اسپرمیدین؛ امیدی برای تقویت پاسخ واکسن کووید سالمندان

یک تزریق ممکن است درست شبیه تزریق بعدی به نظر برسد. اما نتیجه می‌تواند بسیار متفاوت باشد. در برخی سالمندان، سیستم ایمنی به‌سادگی توان بسیج شدن را از دست می‌دهد، حتی پس از دریافت چندین دوز یادآور واکسن کووید-۱۹.

پژوهشگرانی از مرکز مکس دلبروک و دانشگاه آکسفورد به یک همراه جالب توجه رسیده‌اند: اسپرمیدین، مولکولی کوچک که سلول‌های بدن ما آن را می‌سازند و در خوراکی‌هایی مانند جوانه گندم، قارچ و پنیرهای کهنه نیز یافت می‌شود. در یک مطالعه مقدماتی که در مجله ایجینگ سل منتشر شد، مصرف روزانه مکمل اسپرمیدین سیستم ایمنی برخی شرکت‌کنندگان سالمند را به سمت پاسخ قوی‌تر به واکسن سوق داد.

اسپرمیدین دارویی پرزرق‌وبرق نیست. بهتر است آن را نوعی خانه‌تکانی سلولی بدانیم. با گذشت زمان، سلول‌ها دچار آسیب و انباشت مواد زائد می‌شوند. اتوفاژی، فرایندی که قطعات فرسوده را پاک‌سازی و مواد مفید را بازیافت می‌کند، با افزایش سن کندتر می‌شود. اسپرمیدین به فعال‌تر شدن دوباره این گروه پاک‌سازی کمک می‌کند و شاید دقیقا همان چیزی باشد که برخی سلول‌های ایمنی پیر به آن نیاز دارند.

روش کار پژوهشگران چنین بود. چهل داوطلب سالم ۶۵ ساله و بالاتر، دوز سوم واکسن کووید-۱۹ را دریافت کردند و سپس به مدت ۱۳ هفته روزانه یا ۶ میلی‌گرم اسپرمیدین یا دارونما مصرف کردند. حدود یک‌چهارم شرکت‌کنندگان حتی پس از سه دوز واکسن، پاسخ آنتی‌بادی به شکل غیرمنتظره‌ای ضعیفی نشان دادند. سلول‌های ایمنی آن‌ها نشانه‌های آشکار پیری زیستی داشت: آسیب بیشتر به DNA و شاخص‌های پیری سلولی.

در میان افرادی که پاسخ ضعیفی به واکسن داشتند، اسپرمیدین تفاوتی قابل اندازه‌گیری ایجاد کرد. افرادی که این مکمل را مصرف کردند، در آزمایش‌های آزمایشگاهی سطح آنتی‌بادی بالاتر و فعالیت خنثی‌کنندگی بهتر در برابر چندین سویه سارس-کوو-۲ نشان دادند. هم‌زمان، شاخص‌های پیری سیستم ایمنی کاهش یافت و نشانگرهای اتوفاژی افزایش پیدا کرد؛ موضوعی که نشان می‌دهد سلول‌ها در پاک‌سازی درونی عملکرد بهتری داشته‌اند. این مکمل به‌خوبی تحمل شد و در طول کارآزمایی عارضه جانبی آشکاری ایجاد نکرد.

نویسندگان این مطالعه، از جمله کاتیا سیمون از مرکز مکس دلبروک و غاده الصالح از آکسفورد، بر ضرورت احتیاط تأکید می‌کنند. این یک کارآزمایی کوچک و اولیه بود که برای بررسی امکان‌پذیری و نشانه‌های زیستی طراحی شده بود. برای تأیید این‌که آیا اسپرمیدین می‌تواند به شکل قابل اعتماد محافظت ناشی از واکسن را تقویت کند و آیا این مزایا به واکسن‌های دیگر، مانند واکسن فصلی آنفلوانزا، نیز گسترش می‌یابد یا نه، به مطالعات بزرگ‌تر و کنترل‌شده نیاز است.

اسپرمیدین به‌عنوان روشی کم‌هزینه برای احیای برخی جنبه‌های ایمنی در دوران سالمندی امیدبخش است، اما راه‌حل اثبات‌شده‌ای نیست و پژوهش‌های بیشتر ضروری است.

این ایده که یک مولکول غذایی بتواند سیستم ایمنی سالمندان را تیزتر و کارآمدتر کند، بسیار جذاب است. مداخلات ساده و در دسترس که پاک‌سازی سلولی را بازسازی می‌کنند، شاید روزی بخشی از راهبرد ما برای حفظ اثربخشی واکسن‌ها در روند افزایش سن باشند. در حال حاضر، این یافته‌ها مسیر روشنی را باز می‌کنند: آزمایش گسترده‌تر، پیگیری طولانی‌تر و بررسی این‌که آیا این ترکیب آرام و کم‌ادعا می‌تواند تفاوتی بزرگ ایجاد کند یا خیر.