5 دقیقه
تصور کنید با سامانه ماهوارهای مسیریابی کنید که هرگز هزینهای برای آن نپرداختهاید، تصاویر بسیار دقیق از یک منطقه درگیر جنگ را بهصورت ساعتی سفارش دهید، یا ببینید ماهواره رقیب ناگهان کنترل خود را از دست میدهد. اینها صحنههایی از داستانهای علمیتخیلی نیستند. بر اساس گزارشی تازه از یک اندیشکده در واشنگتن که زنگ خطر را در محافل سیاستگذاری به صدا درآورده، اینها واقعیتهایی هستند که همین حالا در حال شکلگیریاند.
بنیاد فناوری اطلاعات و نوآوری اعلام کرده است که پکن در چند قابلیت حیاتی فضایی، شکاف نوآوری با ایالات متحده را بهشدت کاهش داده است. حمایت دولتی به چین کمک کرده تا یک بخش تجاری فضایی پرشتاب بسازد که اکنون در رتبه دوم جهان قرار دارد و پکن در برخی حوزههای تخصصی حتی از رقیب آمریکایی خود جلو افتاده است.
چین در کجا پیشتاز است؟ منظومه ناوبری بیدو اکنون جهانی شده و خدمات موقعیتیابی، ناوبری و زمانسنجی را بسیار فراتر از مرزهای چین ارائه میکند. میزان پذیرش این سامانه در سراسر جهان رو به افزایش است. همزمان، ترکیب برنامههای دولتی چین، مانند مجموعه پرتفکیک گائوفن، و منظومههای تصویربرداری تجاری مانند جیلین-۱، یکی از بزرگترین زیستبومهای تصویربرداری ماهوارهای روی زمین را ایجاد کرده است. این سامانهها برای طیفی گسترده از کاربردها، از کشاورزی تا پایش میدان نبرد، به کار گرفته میشوند.
البته همه جبههها شبیه هم نیستند. اینترنت پهنباند در مدار نزدیک زمین همچنان یکی از نقاط قوت آمریکا است. استارلینکِ اسپیسایکس و پروژه کویپرِ آمازون از نظر عملیاتی برتری آشکاری نسبت به منظومههای چیانفان و گووانگ چین دارند. موانع فنی، بهویژه محدودیت در آهنگ پرتاب و نبود موشکهای مدارپیما و چندبارمصرفِ اثباتشده، سرعت برخی برنامههای چینی را کاهش داده است.
اما برتری در یک گوشه از حوزه فضا نیز میتواند تعیینکننده باشد. گسترش تجاری و دولتی چین در خدمات ناوبری و سنجش از دور، به این کشور در بازارهای غیرنظامی و در آگاهی راهبردی اهرم نفوذ میدهد. گزارش بنیاد فناوری اطلاعات و نوآوری هشدار میدهد که اگر واشنگتن دست به اقدام نزند، پکن میتواند رهبری اقتصاد فضایی جهانی را که به برآورد کارشناسان در دهه آینده ممکن است از یک تریلیون دلار فراتر رود، به دست بگیرد.
اگر ایالات متحده واکنشی قاطع نشان ندهد، چین در موقعیتی قرار میگیرد که به موتور مسلط اقتصاد فضایی جهان تبدیل شود.
رقابت دیگر صرفا تجاری نیست. این گزارش بر افزایش سرمایهگذاری چین در ابزارهای ضدفضایی تأکید میکند؛ رهگیرهای جنبشی، سامانههای جنگ الکترونیک و فناوریهای انرژی هدایتشده که برای مختل کردن یا از کار انداختن ماهوارهها طراحی شدهاند. بر اساس ارزیابی این بنیاد، اطلاعات عمومی منتشرشده از سوی نهادهای اطلاعاتی آمریکا نشان میدهد چین در حال توسعه ماهوارههای مانورپذیری است که توان انجام اقدامات تهاجمی در مدار را دارند؛ سکوهایی که میتوانند در زمان بحران، ماهوارههای دیگر کشورها را تهدید کنند.
حتی عرصه ایستگاههای مداری نیز تغییر کرده است. دههها تجربه آمریکا در بهرهبرداری از ایستگاه فضایی بینالمللی، مزیتی تاریخی در سکوهای سرنشیندار بلندمدت به این کشور داده است، اما ایستگاه تیانگونگ چین بهسرعت به حضوری معتبر و پایدار در مدار نزدیک زمین تبدیل شده است. مسیرهای توسعه متفاوتاند، اما توانمندیها قابل مقایسه شدهاند.
تصویر راهبردی با سرعت زیادی در حال دگرگونی است. آنچه زمانی با اعتبار ملی و تلاش علمی آغاز شد، اکنون به آمیزهای پیچیده از تجارت، ژئوپلیتیک و آسیبپذیری نظامی تبدیل شده است. متحدان و شرکا اکنون میسنجند که برای ناوبری، تصویربرداری و ارتباطات باید به کدام سامانهها اعتماد کنند. خریداران تجاری میپرسند آیا باید سیگنالهای بیدو را در سامانههای خود ادغام کنند یا همچنان به جیپیاس متکی بمانند. برنامهریزان نظامی سناریوهایی را مدلسازی میکنند که در آن شبکههای تصویربرداری و سلاحهای ضدماهوارهای، پویاییهای جنگ را بازتعریف میکنند.
سیاستگذاران در واشنگتن با انتخابهایی روبهرو هستند که به همان اندازه که فنیاند، ژئوپلیتیکی نیز هستند: افزایش سرمایهگذاری در پرتاب واکنشسریع، حفاظت از معماریهای ماهوارهای حیاتی، تعمیق همکاری با شرکتهای خصوصی و تدوین راهبردهای صادراتی که دسترسی متحدان به خدمات قابل اعتماد را حفظ کند. گزارش بنیاد فناوری اطلاعات و نوآوری هم یک تشخیص است و هم یک هشدار: برتری فضایی دیگر تضمینشده نیست.
آنچه در ادامه رخ میدهد، به راهبرد، تأمین مالی و اراده سیاسی بستگی دارد؛ به اینکه ایالات متحده و شرکایش با چه سرعتی میتوانند بینش را به اقدام تبدیل کنند و آسمانهای باز را برای استفاده همگان قابل بهرهبرداری نگه دارند.
منبع: smarti
ارسال نظر