انفجار نیو گلن؛ تأخیری بزرگ برای کویپر و آرتمیس ناسا

موجی تکان‌دهنده از آتش و فلز، یک بوستر حیاتی برای مأموریت را در چشم‌برهم‌زدنی نابود کرد. دوربین‌ها ستونی از دود را ثبت کردند و سپس در جایی که زمانی سکوی پرتابی باشکوه قرار داشت، چیزی باقی نماند. موشک سنگین‌بر نیو گلن، در جریان یک آزمایش عادی موتور پیش از پرواز، روز پنجشنبه منفجر شد، بوستر خود را که با نام محبت‌آمیز «نه، لازم است» شناخته می‌شد نابود کرد و بلو اوریجین را با ماه‌ها پاکسازی، بازسازی و ابهام روبه‌رو ساخت.

گزارش‌های اولیه و منابع صنعت فضایی می‌گویند شدت انفجار به حدی بوده که مجموعه پرتاب را از کار انداخته است. مهندسان این آزمایش را به‌عنوان آخرین مرحله پیش از یک پنجره پرتاب برنامه‌ریزی‌شده آماده می‌کردند. اما اکنون مقام‌ها انتظار دارند بازسازی سکوی پرتاب و تأسیسات پشتیبان دست‌کم شش ماه زمان ببرد. این برآورد از سوی افراد آشنا با محل حادثه مطرح شده که به دلیل ادامه تحقیقات خواسته‌اند نامشان فاش نشود.

این موج تأخیر چگونه به کویپر و آرتمیس می‌رسد

این حادثه فقط یک موشک را متوقف نمی‌کند. انفجار نیو گلن زنجیره‌ای از پروژه‌های وابسته به یکدیگر را تهدید می‌کند. پروژه کویپر آمازون، برنامه این شرکت برای ساخت یک شبکه اینترنت ماهواره‌ای در مدار پایین زمین با حدود ۳۲۰۰ ماهواره، روی نیو گلن برای اجرای منظم و پیوسته پرتاب‌ها حساب کرده بود. آمازون برای دستیابی به اهداف مقرراتی و استقرار شبکه، از جمله قرار دادن نیمی از منظومه ماهواره‌ای تا ژوئیه ۲۰۲۶، به موجی از پرتاب‌ها نیاز دارد. با توقف پرتاب‌های نیو گلن از سوی اداره هوانوردی فدرال آمریکا تا زمان بررسی علت شکست، این جدول زمانی اکنون در معرض خطر جدی قرار گرفته است.

ناسا نیز این وضعیت را با دقت دنبال می‌کند. بلو اوریجین قراردادی برای پرتاب فرودگر بلو مون داشت و همچنین مأموریتی برای تحویل دو محموله ماه‌نوردی در برنامه آرتمیس ۴ دریافت کرده بود که هدف‌گذاری آن برای سال ۲۰۲۸ است. مأموریت‌های فضایی سامانه‌هایی به‌شدت هماهنگ و دقیق هستند؛ سخت‌افزارها بر اساس جرم مشخص، الگوهای لرزشی معین و شکل خاص محفظه بار طراحی می‌شوند. اگر موشک عوض شود، ممکن است لازم باشد اتصالات رابط دوباره طراحی شوند، محموله‌ها بار دیگر تأیید صلاحیت شوند و آزمایش‌های محیطی از نو انجام گیرد. چنین روندی هفته‌ها، ماه‌ها و گاهی سال‌ها به برنامه اضافه می‌کند.

نهادهای سیاست‌گذاری و امنیت فضایی برای آرام نگه داشتن شرایط وارد عمل شده‌اند. چند ساعت پس از انفجار، نیروی فضایی آمریکا و دفتر ملی شناسایی اعلام کردند همکاری با بلو اوریجین ادامه خواهد یافت و قرارداد تازه امضاشده پرتاب‌های امنیت ملی را پابرجا گذاشتند. فعلاً پرتاب‌های مرتبط با امنیت ملی همچنان پشتیبانی می‌شوند، در حالی که بررسی‌های فنی و ایمنی ادامه دارد.

واکنش صنعت سریع و در عین حال انسانی بود. ایلان ماسک، مدیرعامل اسپیس‌ایکس، برای رقیب خود آرزویی نیک به زبان لاتین منتشر کرد و نوشت: «آد آسترا پر آسپرآ»، یعنی به سوی ستارگان از میان دشواری‌ها. پشت این پیام محترمانه، واقعیت سخت تجاری قرار دارد: این حادثه دست‌کم در کوتاه‌مدت برتری اسپیس‌ایکس را در بازار موشک‌های سنگین‌بر و اینترنت ماهواره‌ای تقویت می‌کند.

چرا تغییر موشک تا این حد دشوار است؟ ماهواره را مانند یک کت‌وشلوار سفارشی تصور کنید. موشک نقش خیاط را دارد. هر طراحی بر پایه تنش‌های مشخص هنگام پرتاب، شکل خاص محفظه بار و امضاهای لرزشی متفاوت انجام می‌شود. تغییر وسیله پرتاب می‌تواند بازنگری کامل در یکپارچه‌سازی، تحلیل‌های ایمنی و پرونده‌های مقرراتی را ضروری کند. برای منظومه‌های ماهواره‌ای بزرگ یا فرودگرهای ماه، این تغییرات به‌سرعت چند برابر می‌شوند.

بلو اوریجین اکنون با دو مأموریت هم‌زمان روبه‌رو است: بازیابی و بازسازی سکوی آسیب‌دیده، و بازگرداندن اعتماد مشتریان، نهادهای ناظر و شرکای خود. این شرکت متعهد شده با بازرسان همکاری کند و جدول‌های زمانی برنامه‌ها را دوباره ارزیابی کند. ناسا نیز اعلام کرده اثرات کوتاه‌مدت بر برنامه‌های ماه را بررسی خواهد کرد، در حالی که روابط قراردادی را در صورت تناسب حفظ می‌کند.

بخش گسترده‌تر صنعت فضا اکنون خواهد دید بلو اوریجین با چه سرعتی می‌تواند زیرساخت‌ها را تعمیر کند، تحلیل ریشه‌ای علت حادثه را به پایان برساند و به پرواز بازگردد. چند ماه تأخیر دردناک است. اما قابل عبور است. هفته‌های پیش رو نشان خواهد داد که آیا بلو اوریجین می‌تواند واکنش اضطراری را به مسیری معتبر برای ادامه راه تبدیل کند یا خلأ ایجادشده، رقبا را به سوی رهبری دائمی سریع‌تر پیش خواهد برد.