خطرات سولاریوم: آسیب ژنتیکی عمیق و افزایش ملانوما

یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که تخت‌های سولاریوم یا آفتاب‌گیری داخلی صرفاً سبب تیره‌تر شدن پوست نمی‌شوند؛ آن‌ها خسارت گسترده‌ای به DNA وارد می‌کنند که به‌طور قابل‌توجهی خطر ابتلا به ملانوما را افزایش می‌دهد. پژوهشگران با ترکیب توالی‌یابی ژنتیکی سلول‌های پوستی و بررسی سوابق گسترده بیماران، تلاش کردند میزان قرارگیری در معرض اشعه فرابنفش داخل سالن‌ها را با تابش طبیعی آفتاب مقایسه کنند و اثرات بالینی آن را کمی‌سازی نمایند.

اشعه فرابنفش در سطح تمام بدن، پیامدهای تمام پوست

برخلاف نور خورشید که معمولاً فقط نواحی نمایان از بدن را درگیر می‌کند (حدود 20 درصد از سطح بدن در آرامش روزمره)، دستگاه‌های سولاریوم تجاری کل بدن را در معرض تابش متمرکز فرابنفش (UV) قرار می‌دهند. محققان در دانشگاه نورت‌وسترن و دانشگاه کالیفرنیا ژنوم ملانوسیت‌ها — سلول‌های تولیدکننده رنگدانه پوست — را از افرادی که از تخت سولاریوم استفاده می‌کرده‌اند و گروه کنترل توالی‌یابی کردند. نتایج نشان داد که در کاربران سولاریوم تقریباً دو برابر جهش‌های ژنتیکی بیشتری یافت می‌شود؛ حتی در قطعاتی از پوست که از نظر دیداری سالم به‌نظر می‌رسیدند.

دکتر پدرام گرمی، متخصص پوست و یکی از نویسندگان این مطالعه، این یافته را این‌گونه خلاصه کرد: «ما نوعی الگوی جهشی خطرناک مشابه را در سطح تقریباً تمام پوست کاربران تخت‌های سولاریوم مشاهده کردیم.» این تغییرات شامل تغییرات پیش‌سرطانی در DNA است که شناخته‌شده‌اند و می‌توانند محرک ملانوما شوند؛ ملانومایی که به‌عنوان کشنده‌ترین شکل سرطان پوست شناخته می‌شود.

به‌طور فنی، اشعه فرابنفش می‌تواند پیوندهای شیمیایی بین نوکلئوتیدهای DNA ایجاد کند (مانند تیمین-تیمین دایمرها) و فرآیندهای بازداری ترمیمی را تهییج کند؛ نتیجهٔ تجمع جهش‌ها در ژن‌هایی است که کنترل رشد، تقسیم سلولی و ترمیم DNA را بر عهده دارند. این مطالعه نشان می‌دهد که قرارگیری مکرر در معرض اشعه فرابنفشِ متمرکزِ دستگاه‌های سولاریوم موجب بار جهشی بالاتری می‌شود که در طول زمان احتمال تکامل زیستی سلول‌های سرطانی را افزایش می‌دهد.

اعدادی که اهمیت دارند: پرونده‌های بالینی و میزان خطر

برای پیوند دادن آسیب ژنتیکی به پیامدهای واقعی بالینی، پژوهشگران بیش از 32,000 پرونده پزشکی را بازبینی کردند. تشخیص ملانوما در 5.1% از کاربران تخت سولاریوم در مقایسه با 2.1% در افراد غیرکاربر گزارش شد. پس از تعدیل آماری برای سن، سابقه خانوادگی و سایر عوامل هم‌خطری، استفاده از تخت‌های سولاریوم با افزایش خطر 2.85 برابری ملانوما مرتبط بود — تقریباً سه برابر خطر در مقایسه با افرادی که از این دستگاه‌ها استفاده نمی‌کنند.

مطلب مرتبط

ادامه مطلب

کشف شگفت انگیز: باکتری های پوست، ضدآفتاب طبیعی بدن

ضدآفتاب طبیعی: کشفی شگفت‌انگیز در دنیای پوست تصور کنید که قهرمانان کوچک، بی‌صدا و بی‌هیاهو درست...

علاوه بر این، مطالعه نشان داد که کاربران سولاریوم بیشتر در نواحی‌ای از بدن که معمولاً در معرض نور خورشیدِ روزمره قرار ندارند — مانند کمر پایین و بخش‌های پشتی و گلوتئال — به سرطان‌های پوستی مبتلا می‌شوند. این الگو با فرضیهٔ قرارگیری تمام‌بدنی در معرض UV در سالن‌های سولاریوم همخوانی دارد و نشان می‌دهد که الگوهای ابتلا تنها به نواحی درمعرض آفتاب محدود نیست.

در تحلیل‌های اپیدمیولوژیک، هنگامی که نمونه‌های بزرگ و داده‌های بالینی با شواهد مولکولی (مثل توالی‌یابی ژنوم) ترکیب می‌شوند، اطمینان برآورد خطر افزایش می‌یابد. این مطالعه از آن جهت قابل‌توجه است که هم پیامدهای مولکولی و هم پیامدهای بالینی را کنار هم قرار داده و یک ارتباط علی-مشخص‌تر بین قرارگیری در سولاریوم و ملانوما ترسیم می‌کند.

چرا تخت‌های سولاریوم به‌ویژه خطرناک‌اند

اشعه فرابنفشِ تولیدشده توسط تخت‌های سولاریوم از نظر طیفی و شدت با نور طبیعی خورشید تفاوت دارد. بسیاری از این دستگاه‌ها مقادیر بالاتر UV را در بازهٔ زمانی بسیار کوتاه‌تر تحویل می‌دهند، و این به‌معنای تمرکز انرژی جهش‌زا بر سطح وسیعی از پوست است که در شرایط عادی از آفتاب روزمره محافظت می‌شود. این تجمع آسیب، به‌ویژه وقتی مداوم باشد، پتانسیل ایجاد تغییرات ژنتیکی گسترده‌ای را دارد که ترمیم آن‌ها دشوار است.

محققان استدلال می‌کنند که چون این آسیب‌ها گسترده و در سطح ژنومی هستند، نمی‌توان سطح ایمنی مشخصی از قرارگیری در معرض اشعهٔ خورشیدی را برای دستگاه‌های تجاری سولاریوم قائل شد. به عبارت دیگر، هیچ «دوز امن» قابل اطمینانی برای استفادهٔ تفریحی از تخت‌های سولاریوم وجود ندارد.

سازمان بهداشت جهانی (WHO) دستگاه‌های سولاریوم را در ردهٔ گروه 1 سرطان‌زا قرار داده است — همان گروهی که تنباکو، الکل و گوشت‌های فرآوری‌شده در آن طبقه‌بندی شده‌اند. با توجه به این طبقه‌بندی رسمی و شواهد مولکولی و اپیدمیولوژیک اخیر، نویسندگان مطالعه پیشنهاد می‌کنند که کمپین‌های سلامت عمومی، هشدارهای شفاف‌تر و سازوکارهای قانونی مشابه هشدارهای بسته‌بندی سیگار برای کاهش استفاده از سولاریوم ضروری است.

پیامدها برای پیشگیری و سیاست‌گذاری عمومی

فراتر از خطر فردی، این مطالعه سؤالات مهمی در حوزهٔ سیاست عمومی مطرح می‌کند. در برخی مناطق، تعداد سالن‌های سولاریوم از تعداد برخی از زنجیره‌های خرده‌فروشی آشنا بیشتر است و این یعنی جمعیت بیشتری در معرض خطر قرار می‌گیرند. ترکیب شواهد مولکولی (توالی‌یابی ژنومی) و داده‌های اپیدمیولوژیک (کوهورته‌ای بزرگ از بیماران) پایه‌های قوی‌تری برای درخواست مقررات سخت‌گیرانه‌تر، محدودیت سنی و آموزش مصرف‌کننده فراهم می‌آورد.

مطلب مرتبط

ادامه مطلب

آیا تتوها خطر ملانوما و سرطان پوست دارند؟ بررسی علمی و توصیه ها

تتوها برای میلیون‌ها نفر بخشی از زندگی روزمره‌اند، اما آیا هنر روی بدن می‌تواند هزینهٔ پنهانی...

برای پزشکان و مراقبان سلامت، پیام شفاف است: تخت‌های سولاریوم جایگزین ایمن‌تری برای آفتاب‌گرفتن نیستند. آن‌ها تغییرات ژنتیکی عمیق و گسترده‌ای ایجاد می‌کنند که در عمل به افزایش قابل‌توجه خطر ملانوما منجر می‌شوند. اطلاع‌رسانی بالینی باید شامل مشاوره‌های پیشگیری، آموزش دربارهٔ علائم هشداردهنده ملانوما (مثل تغییر در ملانوم‌های موجود یا ضایعات جدید)، و ترغیب به چک‌آپ‌های منظم پوست باشد.

از منظر سیاست‌گذاری، گزینه‌هایی که مورد بحث قرار گرفته‌اند شامل موارد زیر است:

• محدودیت سنی قانونی برای استفاده از سولاریوم (مثلاً ممنوعیت برای افراد کمتر از 18 سال)
• برچسب‌زنی و هشدارهای بهداشتی اجباری و آشکار در سالن‌ها و بر روی دستگاه‌ها
• کنترل کیفیت و استانداردسازی شدت تابش و زمان قرارگیری در معرض، در صورتی که استفاده تجاری مجاز باقی بماند
• برنامه‌های آموزش عمومی دربارهٔ خطرات اشعه فرابنفش و راه‌های پیشگیری از سرطان پوست

این اقدامات می‌تواند به‌عنوان ترکیبی از سیاست‌های پیشگیرانه و آموزشی به کاهش بار بیماری ملانوما در سطح جمعیت کمک کند. شواهد ژنی و بالینی اکنون وزنهٔ علمی قابل‌ملاحظه‌ای را در جهت اتخاذ این سیاست‌ها فراهم کرده‌اند.

جزییات فنی و بینش‌های تخصصی

برای خوانندگانی که به جزئیات فنی علاقه‌مندند: توالی‌یابی ژنومی که در این مطالعه به‌کار رفته است اغلب شامل توالی‌یابی اگزوم یا توالی‌یابی با عمق بالا روی نواحی هدف‌گیری‌شده از ژنوم مرتبط با سرطان می‌شود. تحلیل الگوهای جهشی (mutational signatures) می‌تواند تعیین کند که چه کسری از جهش‌ها با اثرات UV طبقه‌بندی می‌شوند—برای مثال امضای جهشی موسوم به SBS7 که با قرارگیری در معرض UV ارتباط دارد. شناسایی این امضاها در نمونه‌های پوست «سالم» کاربران سولاریوم بیانگر آن است که فرآیندهای مولکولی مرتبط با تشعشع UV در سطح گسترده فعال شده‌اند.

علاوه بر آن، بررسی ژن‌های کلیدی سرکوب‌کنندهٔ تومور مانند TP53 و ژن‌های کنترل‌کنندهٔ رشد می‌تواند نشان دهد که کدام مسیرهای مولکولی در مراحل اولیهٔ تحول سرطانی هدف قرار گرفته‌اند. یافته‌ها از این نوع مطالعات مولکولی می‌تواند راهنمای پژوهش‌های آینده برای توسعه نشانگرهای زیستی (biomarkers) پیش‌بینی‌کنندهٔ خطر یا نقاط مداخلهٔ درمانی باشد.

مطلب مرتبط

ادامه مطلب

تهدید پنهان سرطان پانکراس: انقلاب تشخیص با کمک میکروبیوم روده

تهدید پنهان سرطان پانکراس پانکراس، در حالی که اغلب از نظرها دور می‌ماند، نقش اساسی در...

در سمت اپیدمیولوژی، تحلیل ریسک نسبی (relative risk) و نسبت‌های شانس (odds ratios) و سپس تعدیل آن‌ها با استفاده از مدل‌های رگرسیونی چندمتغیره (multivariable regression) برای حذف اثر عوامل مخدوش‌کننده اهمیتی ویژه دارد. نمونه‌گیری بزرگ (مانند نمونهٔ بیش از 32,000 نفر در این مطالعه) توانای تشخیص اثرهای نسبتاً کوچک اما بالینی معنادار را افزایش می‌دهد و دقت برآوردهای خطر را بهبود می‌بخشد.

توصیه‌های عملی برای عموم و متخصصان سلامت

با توجه به شواهد موجود، توصیه‌های عملی که می‌تواند از منظر پیشگیری و سلامت عمومی مفید باشد عبارت‌اند از:

• خودداری کامل از استفادهٔ تفریحی از تخت‌های سولاریوم و سولاریوم‌های خانگی؛
• استفاده از محافظت روزانهٔ پوست شامل کرم‌های ضدآفتاب با طیف وسیع (Broad-spectrum) و فاکتور محافظتی SPF مناسب؛
• بررسی منظم پوست توسط خودآزمایی و مراجعه به پزشک در صورت مشاهدهٔ ضایعات جدید یا تغییرات در خال‌ها؛
• آموزش عمومی دربارهٔ تفاوت‌های UVA و UVB و اثرات هر یک بر پوست؛
• حمایت از سیاست‌هایی که دسترسی کودکان و نوجوانان به سولاریوم را محدود می‌کند و مصرف‌کننده را آگاه می‌سازد.

این اقدامات نه تنها می‌تواند به کاهش موارد جدید ملانوما کمک کند، بلکه بار مراقبت‌های بهداشتی ناشی از تشخیص و درمان سرطان پوست را نیز کاهش می‌دهد.

محدودیت‌ها و زمینه‌های پژوهشی آتی

هرچند یافته‌های این مطالعه قوی و نگران‌کننده‌اند، ولی هر پژوهش علمی محدودیت‌هایی دارد که باید در تفسیر نتایج مدنظر قرار گیرد. از جمله محدودیت‌های احتمالی می‌توان به خوداظهاری در مورد سابقهٔ استفاده از سولاریوم، تنوع جمعیتی نمونه‌ها، و عدم امکان تعقیب طولانی‌مدت تمام شرکت‌کنندگان برای مشاهدهٔ پیامدهای دیررس اشاره کرد. همچنین شدت و نوع دستگاه‌های سولاریوم میان مناطق و سالن‌ها متفاوت است که می‌تواند به واریانس در برآورد خطر بین جمعیت‌ها منجر شود.

زمینه‌های پژوهشی آتی شامل پیگیری‌های طولانی‌مدت‌تر، مطالعات مکان‌محور که شدت و طیف دستگاه‌ها را مستقیماً اندازه‌گیری کنند، و پژوهش‌های مولکولی که مسیرهای تبدیل سلولی را با جزئیات بیشتر بازسازی نمایند خواهد بود. افزون بر این، بررسی اثربخشی مداخلات آموزشی و سیاسی در کاهش استفاده از سولاریوم و در نهایت در کاهش بروز ملانوما از اولویت‌های پژوهشی-عمومی است.

جمع‌بندی نهایی

در جمع، شواهد جدید نشان می‌دهد که تخت‌های سولاریوم آسیب‌های ژنتیکی گسترده‌ای در سطح پوست ایجاد می‌کنند و این آسیب‌ها ریسک ملانوما را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهند. ترکیب داده‌های مولکولی (توالی یابی ژنومی) با داده‌های بالینی اپیدمیولوژیک یک تصویر متقاعدکننده ارائه می‌کند: استفادهٔ تفریحی از سولاریوم یک عامل خطرقابل‌توجه برای سرطان پوست است و اقداماتی در سطح فردی و عمومی برای کاهش این ریسک ضرورت دارد. آگاهی‌رسانی، سیاست‌گذاری هوشمندانه و پژوهش‌های تکمیلی می‌تواند به کاهش بار بیماری و بهبود سلامت پوست در جمعیت کمک کند.

مطلب مرتبط

ادامه مطلب

جنایت شناسی ژنومی در مرکز امپراتوری: پیوند یرسینیا پستیس به طاعون جاستینیان

جنایت‌شناسی ژنومی در مرکز امپراتوری محققان نخستین شواهد ژنتیکی مستقیم را که یرسینیا پستیس — باکتری...