چرا ردیاب های خواب با احساس واقعی شما همخوان نیستند

تقریبا ناگزیر است که صبح به مچ دستتان نگاه کنید. ساعت می‌گوید هشت ساعت خوابیده‌اید. اما هنوز کاملا خسته‌اید. پس مشکل کجاست؟

همین ناهماهنگی دقیقا موضوعی است که یک مرور نظام‌مند تازه در نشریه پزشکی خواب به بررسی آن پرداخته است. پژوهشگران، نارات سریوالی از دانشگاه دوک و ویسیت چئونگپاسیتپورن از مایو کلینیک، داده‌های پنج مطالعه با حضور حدود ۲ هزار نفر را با هم تجمیع کردند و به شکافی پایدار میان آنچه ابزارهای پوشیدنی گزارش می‌کنند و احساسی که کاربران واقعا دارند، رسیدند.

دستگاه‌های مچی در یک کار عملکرد خوبی دارند: تخمین اینکه چه مدت در خواب بوده‌اید. آن‌ها حرکت و ضربان قلب را ردیابی می‌کنند و نتیجه را به نمودارهای مرتب و قابل فهم تبدیل می‌کنند. اما خواب فقط مجموعه‌ای از دقیقه‌ها و ضربان‌ها نیست. کیفیت ذهنی خواب، یعنی احساسی که از راحت به خواب رفتن، در خواب ماندن و بیدار شدن با طراوت دارید، تحت تاثیر خلق‌وخو، انتظارات و بیداری‌های ظریفی قرار می‌گیرد که حسگرهای حرکتی ممکن است از آن‌ها غافل شوند. این مرور نشان داد که معیارهای ابزارهای پوشیدنی فقط حدود ۲.۵ تا ۱۶.۲ درصد از تفاوت‌ها در ارزیابی افراد از خواب خودشان را توضیح می‌دهند.

اعداد این گسست را روشن‌تر نشان می‌دهند. در یکی از مطالعاتی که در این مرور بررسی شد، یک فیت‌بیت برای ۸۲ درصد از افراد با خواب خوب، همخوانی آزمایشگاهی قابل قبولی داشت، اما این رقم در میان افراد مبتلا به بی‌خوابی فقط ۳۹ درصد بود. فیت‌بیت‌ها معمولا دوره‌های بیداری را از دست می‌دادند، زمان کل خواب را حدود نیم ساعت بیش از واقعیت برآورد می‌کردند و بازده خواب را تقریبا هشت درصد بالاتر نشان می‌دادند. سالمندان و افراد مبتلا به افسردگی به‌ویژه بیشتر احتمال داشت خواب خود را ضعیف گزارش کنند، حتی وقتی دستگاه‌ها چیز دیگری را نشان می‌دادند.

برخی خوانندگان شاید به پلی‌سومنوگرافی اشاره کنند، همان استاندارد طلایی آزمایشگاهی که امواج مغزی و حرکات چشم را ثبت می‌کند، و بپرسند آیا ابزارهای پوشیدنی دست‌کم با آن همخوان هستند یا نه. بسیاری از دستگاه‌ها برای سنجش مراحل خواب و مدت خواب در برابر پی‌اس‌جی اعتبارسنجی شده‌اند. با این حال خود پی‌اس‌جی نیز همیشه با احساس فرد همسو نیست. به هر حال، بی‌خوابی بر پایه علائم گزارش‌شده و دفترچه ثبت خواب تشخیص داده می‌شود، نه صرفا بر اساس اعداد خام پی‌اس‌جی. ممکن است نشانگرهای فیزیولوژیک یک بیمار طبیعی باشد، اما او همچنان با احساس خستگی از خواب بیدار شود.

این تفاوت برای پزشکان اهمیت زیادی دارد. همان‌طور که نویسندگان اشاره می‌کنند، بیماران بیش از پیش با پرینت داده‌های ابزارهای پوشیدنی به مطب مراجعه می‌کنند. این نمودارها می‌توانند برای شناسایی روندهای کلی مدت خواب در طول هفته‌ها یا ماه‌ها مفید باشند. اما نباید جای ارزیابی‌های ذهنی معتبر را بگیرند. اگر فردی با وجود معیارهای ظاهرا اطمینان‌بخش دستگاه، از خواب بد شکایت دارد، مسیر منطقی انجام ارزیابی بالینی بیشتر است، نه اطمینان دادن خودکار فقط بر اساس داده‌های یک اپلیکیشن.

دلیل این مسئله فقط نقص فنی نیست. حرکت و ضربان قلب وضعیت فیزیولوژیک را ثبت می‌کنند، اما نمی‌توانند ذهن را بخوانند. اختلالات خلقی، نگرانی درباره خواب و انتظارات شخصی، ادراک فرد را به شکل‌هایی تغییر می‌دهند که حسگرها قادر به ثبت آن نیستند. ممکن است یک نفر با خواب تکه‌تکه همچنان احساس رضایت کند، در حالی که فردی دیگر با خواب زیستی طبیعی احساس فرسودگی داشته باشد. ابزارهای پوشیدنی نسبت به این چشم‌انداز درونی نابینا هستند.

همچنین باید توجه داشت که چهار مورد از پنج مطالعه این مرور از سخت‌افزار فیت‌بیت استفاده کرده بودند و فقط یک مطالعه اپل واچ را بررسی کرده بود. اینکه برندهای دیگر یا الگوریتم‌های آینده بتوانند این شکاف را کمتر کنند، هنوز پرسشی باز است. یک نظرسنجی جداگانه از نروژ نشان داد که تعداد کمی از کاربران پس از استفاده از ردیاب‌های خواب، خواب بهتری را تجربه کردند و افراد مبتلا به بی‌خوابی وقتی روی خروجی دستگاه تمرکز می‌کردند، اغلب افکار منفی بیشتری درباره خواب خود پیدا می‌کردند.

نتیجه‌های کاربردی روشن‌اند. اگر از ردیاب خواب استفاده می‌کنید، اعداد آن را فقط یک قطعه از پازل بزرگ‌تر بدانید. اگر علائم ادامه دارد، دفترچه ثبت خواب داشته باشید. با احتیاط برخورد کنید و فرض نکنید یک دستگاه می‌تواند بی‌خوابی را تشخیص دهد یا جای گفت‌وگوی بالینی را بگیرد، به‌ویژه وقتی علائم خلقی یا سن بالاتر مطرح باشد. اگر شب‌های پیاپی با وجود معیارهای ظاهرا خوب، بدون احساس شادابی از خواب بیدار می‌شوید، بهتر است ارزیابی تخصصی انجام دهید.

گجت‌ها می‌توانند الگوها را روشن کنند. اما نمی‌توانند بگویند زندگی کردن در بدن خودتان چه احساسی دارد. به نظر می‌رسد این قضاوت همچنان انسانی باقی می‌ماند.