یک چرخش حقوقی غیرمنتظره درست در میانه یکی از نمادینترین جهانهای سینما رخ داده است. لانا و لیلی واچوفسکی بهطور رسمی به برادران وارنر اعلام کردهاند که قصد دارند از حق قانونی خود برای فسخ انتقالهای پیشین مالکیت فکری استفاده کنند؛ اقدامی که میتواند پس از فوریه ۲۰۲۹ کنترل آمریکایی استودیو بر ماتریکس را از بین ببرد.
وقتی چند دهه فیلم، شخصیت و آثار جانبی در میان باشد، واقعا مالک یک جهان داستانی چه کسی است؟ پیامدهای عملی این موضوع فوری و جدی است. اگر اخطار فسخ خواهران واچوفسکی معتبر شناخته شود، وارنر ممکن است حقوقی را از دست بدهد که به آن اجازه میدهد آثار تازهای با حضور نئو، مورفیوس و جهان ماتریکس بسازد. چنین اتفاقی چشمانداز حقوقی هر دنباله، اسپینآف یا اقتباسی را که در ایالات متحده تولید شود تغییر خواهد داد.
زمانبندی در این پرونده اهمیت زیادی دارد. پنجمین فیلم ماتریکس هماکنون با حضور درو گادارد در مرحله توسعه است؛ نویسنده و کارگردانی که با مریخی و پروژه هیل مری شناخته میشود و قرار است هم فیلمنامه را بنویسد و هم کارگردانی را بر عهده بگیرد. استودیوها معمولا سالها جلوتر برنامهریزی میکنند، اما قوانین فسخ حق نشر بر اساس تقویمهای ثابت عمل میکنند. پس از فوریه ۲۰۲۹، وارنر برای ادامه گسترش این فرنچایز در خاک آمریکا ممکن است به مجوزی تازه یا توافقی جدید با واچوفسکیها نیاز داشته باشد. نکته مهم این است که فیلمسازان بهطور عمومی با فیلم جدید مخالفت نکردهاند؛ منابع آگاه میگویند خواهران در ماههای اخیر حتی نشانههایی از حمایت بیشتر از این پروژه نشان دادهاند.

با این حال، این همکاری ظاهری پرسشهای حقوقی را از میان برنمیدارد. دفاع احتمالی وارنر بر توافقی سهفیلمه تکیه دارد که واچوفسکیها در دهه ۱۹۹۰ امضا کردند، همراه با استدلال دیرینه استودیو مبنی بر اینکه ماتریکس بهعنوان اثری سفارشی یا در چارچوب قرارداد استخدامی خلق شده است. اگر دادگاه تشخیص دهد فیلمها تحت چنین شرایطی تولید شدهاند، توانایی خالقان برای بازپسگیری حقوق از طریق فسخ قانونی میتواند محدود یا حتی منتفی شود.
موضوع از این هم پیچیدهتر میشود، زیرا گزارش شده وارنر در گذشته سندی ثبت کرده که در آن ادعا شده واچوفسکیها از سال ۱۹۹۲ مشغول توسعه مواد داستانی ماتریکس بودهاند و پیش از امضای قراردادشان در سال ۱۹۹۴، نسخههای کاملتری از داستانی سهفیلمه را ارائه کرده بودند. این ترتیب زمانی میتواند دفاع خود استودیو درباره اثر سفارشی را تضعیف کند، یا دستکم نتیجه پرونده را بسیار نامطمئن سازد. نبردهای حقوقی بر سر فرنچایزهای قدیمی بهندرت به یک جمله وابستهاند؛ سرنوشت آنها به تاریخها، پیشینه نسخههای فیلمنامه و زبان دقیق قراردادهای قدیمی بستگی دارد.
برای چنین کشمکشی سابقه وجود دارد. وارثان ماریو پوزو برای کنترل بیشتر بر پدرخوانده فشار آوردند و در نهایت شرایط تازهای را با پارامونت مذاکره کردند. اختلافهای مشابه بر سر نابودگر نیز باعث شد بخشی از حقوق به جیمز کامرون بازگردد، پیش از آنکه توافقهای تازه به استودیو اجازه دهد بهرهبرداری از این دارایی فکری را ادامه دهد. استودیوها و وارثان، بسته به میزان قدرت چانهزنی و تمایل به رویارویی در دادگاه، یا راهی برای مصالحه پیدا میکنند یا وارد دعوای قضایی میشوند.
پیامدهای این ماجرا میتواند بسیار فراتر از یک حماسه علمیتخیلی گسترش یابد. منابع آگاه به خبرنگاران گفتهاند که دیگر داراییهای وابسته به وارنر، از رستگاری در شاوشنک تا بیویس و باتهد و حتی بخش فوریتهای پزشکی، ممکن است در سالهای آینده با ادعاهای مشابهی روبهرو شوند. وارثان و خالقان گاهی مسیرهای قراردادی را دنبال کردهاند که به آنها امکان میدهد کنترل مواد اصلی را دوباره به دست آورند؛ وقتی چنین اتفاقی رخ میدهد، نتیجه میتواند شیوه مدیریت مالکیت فکری بلندمدت توسط یک استودیو را دگرگون کند.
اگر واچوفسکیها پیروز شوند، وارنر ممکن است پس از فوریه ۲۰۲۹ حقوق آمریکایی ماتریکس را از دست بدهد و برای هر پروژه آینده ناچار به مذاکره برای توافقهای تازه شود.
در حال حاضر، این ماجرا همانقدر که خلاقانه است، حقوقی هم هست. مذاکره همچنان ممکن است و دعوای قضایی اجتنابناپذیر نیست. آنچه این پرونده برجسته میکند شکنندگی برنامهریزی بلندمدت است؛ بهویژه زمانی که قراردادهای چند دهه پیش با اقتصاد مدرن سرگرمی روبهرو میشوند. یک بند قراردادی، یک امضای قدیمی یا یک اخطار بهموقع میتواند آینده یک جهان داستانی را که برای مخاطبان سراسر جهان معنا داشته تغییر دهد. باید با دقت پیگیری کرد: سرنوشت فرنچایز ماتریکس شاید به همان اندازه که به نسخههای فیلمنامه وابسته است، به پروندههای دادگاهی نیز گره بخورد.
.avif)




نظر بگذارید
نظرات (3)
نکته مهم اینه که یک امضای قدیمی میتونه آیندهی یک فرنچایز جهانی رو عوض کنه. برنامهریزی بلندمدت توی سرگرمی خیلی شکننده ست
اَه، اگه واچوفسکیها حقوقو پس بگیرن، کلی پروژه و طرح باید دوباره مذاکره شن؛ هیجانزدهام اما نگران هم هستم، دادگاه کیه، کی؟
این قضیه خیلی پیچیدهست، ولی واقعا ممکنه وارنر بعد از فوریه ۲۰۲۹ کنترل ماتریکس رو از دست بده؟ سندها و تاریخها همه چی رو تغییر میده...