ارتباط اختلال کم توجهی و بیش فعالی با مشکلات گوارشی

سر میز شام، کودکی که آرام نمی‌نشیند اغلب فقط بی‌قرار تلقی می‌شود. اما شواهد تازه روایت دیگری را نشان می‌دهد: همین انرژی ناآرام ممکن است با روده‌ای دچار اختلال همراه باشد.

پژوهشگران داده‌های بیش از ۱٫۹ میلیون شرکت‌کننده را در ۲۳ مطالعه بررسی کردند و در نشریه اختلالات توجه گزارش دادند که افراد مبتلا به اختلال کم‌توجهی و بیش‌فعالی، در مقایسه با افراد فاقد این اختلال، نزدیک به ۵۰ درصد بیشتر علائم گوارشی را تجربه می‌کنند. این مرور، پژوهش‌هایی از ایالات متحده، سوئد، آلمان، کره جنوبی و کشورهای دیگر را دربر می‌گیرد و بازه سنی تقریبی ۲ تا ۶۵ سال را پوشش می‌دهد.

در برخی مشکلات، تفاوت‌ها حتی چشمگیرتر بود. خطر یبوست تقریبا دو برابر شد. احتمال بروز سندرم روده تحریک‌پذیر حدود ۵۸ درصد بیشتر بود. همچنین بی‌اختیاری مدفوع، یعنی از دست دادن کنترل دفع، با نرخی بیش از چهار برابرِ افراد بدون اختلال کم‌توجهی و بیش‌فعالی مشاهده شد. این اعداد ناچیز نیستند. آن‌ها می‌توانند روزهای مدرسه، خواب و عزت‌نفس را تحت تاثیر قرار دهند.

سارا بلیک، دانشجوی پزشکی در دانشکده پزشکی وارویک و از نویسندگان اصلی مقاله، گفت: «تقریبا هر شکایت گوارشی که بررسی کردیم، از یبوست و سندرم روده تحریک‌پذیر گرفته تا سوءهاضمه، با اختلال کم‌توجهی و بیش‌فعالی ارتباط داشت.» او اشاره کرد علائمی که شاید حاشیه‌ای به نظر برسند، می‌توانند اثر واقعی بر زندگی روزمره داشته باشند و اگر پزشکان فقط بر توجه و رفتار تمرکز کنند، ممکن است نادیده بمانند.

دلیل این ارتباط چیست؟ نویسندگان مطالعه چند مسیر محتمل را مطرح می‌کنند. تکانشگری و الگوهای غذایی نامنظم که در اختلال کم‌توجهی و بیش‌فعالی رایج است، می‌تواند مشکلات گوارشی را تحریک کند. داروهای این اختلال نیز در برخی بیماران باعث یبوست می‌شوند. از سوی دیگر، پژوهش‌های رو به گسترش به محور روده و مغز اشاره دارند: تفاوت‌های ظریف در باکتری‌های روده با اختلالات رشد عصبی مرتبط دانسته شده‌اند و این احتمال را مطرح می‌کنند که تغییرات میکروبیوم نیز نقش داشته باشد.

هیچ‌یک از این یافته‌ها رابطه علت و معلولی را ثابت نمی‌کند. تصویر کلی پیچیده است و احتمالا دوسویه عمل می‌کند، یعنی رفتار، زیست‌شناسی و درمان همگی می‌توانند در شکل‌گیری علائم نقش داشته باشند. با این حال، پیام بالینی روشن است. پزشکانی که اختلال کم‌توجهی و بیش‌فعالی را درمان می‌کنند باید به طور منظم درباره علائم گوارشی سؤال کنند و هنگام برنامه‌ریزی درمان، آن‌ها را در نظر بگیرند.

اگر توجه و گوارش بیش از آنچه تصور می‌کردیم به هم مرتبط باشند، شنیدن شکایت‌های روده‌ای باید بخشی از گفت‌وگو درباره اختلال کم‌توجهی و بیش‌فعالی باشد؛ نه نکته‌ای فرعی، بلکه نشانه‌ای ضروری برای مراقبت بهتر.