10 دقیقه
قهوه معمولاً با افزایش هوشیاری و تندتر شدن ضربان قلب مرتبط دانسته میشود و همین فرض سبب شده بسیاری از پزشکان به بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی (AF) توصیه کنند مصرف قهوه یا کافئین را کاهش دهند. با این حال، یک کارآزمایی بالینی تصادفی جدید این تصور رایج را به چالش کشیده و نشان میدهد افرادی که پس از کاردیوورژن الکتریکی به نوشیدن قهوه ادامه دادند، در طول پیگیری بازگشت کمتری از AF داشتهاند.
نگاهی تصادفی به رابطه قهوه و فیبریلاسیون دهلیزی پس از کاردیوورژن
محققان ۲۰۰ بیمار را در آمریکا، کانادا و استرالیا که برای کاردیوورژن الکتریکی برنامهریزی شده بودند، ثبتنام کردند تا ریتم قلب نرمال بازگردانده شود. همه شرکتکنندگان نوشنده فعلی یا سابق قهوه بودند. افراد بهطور تصادفی در دو گروه قرار گرفتند: نیمی متعهد شدند بهمدت شش ماه از مصرف قهوه اجتناب کنند و نیم دیگر موظف شدند دستکم روزی یک فنجان قهوه بنوشند.
در طول پیگیری شش ماهه، محققان اپیزودهای فیبریلاسیون دهلیزی با طول بیش از ۳۰ ثانیه را ثبت کردند. عود AF در ۴۷٪ از افرادی که به مصرف قهوه ادامه دادند رخ داد، در مقابل ۶۴٪ در گروه اجتنابکننده — که نشاندهنده کاهش نسبی حدود ۳۹٪ در خطر عود برای کسانی است که مصرف قهوه را ادامه دادند. این نتایج نشاندهنده تفاوت معنادار بالینی است که نیاز به بررسیهای بیشتری دارد.
«نتایج شگفتانگیز بودند،» میگوید کریستوفر وونگ، متخصص قلب از دانشگاه آدلاید. «بر خلاف حکمت رایج، مشاهده کردیم افرادی که قهوه نوشیدند کاهش قابلتوجهی در عود فیبریلاسیون دهلیزی نسبت به کسانی که از قهوه و کافئین اجتناب کردند، تجربه کردند.»
موارد فیبریلاسیون دهلیزی در میان نوشندگان قهوه کمتر بود
چرا قهوه ممکن است مفید باشد — مکانیسمهای محتمل
این کارآزمایی ارتباط علی مستقیم را اثبات نمیکند، اما محققان و مفسران چند توضیح منطقی پیشنهاد کردهاند که میتوانند رابطه مشاهدهشده را توجیه کنند. قهوه حاوی ترکیباتی است که خواص ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی دارند؛ ترکیباتی مانند کلروژنیک اسیدها، پلیفنولها و دیگر فلاونوئیدها. التهاب مزمن نقش مهمی در تغییرات ساختاری و الکتریکی قلب دارد که مستعدکننده AF هستند، بنابراین اثرات ضدالتهابی میتواند به محافظت از دهلیزها و کاهش بازآرایی (remodeling) در بافت قلب کمک کند.
علاوه بر این، قهوه شامل فاکتورهایی است که میتوانند بر عملکرد خودکار سیستم عصبی قلبی (autonomic tone) تأثیر بگذارند؛ برخی از این تأثیرات ممکن است از طریق تعدیل فعالیت سمپاتیک و پاراسمپاتیک موجب کاهش وقوع آریتمی شوند. لازم است توجه کرد که ترکیب قهوه پیچیده است و اثرات بالقوه آن روی قلب میتواند متأثر از دوز، نوع قهوه (مثلاً قهوه فیلترشده در مقابل اسپرسو)، و الگوهای مصرف باشد.
عملکرد بدنی، فشار خون و توازن مایعات
کافئین میتواند بهطور موقتی ظرفیت ورزشی و سطح فعالیت بدنی را افزایش دهد؛ افزایش سطح فعالیت جسمانی با کاهش برخی عوامل خطر قلبیعروقی مرتبط با AF همراه است، از جمله بهبود عملکرد متابولیک، کنترل وزن و کاهش التهاب سیستمی. قهوه همچنین دارای اثرات دیورتیک ملایم است و میتواند بر حجم مایعات بدن و فشار خون تأثیر بگذارد؛ هر دو مسیر ممکن است باعث کاهش فشار و کشش دهلیزی شوند که از محرکهای شناختهشده شروعکننده اپیزودهای AF به شمار میآیند.
نکته مهم دیگر این است که نوشیدن قهوه ممکن است جایگزین نوشیدنیهای کمتر سالم مانند نوشابههای قندی یا الکل شود، یا نشاندهنده الگوهای سبک زندگی دیگری باشد که در این مطالعه بهطور کامل جمعآوری نشدهاند. کارآزمایی دادههای دقیق رژیم غذایی یا فعالیت بدنی را برای آزمون مستقیم این فرضیهها جمعآوری نکرد، بنابراین امکان وجود مؤلفههای مختلط (confounding) وجود دارد که باید در مطالعات آینده بررسی شوند.
مفاهیم بالینی: نتایج چه معنایی برای بیماران مبتلا به AF دارد
فیبریلاسیون دهلیزی دهها میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار میدهد و با سکته مغزی و نارسایی قلبی مرتبط است؛ خطر این وضعیت با افزایش سن و بیماریهای همراهی مثل چاقی، دیابت و مصرف بالای الکل افزایش مییابد. در این بستر، مداخلات ساده و قابلاجرا در سبک زندگی که بار بیماری AF را کاهش دهند، از اهمیت بالایی برخوردارند.
گِرِگوری مارکوس، متخصص قلب و الکتروفیزیولوژی از دانشگاه کالیفرنیا، سانفرانسیسکو، درباره نتایج اظهار کرد: «معقول است که متخصصان به بیماران مبتلا به AF اجازه دهند با مواد دارای کافئین طبیعی که ممکن است از آنها لذت ببرند، مانند چای یا قهوه کافئیندار، آزمایش کنند. با این حال، برخی افراد ممکن است همچنان تجربه کنند که کافئین یا قهوه کافئینه باعث تحریک یا تشدید AF در آنها میشود.»
به عبارت دیگر، این مطالعه تا حدودی اطمینان میدهد که مصرف متعادل و منظم قهوه لزوماً خطر عود AF را افزایش نمیدهد و حتی ممکن است در برخی بیماران مفید باشد؛ اما تصمیم به ادامه یا قطع مصرف قهوه باید فردیسازی شده و بر اساس تاریخچه بالینی، الگوهای علائم و مشورت با یک کاردیوولوژیست یا متخصص الکتروفیزیولوژی اتخاذ شود.
نرخ عود در کسانی که قهوه مصرف کردند، ۳۹ درصد کمتر بود
محدودیتها و ملاحظات پژوهشی
این نخستین کارآزمایی بالینی تصادفی است که رابطه بین قهوه و عود AF پس از کاردیوورژن را بررسی میکند، ولی سوالاتی هنوز بیپاسخ ماندهاند. از جمله محدودیتهای مهم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- نمونه مطالعه محدود به افرادی بود که پیشتر مصرفکننده قهوه بودهاند؛ بنابراین کاربرد نتایج به افراد غیرنوشنده یا افرادی با حساسیت بالا به کافئین نامشخص است.
- دادههای دقیق رژیم غذایی، مصرف الکل، الگوهای خواب، و سطح فعالیت جسمانی بهطور کامل گردآوری نشدند و این عوامل میتوانند بهعنوان متغیرهای مداخلهگر یا مخدوشکننده عمل کنند.
- قیاس دوز-پاسخ (dose-response) و تأثیر انواع مختلف قهوه (روست، روش دمآوری، قهوه بدون کافئین) بررسی نشد؛ انواع فراوان محصولات کافئیندار مانند چای، نوشیدنیهای انرژیزا یا خوراکیهای حاوی کافئین نیز در این مطالعه مقایسه نشدند.
- پیگیری شش ماهه مفید اما کوتاهمدت است؛ مطالعات طولانیتر لازم است تا اثرات بلندمدت مصرف قهوه بر ساختار دهلیزی و عود AF روشنتر شود.
برای کاهش ابهامات، محققان قصد دارند در مطالعات بعدی گروههایی را بررسی کنند که پیش از کارآزمایی مصرفکننده قهوه نبودهاند و همچنین منابع کافئین دیگر را مقایسه کنند. مطالعات بزرگتر و طولانیتر که رژیم غذایی، فعالیت بدنی و پاسخ برحسب دوز را ثبت کنند، میتواند سهم انواع خاص قهوه یا الگوهای مصرف را در کاهش یا افزایش خطر عود مشخص نماید.
پیشنهادهای عملی برای بیماران و پزشکان
بر پایه شواهد فعلی، چند راهبرد محتاطانه و واقعگرایانه برای بیماران مبتلا به AF و تیمهای پزشکی میتواند مفید باشد:
- در صورتی که بیمار پیش از کاردیوورژن قهوه مصرفکننده منظم بوده و پس از بازگشت به حالت سینوسی علائم بدتری تجربه نکرده است، ادامه مصرف متعادل (مثلاً یک تا دو فنجان در روز بسته به تحمل فردی و شرایط همزمان پزشکی) میتواند مورد بحث قرار گیرد.
- اگر بیمار تجربه پاروکسیسمهای AF بلافاصله پس از مصرف کافئین یا قهوه دارد، بهتر است الگوی مصرف روشن شده و احتمالاً با کاهش یا حذف موقت کافئین آزمایش شود تا واکنش فردی بررسی شود.
- پزشکان باید به عوامل همراه مانند فشار خون، مصرف الکل، کیفیت خواب (اختلالات خواب مانند آپنه میتواند عامل مهمی در AF باشد)، و سایر داروها توجه کنند؛ این عوامل میتوانند در مدیریت جامع AF تأثیرگذار باشند و تصمیمگیری درباره مصرف قهوه را هدایت کنند.
- برای بیمارانی که داروی ضدانعقاد یا داروهای خاص قلبی مصرف میکنند، توصیه میشود تغییرات قابلتوجه در الگوی مصرف کافئین را با تیم درمانی هماهنگ کنند، هرچند تداخلهای دارویی مستقیم بین قهوه و بیشتر داروهای AF کمتر شایع است اما تداخلات متابولیکی و تغییر در پاسخ قلبی میتواند اهمیت داشته باشد.
گامهای بعدی در پژوهش
محققان برنامهریزی کردهاند تا طراحیهای پژوهشی آینده را گسترش دهند تا به سؤالات باقیمانده پاسخ دهند. این اهداف شامل موارد زیر است:
- شامل کردن شرکتکنندگانی که پیش از مطالعه قهوهنوش نبودهاند تا اثر آغاز مصرف قهوه بررسی شود.
- مقایسه منابع مختلف کافئین (چای، نوشیدنیهای انرژیزا، پچها یا وعدههای حاوی کافئین) برای فهم اینکه آیا منشا کافئین تفاوتهای مهمی ایجاد میکند یا خیر.
- تحلیلهای دوز-پاسخ و بررسی انواع قهوه (قهوه فیلتر، اسپرسو، قهوه فوری، بدون کافئین) تا مشخص شود الگو یا نوع خاصی از مصرف منافع یا خطرات بیشتری دارد.
- مطالعات طولانیمدتتر و با جمعیت بزرگتر که همزمان دادههای دقیق تغذیهای، فعالیت بدنی، شاخص توده بدنی و کیفیت خواب را جمعآوری کنند تا متغیرهای مداخلهگر بهروشنی تفکیک شوند.
در مجموع، این کارآزمایی گامی نخستین و مهم در جهت ارزیابی نقش قهوه در عود AF پس از کاردیوورژن است، اما برای توصیههای بالینی قطعیتر نیازمند شواهد بیشتر و تجزیهوتحلیلهای تکمیلی هستیم.
جمعبندی
برای اکنون، نتایج مطالعه تا حدی اطمینانبخش است و نشان میدهد مصرف متعادل و منظم قهوه ممکن است خطر عود فیبریلاسیون دهلیزی را در برخی بیماران افزایش ندهد و حتی احتمالاً کاهش دهد. با این حال، تصمیم درباره تغییرات در مصرف قهوه باید فردیسازی شود و بیمار باید درباره محرکها و الگوهای علائم خود با کاردیوولوژیست یا متخصص الکتروفیزیولوژی مشورت نماید. ادامه تحقیقات تخصصی، شواهدی غنایافتهتر در اختیار خواهد گذاشت تا توصیههای دقیقتر مبتنی بر نوع قهوه، دوز و ویژگیهای بیمار ارائه شود.
کلمات کلیدی مرتبط برای جستجو و اطلاعرسانی: قهوه، فیبریلاسیون دهلیزی، عود AF، کاردیوورژن، کافئین، مطالعه تصادفی بالینی، درمانهای غیر دارویی AF.
منبع: sciencealert
نظرات
پمپزون
معقول به نظر میاد، مصرف متعادل شاید مشکلی نداشته باشه. ولی اگه خودتون بعد قهوه علائم دارین، بهتره حذف موقت رو امتحان کنین
سورنا_
جالبه، اما لطفا عجله نکنیم. نمونه خیلی محدود، شش ماه کوتاهه و خیلی فاکتورهای مخدوشکننده ممکنه وجود داشته باشه...
مهران
تو خانوادهمون یکی بعد قهوه تپش قلب میگرفت، پس برای بعضیا تحریککنندهس. مقاله امیدوارکنندهست ولی تصمیم باید فردی باشه
بیوانیکس
رویکرد علمی قشنگیه، توضیح مکانیسم هم منطقیه اما بدون دادههای دقیق رژیم خواب و فعالیت هنوز نمیشه قطع گفت علت قهوه بوده
کوینبرد
این نتایج واقعیه؟ اگه فقط روی افرادی کار کنن که قبلاً قهوه میخوردن، چطور میشه به عموم تعمیم داد؟ سوالا زیادن…
دیتاپالس
واقعاً انتظار نداشتم که قهوه اینقدر بتونه بازگشت AF رو کم کنه! هیجانزدهام اما محتاط، باید بیشتر بررسی کنن
ارسال نظر