در ۴ اوت ۲۰۲۶، قطعه‌ای یخی به اندازه منهتن از یخچال پیترمن جدا شد. این شکست، یک جزیره یخی تخت با مساحتی حدود ۷۶٫۴ کیلومتر مربع و ضخامتی تا ۱۵۰ متر ایجاد کرد. دانشمندانی که این یخچال را زیر نظر دارند می‌گویند این رویداد، بزرگ‌ترین از دست‌رفتگی یخ شناور پیترمن از سال ۲۰۱۲ و بزرگ‌ترین رخداد زایش یخ در قطب شمال از سال ۲۰۲۰ تاکنون است.
جزیره یخی چگونه جدا شد
فرایند جدایی با ترک‌خوردگی آهسته و قابل پیش‌بینی آغاز شد. داده‌های ماهواره‌ای از سال ۲۰۱۹ نشان می‌دهد شکاف‌ها به‌تدریج گسترش یافته و زبانه یخی شناور این یخچال ضعیف‌تر شده است. در ۳ اوت، رادار مأموریت سنتینل-۱ سازمان فضایی اروپا، ضعف آشکاری را در امتداد خط مرکزی زبانه یخی نشان داد. تا ساعت ۲۰:۰۰ به وقت زمان هماهنگ جهانی در ۴ اوت، بلوک تخت از پهلوی شرقی یخچال جدا شده بود.
تخت بودن در اینجا یعنی کوه یخ سطحی صاف و شکلی تقریباً مستطیلی دارد. چنین شکل‌هایی در پیرامون جنوبگان رایج‌اند، اما در قطب شمال بسیار کمتر دیده می‌شوند. مساحت سطح این جزیره یخی تازه تقریباً با منهتن قابل مقایسه است و همین موضوع برای پژوهشگران یک آزمایش طبیعی کم‌نظیر فراهم می‌کند: مشاهده اینکه یک توده بزرگ یخ قطب شمال چگونه شکل می‌گیرد، رانده می‌شود، ترک می‌خورد و در نهایت ناپدید می‌شود.
تصاویر ماهواره‌ای از زایش یخ.
آدام گاربو، دانشجوی دکترای یخچال‌شناسی در دانشگاه اتاوا، از اعضای گروهی بود که این رویداد را از طریق همکاری بین‌المللی پژوهشگران دانشگاه استرلینگ، دانشگاه لنکستر، دانشگاه لیدز و سازمان محیط زیست و تغییرات اقلیمی کانادا شناسایی کردند. گاربو می‌گوید: «یخچال پیترمن مدت‌ها یکی از بزرگ‌ترین زبانه‌های یخی باقی‌مانده گرینلند بوده است. سال‌ها انتظار این شکست را داشتیم و دیدن وقوع نهایی آن واقعاً چشمگیر است.»
این شکست چه چیزی را آشکار می‌کند و چرا مهم است
در نگاه نخست، زایش یخ یک پدیده محلی به نظر می‌رسد: بلوک عظیمی از یخ شناور به جرمی مستقل تبدیل می‌شود. اما پیامدهای آن گسترده‌تر است. زبانه‌های یخی شناور مانند پیترمن نقش ضربه‌گیر دارند و جریان یخ زمینی پشت خود را کند می‌کنند. وقتی یک زبانه ضعیف یا متلاشی می‌شود، یخچال می‌تواند سریع‌تر حرکت کند و یخ بیشتری را از خشکی به اقیانوس برساند. این موضوع بر پویایی یخچال‌ها اثر می‌گذارد، حتی اگر قطعه شناور هنگام جدا شدن، خود به‌تنهایی سطح جهانی دریاها را بالا نبرد.
پژوهشگران هم‌اکنون دو شکاف دیگر را نیز ردیابی می‌کنند که ممکن است در آینده نزدیک زایش‌های بزرگ‌تری ایجاد کنند. برآوردها نشان می‌دهد اگر ترک‌ها همچنان رشد کنند، جزیره‌های یخی بعدی با مساحتی حدود ۹۴ کیلومتر مربع و ۸۴ کیلومتر مربع می‌توانند جدا شوند. همراه با بلوک تازه جداشده، این تلفات حدود ۲۵۴ کیلومتر مربع از زبانه پیترمن را حذف می‌کند، یعنی نزدیک به ۲۲ درصد از این بخش شناور.
یخچال پیترمن.
این پژوهش جنبه‌ای کاربردی نیز دارد. جزیره‌های یخی تخت و ضخیم می‌توانند سال‌ها رانده شوند و به قطعاتی خرد شوند که ردیابی آن‌ها دشوار است. سازمان محیط زیست و تغییرات اقلیمی کانادا این جزیره جدید را پایش می‌کند تا خطرهای ناوبری برای کشتی‌ها و ریسک‌های عملیات فراساحلی را ارزیابی کند. دکتر ابیگیل دالتون از سرویس یخ کانادا می‌گوید: «این‌ها بلوک‌های ضخیم یخ هستند که می‌توانند سال‌ها رانده شوند. با گذشت زمان، به قطعات کوچک‌تر و دشوارتری برای ردیابی تبدیل می‌شوند که برای کشتی‌ها و عملیات منابع طبیعی خطرآفرین‌اند.»
مشاهدات، ابزارها و گام‌های بعدی
گروه‌های پژوهشی برای دنبال کردن مسیر جزیره یخی، تصاویر ماهواره‌ای پیوسته، پیمایش‌های هوایی و مسیرهای رانش مدل‌سازی‌شده را با هم ترکیب خواهند کرد. ماهواره‌های راداری ضروری‌اند، زیرا می‌توانند از تاریکی قطبی و ابرها عبور کنند. تصاویر نوری و پروازهای هدفمند هواپیماها زمینه‌ای با وضوح بالاتر فراهم می‌کنند، در حالی که حسگرهای اقیانوس‌نگاری به پژوهشگران کمک می‌کنند بفهمند جریان‌ها، دما و یخ دریا چگونه بر شکستگی و رانش اثر می‌گذارند.
مطالعه یک کوه یخ تخت قطب شمال همچنین به کاهش شکاف‌های دانشی میان دو قطب کمک می‌کند. دکتر آنا کرافورد از دانشگاه استرلینگ می‌گوید: «در حالی که کوه‌های یخ بزرگ و تخت در اقیانوس جنوبی پیرامون صفحه یخی جنوبگان نسبتاً رایج‌اند، جزیره‌های یخی قطب شمال بسیار نادرترند. با مطالعه جزیره‌های یخی قطب شمال، دانشی به دست می‌آوریم که می‌تواند میان مناطق قطبی منتقل شود.»
آدام گاربو.
دیدگاه کارشناس
دکتر مارکوس ای. هال، اقیانوس‌شناس قطبی که رانش یخ را در اقیانوس اطلس شمالی مدل‌سازی کرده است، درباره این رویداد گفت: «قطعات بزرگ و تختی مانند این، آزمایشگاه‌های طبیعی‌اند. آن‌ها به ما اجازه می‌دهند ببینیم جریان‌ها، بادها و گرادیان‌های دمایی چگونه بر توده‌های عظیم و منسجم یخ اثر می‌گذارند. پایش حرکت آن‌ها پیش‌بینی یخ‌های باقی‌مانده را بهبود می‌دهد و به بهره‌برداران دریایی زمان می‌دهد تا خود را تطبیق دهند. در عین حال، این زایش‌های یخی یک هشدار زودهنگام هستند: آن‌ها نشان می‌دهند پیوند میان اقیانوس و یخ چگونه می‌تواند تغییرات درون‌خشکی را شتاب دهد.»
جمع‌بندی
زایش یخچال پیترمن در ۴ اوت ۲۰۲۶ هم یک رویداد ناگهانی است و هم بخشی از داستانی طولانی‌تر درباره تغییرات قطبی. این رخداد پنجره‌ای کم‌نظیر برای دانشمندان می‌گشاید تا دریابند توده‌های بزرگ یخی قطب شمال چگونه شکل می‌گیرند و متلاشی می‌شوند، داده‌هایی فراهم می‌کند که می‌تواند پیش‌بینی رانش و خطرهای دریایی را بهبود دهد، و نشانه‌ای از تحول شرایط در لبه یخچال است که ممکن است بر از دست رفتن یخ در آینده اثر بگذارد. گروه‌ها در هفته‌ها و ماه‌های پیش رو با دقت مسیر جزیره جدید را دنبال خواهند کرد و برای احتمال دو جدایی بزرگ دیگر آماده می‌شوند.
.avif)
نظر بگذارید
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید.