6 دقیقه
چند دوره افراط در مصرف الکل طی تنها چند روز میتواند بهسرعت به روده آسیب وارد کند، همانطور که تحقیق جدید روی موشها نشان میدهد. نوشیدن سنگین و کوتاهمدت باعث بروز آسیبهای مخاطی روده، فعالسازی ایمنی موضعی و نشانههایی از «نشت روده» شد که میتواند کبد را در معرض محصولات باکتریایی مضر قرار دهد. این یافتهها اهمیت سلامت مخاط روده، یکپارچگی دیواره روده و نقش میکروبیوم روده را در آسیب کبدی ناشی از الکل برجسته میکنند و نکات مهمی برای پیشگیری و تحقیقات بالینی آینده ارائه میدهند.
تغییرات روده مرتبط با افراط الکلی در موشها: آسیب مخاط روده (انتروپاتی) نوتروفیلهایی را فراخوانی کرد که تلههای چسبندهای با نام NETs آزاد میکنند.
Short binges, big effects: how the study was done
محققان مرکز پزشکی Beth Israel Deaconess برای شبیهسازی نوشیدن افراطی انسان، به موشها دوزهای بالای الکل را در سه روز متوالی دادند؛ میزان و الگوی قرارگیری در معرض بهطور تقریبی معادل حالتی است که یک فرد ظرف چند شب مقدار زیادی ودکا یا مشروبات تقطیری مصرف میکند. برخلاف مدلهای مزمن الکل که التهاب گسترده روده را نشان میدهند، این پروتکل کوتاهمدت التهاب کلی روده را ایجاد نکرد اما تأثیر متمرکز و عمیقی بر قسمت پروگزیمال روده کوچک (اثنیعشر و بخش بالای روده کوچک) داشت.
در عرض چند ساعت پس از هر دوره افراط، تیم پژوهشی آسیب بافتی واضحی در بخش فوقانی روده کوچک مشاهده کرد که به آن انتروپاتی گفته میشود؛ همزمان، نوتروفیلها—نوعی گلبول سفید مسئول پاسخ ایمنی سریع—به محل آسیب جذب شدند. این نوتروفیلها تلههای خارج سلولی نوتروفیل (NETs) را آزاد کردند؛ شبکههای DNA و پروتئین چسبندهای که برای به دام انداختن میکروبها طراحی شدهاند اما میتوانند بهطور ثانویه به سلولهای بافتی صدمه بزنند و پاسخ التهابی را تشدید کنند. پژوهشگران همچنین افزایش نفوذپذیری روده (intestinal permeability یا «نشت روده») را ثبت کردند؛ موادی که معمولاً در لومن روده محصور هستند، از جمله محصولات باکتریایی مانند لیپوپلیساکارید (LPS)، مسیر ورود به جریان خون را یافتند.
What the findings reveal—and why the liver matters
روده و کبد از طریق اسیدهای صفراوی، پیامدهی ایمنی و متابولیتهای میکروبی با هم در ارتباط نزدیک قرار دارند؛ این محور روده-کبد (gut-liver axis) در حفظ هموستاز متابولیک و ایمنی حیاتی است. زمانی که سد روده خراب یا «نشتکننده» میشود، مولکولهای باکتریایی و قطعات سلولی میتوانند از طریق جریان پورتال وارد کبد شوند و پاسخهای التهابی یا آسیب بافتی را در کبد القا کنند. در این مطالعه، نشانگرهای آسیب کبدی در فاصله سه ساعت پس از قرار گرفتن در معرض الکل قابل تشخیص بودند و تا 24 ساعت بعد از آخرین دوره افراط همچنان مشاهده شدند که نشاندهنده آغاز سریع فرآیندهای آسیبزا در محور روده-کبد است.
Gyongyi Szabo، گوارششناس مشارکتکننده در این پژوهش، بر اهمیت زمانبندی تأکید میکند: حتی دورههای کوتاه و مکرر نوشیدن سنگین میتوانند مراحل ابتدایی یک آبشاری را فعال کنند که در نهایت ممکن است به بیماری کبدی مرتبط با الکل (alcohol-related liver disease) منجر شود. اگرچه فیزیولوژی موش و انسان متفاوت است و باید با احتیاط تعمیم داد، این نتایج با شواهد بالینی قبلی که مصرف مزمن الکل را با اختلال سد روده و تغییرات میکروبیوم مرتبط میدانند، همراستاست. این نتیجهگیریها نشان میدهند که نهتنها مصرف طولانیمدت بلکه دورههای افراطی کوتاهمدت هم میتواند ریسک آسیب روده و کبد را افزایش دهد.
Broader context, implications and next steps
تحقیقات گذشته عمدتاً روی اثرات مصرف طولانیمدت الکل و تغییرات میکروبهای روده (microbiome) تمرکز داشتهاند؛ مطالعه حاضر شکافی را پر میکند و نشان میدهد که قرارگیری کوتاهمدت و شدید در معرض الکل نیز ساختار و عملکرد اپیتلیوم روده و تعادل ایمنی محلی را مختل میکند. از منظر بالینی، این به این معناست که اپیزودهای افراط در نوشیدن—که معمولاً بهعنوان رفتارهای اجتماعی یا گهگاه نادیده گرفته میشوند—میتوانند فرآیندهایی را آغاز کنند که حساسیت به آسیب کبدی و التهاب سیستمیک را افزایش میدهند. نکات کلیدی شامل اهمیت محافظت از سد اپیتلیال روده، کنترل پاسخهای ایمنی مضر مانند تولید NETs و توجه به میکروبیوم به عنوان هدف بالقوه مداخلات است.
مطالعات آینده باید بررسی کنند که آیا تغییرات سریع مشابه در انسان پس از دورههای افراطی نوشیدن رخ میدهد یا خیر؛ این امر نیازمند نمونهبرداریهای زمانبندیشده از مخاط روده، نشانگرهای نفوذپذیری روده (مانند آزمایشات مولکولهای نشتی، LPS و نشانگرهای بیومارکری)، و ارزیابی همزمان عملکرد کبد است. همچنین لازم است اثرات مداخلات را بسنجند: آیا تغییر رژیم غذایی، استفاده از پروبیوتیکها یا پریبیوتیکها، داروهای تثبیتکننده اتصالات بینسلولی (tight junction modulators)، آگونیستهای گیرندههای هستهای مانند FXR یا درمانهایی که تولید NETs را مهار میکنند میتوانند سد روده را محافظت کنند و خطر زیان کبدی را کاهش دهند؟
از دیدگاه سلامت عمومی، این مطالعه بر ضرورت آموزش درباره خطرات افراط در مصرف الکل حتی در دورههای کوتاهمدت تأکید میکند و ریسک نهفته در پشت رفتارهای «موقت» را نشان میدهد. پزشکان و سیاستگذاران میتوانند این شواهد را در راهنماییهای پیشگیری از آسیب کبدی، برنامههای غربالگری و مداخلات پرخطر مصرفکنندگان الکل لحاظ کنند. در نهایت، روده بهعنوان خط مقدم آسیبهای ناشی از الکل مطرح میشود و توجه به حفاظت از سلامت مخاط، تعدیل میکروبیوم، و کنترل پاسخهای ایمنی موضعی میتواند نقش مهمی در کاهش بار بیماریهای مرتبط با الکل ایفا کند.
منبع: sciencealert
نظرات
کوینکس
خوبه که به روده توجه شده، ولی عجله نکنیم؛ موش آزمایشیه و باید مطالعات انسانی بیاد. میکروبیوم هدف منطقیه
فرشید
یه دوست داشتم بعد از چند شب پشتسرهم مشروب، کلی نفخ و دلدرد گرفت، الان که میشنوم میفهمم چرا 😕
بیونیکس
نتهای نوتروفیلی اینقدر مخربن؟ کاش مقایسه با دادههای انسانی هم بود؛ تعمیم از موش همیشه مشکوکه، نه؟
رودایکس
وای... یعنی چند شب زیادهروی میتونه ظرف چند ساعت روده و کبد رو به دردسر بندازه؟ جدی ناراحتکنه، باید حواسمون باشه
ارسال نظر