگران مؤسسه زیستشناسی سامانهها، ۱,۴۲۵ بزرگسال عموما سالم را بررسی کردند و عادتهای گزارششده آنها در دستشویی را با شیمی خون، ژنتیک و میکروبهای موجود در مدفوع مقایسه کردند. نتیجه به شکل غیرمنتظرهای روشن بود: افرادی که روزانه یک تا دو بار اجابت مزاج داشتند، یعنی همان محدوده طلایی، معمولا سالمترین ترکیب نشانگرهای زیستی و میکروبهای روده را نشان میدادند.
هر فاصله گرفتن از این محدوده بیاهمیت نیست. تیم پژوهش شرکتکنندگان را بر اساس دفعات دفع به چهار گروه تقسیم کرد: یبوست، یعنی یک تا دو بار اجابت مزاج در هفته؛ کمطبیعی، یعنی سه تا شش بار در هفته؛ زیادطبیعی، یعنی یک تا سه بار در روز؛ و اسهال، یعنی چهار بار یا بیشتر مدفوع آبکی در روز. سپس آنها پلاسمای خون، دیانای مدفوع و الگوهای متابولیتی را بررسی کردند تا ببینند آیا این عادتها با الگوهای مشخصی همراه هستند یا نه.
ارتباطها چشمگیر بودند. افرادی که اسهال داشتند، در مدفوع خود میکروبهایی داشتند که بیشتر به بخشهای بالایی روده شباهت داشتند و خون آنها نشانههایی همسو با فشار بر کبد نشان میداد. در سوی دیگر، افرادی که دفعات اجابت مزاج کمتری داشتند، میزبان باکتریهایی بودند که با تخمیر پروتئین ارتباط دارند؛ تغییری در زیستبوم روده که وقتی مدفوع مدت بیشتری باقی میماند و فیبر غذایی تمام میشود رخ میدهد. این میکروبها مولکولهایی مانند ایندوکسیل سولفات تولید میکنند، ترکیبی که به فشار بر کلیهها شناخته میشود، و همین متابولیت در خون شرکتکنندگان مبتلا به یبوست دیده شد.

شرکتکنندگان علاوه بر تکمیل پرسشنامههای گسترده درباره رژیم غذایی، سلامت و سبک زندگی، نمونههای پلاسمای خون و مدفوع نیز ارائه کردند.
سن، جنسیت و شاخص توده بدنی اهمیت داشتند، اما این سیگنال را از بین نبردند. پس از تعدیل این عوامل، یبوست و اسهال همچنان با اثر انگشتهای میکروبی و متابولیکی متفاوتی ارتباط داشتند که میتوانند به شکل قابلقبولی در خطر بیماریهای مزمن نقش داشته باشند. همانطور که شان گیبونز، میکروبشناس این مؤسسه، توضیح داده است، غیرطبیعی بودن دفعات اجابت مزاج ممکن است بر چندین سامانه بدن اثر بگذارد و بهعنوان یک عامل خطر نادیدهگرفتهشده برای بیماریهای بلندمدت عمل کند.
چرا زمانبندی رفتن به دستشویی باید تا این اندازه فراتر از خود دستشویی اثر داشته باشد؟ روده را مانند یک کارخانه شیمیایی در نظر بگیرید که در آن میکروبها غذای مصرفی شما را پردازش میکنند. وقتی فیبر کافی وجود داشته باشد، باکتریها اسیدهای چرب زنجیرهکوتاه تولید میکنند؛ ترکیباتی که التهاب را آرام میکنند و سوخت سلولهای پوشاننده روده را فراهم میسازند. اما وقتی فیبر تمام میشود، میکروبها سراغ پروتئین میروند و محصولات جانبی کمدوستتری تولید میکنند. این تغییر میتواند به جریان خون راه پیدا کند و به شکل نشانگرهای زیستی فشار بر اندامها دیده شود.
این مطالعه نکته امیدوارکنندهای هم دارد. زیستبوم روده به طرز شگفتآوری انعطافپذیر است. پژوهشهای دیگری که این تیم به آنها اشاره کرده نشان دادهاند که تغییرات سبک زندگی، مانند افزودن تمرینات مقاومتی یا تغییر رژیم غذایی، میتواند میکروبیوم روده را در عرض چند هفته بازسازی کند. افراد حاضر در گروه محدوده طلایی معمولا فیبر بیشتری میخوردند، آب بیشتری مینوشیدند و بیشتر ورزش میکردند، و الگوی مدفوع آنها بازتابدهنده میکروبیومی بود که برای تخمیر فیبر و تبدیل آن به متابولیتهای مفید تنظیم شده است.
کبد معمولا اسید صفراوی را برای حل کردن و جذب چربیهای غذایی بازیافت میکند.
موضوع جزئیتر هم میشود. یک کارآزمایی بالینی که نویسندگان به آن اشاره کردهاند نشان داد افرادی که میکروبهای تولیدکننده متان فراوانی دارند، فیبر را با کارایی ویژهای به اسیدهای چرب زنجیرهکوتاه تبدیل میکنند. خلاصه اینکه فقط آنچه میخورید مهم نیست، بلکه اینکه چه موجوداتی در روده شما زندگی میکنند نیز تعیین میکند غذا چگونه پردازش شود و چرا دو نفر با رژیم غذایی یکسان میتوانند نتایج بسیار متفاوتی داشته باشند.
همه ما گاهی افراط و تفریط را تجربه میکنیم؛ مثلا دلدرد پس از سفر یا یک آخر هفته همراه با یبوست. این مطالعه که در سال ۲۰۲۴ در نشریه سل ریپورتز مدیسین منتشر شد، بر عادتهای روزمره تمرکز داشت و همین نکته اهمیت دارد. خط پایه شخصی شما، یعنی همان نسخهای از «طبیعی» که پذیرفتهاید، ممکن است فشار متابولیکی یا نشانههای هشدار زودهنگام را پنهان کند.
پس چه باید کرد؟ توجه کنید. تغییرات کوچک و پایدار، مانند افزایش مصرف فیبر، آبرسانی منظم و تحرک مداوم، میتواند میکروبیوم را به سمت پردازش سالمتر سوق دهد. اگر الگوی اجابت مزاج شما برای چند هفته پشت سر هم در یکی از دو انتهای طیف باقی میماند، آن را با پزشک خود در میان بگذارید؛ برنامه دفع شما شاید داستانی برای گفتن داشته باشد که ارزش شنیدن دارد.
.avif)




نظر بگذارید
نظرات (4)
تو فامیلامون یکی با یبوست مزمن کلی مشکل داشت، بعد از رژیم فیبر و ورزش بهتر شد. اما.. پای کبد و کلیه رو هم نمیدونستم اینقدر مربوطه
نکته مهم: فقط غذا نیست، میکروبیوم هم اثر میزاره. تجربهام میگه با تغییرات کوچک واقعا فرق میکنه. خوب نوشته شده
این تحقیقات بزرگه ولی سوال: آیا عوامل ژنتیکی و داروها هم ممکنه این الگو رو ایجاد کنن؟ من شک دارم، نمونهگیری چقدر نماینده بود؟
وای، اینکه فقط تعداد دفعات دستشویی اینقدر با نشانگرهای متابولیک مرتبط باشه، شوکهم کرد. باید فیبرمو بیشتر کنم، اما چطوری؟