ارتباط نگهدارنده های غذایی با فشار خون و قلب

یک بسته نان برش‌خورده را باز کنید یا سراغ یک غذای آماده بروید، به احتمال زیاد با نگهدارنده‌های شیمیایی سروکار دارید. شواهد تازه اپیدمیولوژیک از فرانسه نشان می‌دهد این راحتی غذایی ممکن است برای سلامت قلب و عروق هزینه‌ای پنهان داشته باشد.

یک مطالعه بزرگ فرانسوی نشان می‌دهد نگهدارنده‌هایی که به طور رایج در غذاهای فرآوری‌شده یافت می‌شوند، می‌توانند با افزایش خطر فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی عروقی مرتبط باشند.

پژوهشگران چگونه رژیم غذایی و بیماری را ردیابی کردند

پژوهشگران با تکیه بر برچسب‌های دقیق مواد غذایی و ثبت‌های مکرر رژیم غذایی، میزان مواجهه روزمره افراد را بازسازی کردند. این تحلیل بر پایه کوهورت NutriNet-Santé انجام شد، یک مطالعه بلندمدت تغذیه‌ای در فرانسه که ۱۱۲٬۳۹۵ داوطلب را دربر گرفت. شرکت‌کنندگان هر شش ماه، تمام خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های مصرفی خود را طی دوره‌های سه‌روزه ثبت می‌کردند و سپس پژوهشگران فهرست ترکیبات محصولات را برای شناسایی افزودنی‌های نگهدارنده بررسی می‌کردند.

میانگین دوره پیگیری هفت تا هشت سال بود. در این مدت، تیم پژوهشی تشخیص‌های جدید فشار خون بالا و رویدادهای گسترده‌تر قلبی عروقی مانند حمله قلبی، سکته مغزی و آنژین را رصد کرد. یکی از یافته‌های اولیه قابل توجه این بود که ۹۹.۵ درصد شرکت‌کنندگان در دو سال نخست حضور در کوهورت، دست‌کم یک نوع نگهدارنده مصرف کرده بودند. اگر نگهدارنده‌ها تقریبا همه‌جا حضور دارند، آیا ممکن است برخی از آن‌ها بی‌سروصدا خطر جمعیتی را تغییر دهند؟

کدام افزودنی‌ها با افزایش خطر مرتبط بودند

مدل‌های آماری که برای عوامل شناخته‌شده خطر قلبی عروقی تنظیم شده بودند، ارتباط‌های ثابتی را نشان دادند. افرادی که بیشترین مصرف نگهدارنده‌های غیرآنتی‌اکسیدانی را داشتند، در مقایسه با افرادی که کمترین میزان را مصرف می‌کردند، حدود ۲۹ درصد بیشتر در معرض خطر ابتلا به فشار خون بالا بودند. خطر بیماری قلبی عروقی در این افراد نیز حدود ۱۶ درصد افزایش یافت. مصرف بالای نگهدارنده‌های آنتی‌اکسیدانی با حدود ۲۲ درصد احتمال بیشتر ابتلا به فشار خون بالا همراه بود.

وقتی تیم پژوهشی سراغ بررسی افزودنی‌های جداگانه رفت، هشت ترکیب به دلیل ارتباطشان با فشار خون بالا برجسته شدند. این مواد یا با نام خود یا با شماره‌های اروپایی ای شناسایی شدند:

• سوربات پتاسیم (ای ۲۰۲)
• متابی‌سولفیت پتاسیم (ای ۲۲۴)
• نیتریت سدیم (ای ۲۵۰)
• اسید اسکوربیک (ای ۳۰۰)
• اسکوربات سدیم (ای ۳۰۱)
• اریتوربات سدیم (ای ۳۱۶)
• اسید سیتریک (ای ۳۳۰)
• عصاره رزماری (ای ۳۹۲)

در میان این موارد، اسید اسکوربیک (ای ۳۰۰) در تحلیل‌هایی که نگهدارنده‌ها را با بیماری قلبی عروقی مرتبط می‌کردند نیز دیده شد. این نتایج علت و معلول را ثابت نمی‌کنند، اما به مطالعات آزمایشگاهی که پیش‌تر به سازوکارهای زیستی احتمالی از جمله استرس اکسیداتیو و اثر بر عملکرد پانکراس یا متابولیسم اشاره کرده بودند، وزن بیشتری می‌دهند.

تصویرسازی: نگهدارنده‌های غذایی رایج که با فشار خون بالا و بیماری قلبی مرتبط دانسته شده‌اند.

پژوهشگران اصلی چه می‌گویند

این مطالعه با هماهنگی دکتر ماتیلد توویه، مدیر پژوهش در اینسرم، به همراه دانشجوی دکتری، آنائیس هازنبولر، انجام شد. هر دو از اعضای تیم پژوهش اپیدمیولوژی تغذیه در پاریس هستند. کار آن‌ها از نخستین بررسی‌های انسانی در مقیاس بزرگ است که مجموعه گسترده‌ای از نگهدارنده‌های غذایی را در ارتباط با پیامدهای قلبی عروقی ارزیابی می‌کند.

هازنبولر اشاره می‌کند که بسیاری از مقالات آزمایشگاهی پیش‌تر احتمال زیان را مطرح کرده بودند، اما شواهد انسانی اندک بود. تحلیل جدید با داده‌های تغذیه‌ای دقیق و چندین سال پیگیری بالینی، این خلأ را تا حدی پر می‌کند، هرچند نویسندگان درباره محدودیت‌های مربوط به طراحی مشاهده‌ای و عوامل مخدوش‌کننده باقی‌مانده صریح هستند.

پذیرفتنی بودن زیستی و گام‌های بعدی

چرا نگهدارنده‌ها ممکن است بر فشار خون یا خطر بیماری قلبی اثر بگذارند؟ مطالعات آزمایشگاهی چند مسیر را پیشنهاد می‌کنند: برخی افزودنی‌ها می‌توانند استرس اکسیداتیو را تحریک کنند، در عملکرد انسولین یا پانکراس اختلال ایجاد کنند، یا ترکیب میکروبیوتای روده را تغییر دهند. هر یک از این فرایندها می‌تواند از نظر زیستی در مسیر ایجاد فشار خون بالا و بیماری آترواسکلروتیک قرار گیرد.

پژوهشگران خواستار انجام مطالعات آزمایشگاهی و سازوکارشناختی بیشتر هستند، از جمله بررسی نشانگرهای التهاب، پروفایل‌های متابولیک اندازه‌گیری‌شده در خون و تغییرات میکروبیوم مرتبط با مواجهه با افزودنی‌ها. در نهایت، آن‌ها از نهادهای قانون‌گذار مانند سازمان ایمنی غذای اروپا و سازمان غذا و داروی آمریکا می‌خواهند توازن خطرات و مزایای برخی افزودنی‌های رایج را دوباره ارزیابی کنند.

دیدگاه کارشناس

دکتر لورا مندس، اپیدمیولوژیست قلب و عروق که در این مطالعه نقشی نداشته است، با احتیاط این یافته‌ها را چنین تفسیر می‌کند: «کوهورت‌های بزرگ با اندازه‌گیری‌های مکرر رژیم غذایی ابزارهای قدرتمندی هستند، اما یافته‌های مشاهده‌ای به تأیید از مسیرهای مختلف نیاز دارند. این نتیجه را باید یک نشانه روشن برای مطالعات آزمایشگاهی هدفمند و کارآزمایی‌های تصادفی، هر جا که امکان‌پذیر باشد، دانست. در همین حال، توصیه به بیماران برای ترجیح دادن غذاهای کم‌فرآوری‌شده، یک راهنمای منطقی در حوزه سلامت عمومی است.»

جمع‌بندی

این تحلیل فرانسوی نگهدارنده‌ها را یک‌شبه ممنوع نمی‌کند، اما مسیر گفت‌وگو را تغییر می‌دهد. نگهدارنده‌ها در نظام‌های غذایی مدرن تقریبا همه‌جا حاضرند و حجم رو به رشدی از شواهد، برخی از آن‌ها را با فشار خون بالاتر و افزایش خفیف خطر قلبی عروقی مرتبط می‌داند. برای مصرف‌کنندگان و متخصصان بالینی، پیام عملی آشناست: کاهش وابستگی به محصولات فوق‌فرآوری‌شده و انتخاب غذاهای کامل و کم‌فرآوری‌شده، مواجهه با افزودنی‌های غذایی را کاهش می‌دهد و هم‌زمان از سلامت قلب حمایت می‌کند. برای نهادهای قانون‌گذار و پژوهشگران، این مطالعه یک دستور کار روشن ترسیم می‌کند: بازنگری در افزودنی‌های پذیرفته‌شده و سرمایه‌گذاری در مطالعات سازوکارشناختی که بتوانند ارتباط آماری را به فهم علمی نزدیک‌تر کنند.