7 دقیقه
چگونه یک تصویر واحد جنجال درباره هوش مصنوعی را روشن کرد
وقتی آخرین اپیزود Stranger Things در شب سال نو پخش شد، بینندگان شاهد مونتاژی از آثار تصویری سبکدار بودند که نتهای پایانی سریال را تقویت میکرد، از جمله اجرای دیوید بویی از «Heroes». یک فریم توجهها را جلب کرد — تصویری از نانسی ویلر که تپانچهٔ فصل اول را در دست داشت. طرفداران خیلی زود متوجه شدند چیزی در مورد انگشتان و چگونگی گرفتن اسلحه نامتعارف است و ظرف چند ساعت شبکههای اجتماعی پر شد از اتهاماتی مبنی بر اینکه نتفلیکس از هوش مصنوعی بدساخت برای تولید تصاویر تبلیغاتی این مجموعهٔ چند میلیون دلاری استفاده کرده است.
این واکنش سریع نمونهای از حساسیت روزافزون مخاطبان به هر نشانهٔ ممکن از «خرابیهای» بصری است که به سرعت به خط شواهد دخالت ماشین تعبیر میشود. این احساس اضطراری نسبت به تحقیق و تطبیق جزئیات بصری، بخشی از فرهنگ معاصر رسانه و نقد دیجیتال است که در ادامه به ابعاد فنیتر، تاریخی و فرهنگی این ماجرا میپردازیم.
نگاهی دقیقتر: نه هوش مصنوعی، بلکه بازطراحی دستی یا سبکی
گزارشهای عمیقتر، بهویژه از منابعی مانند GameReactor، نشان داد که این اتهامات بیاساس بودهاند. قطعات نمایشی در پایان اپیزود در واقع بازطراحیهای دستی و تفسیرهای بازنقششده از فریمهای فیلمبرداریشدهٔ اصلی بودند، نه محصول یک مولد تصویر مبتنی بر هوش مصنوعی. به عبارت دیگر، چیزی که بسیاری آن را خطای الگوریتمی دیدند، احتمالاً یک انتخاب هنری عمدی یا سهلانگاری انسانی در فرایند طراحی دستی بوده است. پستی در ردیت که جرقهٔ این بحث را زد بعداً حذف شد و نتفلیکس بیانیهٔ رسمی در این باره صادر نکرده است.
تحلیل فنی این نتیجهگیری زمانی تقویت میشود که روند تولید محتوا برای سکانسهای عناوین و مونتاژها را در نظر بگیریم: استودیوها معمولاً از بازطراحی دستی، روتوسکوپینگ، رنگآمیزیِ خلقی و اعمال فیلترهای بافتی استفاده میکنند تا وحدت بصری میان فیلمهای مختلف خلق شود. این فرایندها میتوانند باعث بروز نسبیِ «ناسازگاریهای آناتومیک» شوند؛ نه بهخاطر الگوریتم، که بهخاطر انتخابهای سبکشناسانه یا خطاهای انسانی در بازنقشزنی فریمها.
چرا بینندگان تصور کردند از هوش مصنوعی استفاده شده
عوامل دیگری نیز مشوق چنین برداشتهایی هستند: آشنایی عمومی با نوع خطاهایی که مدلهای تولید تصویر مبتنی بر یادگیری عمیق معمولاً مرتکب میشوند (بهویژه در بازنمایی دستها و انگشتان)، سرعت انتشار واکنشها در شبکههای اجتماعی، و نبود شفافیت در اعتبارگذاری آثار تبلیغاتیِ تولیدشدهٔ بزرگ. بهعلاوه، وقتی مخاطب با نمونههای گذشتهٔ ضعفهای تصویری تولیدشده توسط هوش مصنوعی مواجه شده، آستانهٔ اعتماد کاهش مییابد و احتمال تفسیرِ هر نقص بصری بهعنوان «آثار ماشین» بالا میرود.
زمینه: هوش مصنوعی، فاندوم و تبلیغات مدرن
این حادثه در محل تلاقی چند روند قرار دارد: رشد ابزارهای هوش مصنوعی در صنایع خلاق، دقت فزایندهٔ نظارت طرفداران، و انتظار عموم از شفافیت در تکنیکهای تولیدی آثار پرهزینه. این موضوع همچنین تداعیکنندهٔ لحظات پیشین است که مواد تبلیغاتی — از ترمیم پوسترها تا اصلاح رنگ عکسهای فیلم — بحثهایی دربارهٔ اصالت و مهارت هنری برانگیختهاند.
در سطح صنعت، ورود الگوریتمهای تولید تصویر (از جمله مدلهای مبتنی بر diffusion یا شبکههای مولد) پرسشهای جدی دربارهٔ مالکیت فکری، اعتبار هنری و شفافیت در فرآیند تدوین محتوا مطرح کرده است. از سوی دیگر، فاندومهای رسانهای امروز خود را متولیِ ظاهربینی میدانند و هر نشانهای از «کاهش کیفیت» یا «میانبر زدن» را سریعاً به بحث میکشند؛ امری که فشار رسانهای و انتقادی را بر سازندگان افزایش میدهد.
مقایسهها و ریشههای خلاقانه
Stranger Things پیشینهٔ طولانیای در تولید پوسترها و تصاویر با حال و هوای نوستالژیک دارد. در مقایسه با فصلهای گذشته، مونتاژ پایانی بیشتر به زیباییشناسی نقاشانه و حافظهمحور متمایل بود — نیتی که اگرچه در اجرا تفاوت دارد، با پوسترهای کالکتیبل پیشینِ سریال همخوانی دارد. آنجا که کارهای تبلیغاتی گذشته حسِ پرداختشده و عمدی داشتند، این بازطراحیِ دستی با یک نکتهٔ آناتومیکِ جزئی تبدیل شد به منبعی ناآشنا برای دامن زدن به ترسهای مربوط به هوش مصنوعی.
از منظر تاریخی، بازطراحی دستی فریمها و تبدیل عکسهای فیلمبرداری شده به آثار گرافیکی همواره بخشی از زبان بصری تبلیغات سینمایی بوده است. تکنیکهایی مانند نقاشی روی فریم، روتوسکوپینگ و تلفیق لایههای بافتی برای ایجاد حسِ خاطرهوار یا نمادین کاربرد داشتهاند. بنابراین مهم است تفاوت میان «خطای تکنیکی مولد» و «انتخابِ سبکشناسانهٔ انسانی» را درست تشخیص دهیم.
واکنش طرفداران و نکات پشت صحنه
طرفداران میان تمسخر بازیگوشانه و نگرانی جدی برای تمامیت خلاقانه تقسیم شدند. برخی این حاشیه را نمونهای دیگر از میل اینترنت به رسوایی دانستند؛ دیگران پرسشهای بزرگتری دربارهٔ کارکرد نیروی انسانی در جلوههای بصری و نقاطی که استودیوها ممکن است گوشهها را برای کاهش هزینهها بزنند مطرح کردند. افراد درون صنعت اشاره میکنند که بازطراحی دستی فریمها یک روش استاندارد برای سکانسهای عنوان و مونتاژها است و برای ایجاد همگونی میان فیلمهای مجزا به کار میرود.
خبرگان فنی به جزئیاتی مانند خطوط کلیدی (keyframes)، شابلونهای بازنگری، ویرایش بافت و روشهای ترکیب رنگ اشاره میکنند که در تولید چنین آثارِ بازطراحیشده کاربرد دارد. این فرایندها گاهی مستلزم همکاری چندین هنرمند و بخش بوده و بنابراین احتمال وجود اختلافات جزئیشان در بازنماییِ آناتومی یا بافت وجود دارد — مسألهای انسانیتر از خطای یک مدل یادگیری ماشینی.
«این لحظه نشان میدهد چقدر سریع ویژگیهای بصری کوچک میتوانند بهعنوان شاهدی بر دخالت ماشین مورد استفاده قرار گیرند،» میگوید مارکو ینسن، تاریخنگار سینما. «بینندگان حق دارند سوال بپرسند، اما باید به یاد داشته باشیم که سبکدهی و خطای انسانی همواره بخشی از طراحی سینمایی بودهاند.»
در نهایت، این جنجال جزئی از گفتوگو پیرامون تأثیر فرهنگی Stranger Things میشود: نه تنها دربارهٔ چگونگی روایت سریال، بلکه دربارهٔ چگونگی تفسیر و نظارت مخاطبان بر تصاویر آن. چه این تصویر جلوهای سبکگرایانه بوده باشد و چه خطای بازنگاری ساده، نشاندهندهٔ اضطرابهای کنونی پیرامون هوش مصنوعی و صاحبامتیازی در هنر پردهای است.
یک یادداشت کوتاه: ممکن است حواشیِ هنری این اپیزود رفتهرفته محو شود، اما مناقشهای که روشن کرده — دربارهٔ فناوری، سلیقه و شفافیت در روایت بصری — تازه آغاز راه است و پرسشهای پرشماری برای سازندگان، توزیعکنندگان و منتقدان بهجای میگذارد.
برای تکمیل تصویر کلی، بررسی میزان استفاده از ابزارهای دیجیتال در روندهای تولید آینده اهمیت دارد: از ابزارهای کمکی دیجیتال گرفته تا هوش مصنوعی در فاز ایدهپردازی، هر کدام لایهای جدید به بحث شفافیت و اعتبار میافزایند. توصیهٔ کلی برای استودیوها شفافسازیِ پروسهها در اعتبارهای منتشرشده، ارائهٔ اطلاعات دربارهٔ تیمهای خلاق و در صورت استفاده از هوش مصنوعی، ذکر دقیق نقش آن در تولید است. این امور به کاهش سوءتفاهمها و افزایش اعتماد عمومی کمک میکند.
منبع: smarti
ارسال نظر