یک آزمایش ظاهرا معمولی با خدمه در ژوئن ۲۰۲۴، ناسا و بوئینگ را با تصمیمهای دشواری روبهرو کرد. دو فضانورد با فضاپیمای استارلاینر بوئینگ برای اقامتی کوتاه در ایستگاه فضایی بینالمللی پرتاب شدند، اما روند ماموریت طبق برنامه پیش نرفت. نشتیها و خرابی پیشرانهها باعث شد نتوان به این فضاپیما برای بازگرداندن خدمه به زمین اتکا کرد و ناسا تصمیم گرفت آنها را با وسیلهای دیگر بازگرداند. نتیجه این شد که ناسا اکنون انتظار ندارد پروازهای سرنشیندار استارلاینر پیش از سال ۲۰۲۸ انجام شود.
نقصهای فنی که برنامه پروازی را دگرگون کرد
مشکلات استارلاینر به نخستین نمایش بدون سرنشین آن در دسامبر ۲۰۱۹ بازمیگردد؛ زمانی که این فضاپیما نتوانست به ایستگاه فضایی برسد و وارد مداری نادرست شد. دومین پرواز بدون سرنشین در مه ۲۰۲۲ به ایستگاه رسید، اما مشکلات سامانه پیشرانش را آشکار کرد. همان ایرادهای اولیه، نشانهای از نقصهای بحرانی بودند که بعدها در آزمایش پروازی خدمه دیده شد.
در ژوئن ۲۰۲۴، فضانوردان سونی ویلیامز و بوچ ویلمور قرار بود ۸ تا ۱۴ روز را در ایستگاه سپری کنند. در جریان ماموریت، مهندسان یک نشتی هلیوم و از کار افتادن پنج مورد از ۲۸ پیشرانه مانوردهنده در سامانه کنترل استارلاینر را شناسایی کردند. ماهیت این خرابی به اندازهای جدی بود که ناسا استفاده از کپسول برای بازگرداندن آنها به زمین را کنار گذاشت. این فضاپیما در سپتامبر به صورت بدون سرنشین به زمین بازگشت و دو عضو خدمه نیز بعدا در مارس ۲۰۲۵ با کرو دراگون اسپیسایکس با ایمنی کامل به زمین بازگردانده شدند.
بررسیها این رویداد را در بالاترین سطح شدت دستهبندی کرد و همین موضوع آغاز یک برنامه اصلاحی کامل را ضروری ساخت. تحلیل علت ریشهای، نشتی هلیوم را به اختلال در عملکرد سوپاپها و فرسایش آببندها بر اثر تماس با تتروکسید نیتروژن، یک اکسیدکننده هایپرگولیک رایج، مرتبط دانست. بوئینگ آببندها را بازطراحی کرده، اجزای سوپاپ را تغییر داده و بهروزرسانیهای سختافزاری بیشتری را برای رفع این آسیبپذیریها تشریح کرده است.
برنامه پروازی اصلاحشده چه معنایی دارد
استارلاینر ۱ اکنون قرار است به عنوان یک ماموریت راستیآزمایی بدون سرنشین دیگر پرواز کند؛ ماموریتی که برای دسامبر ۲۰۲۶ یا ژانویه ۲۰۲۷ هدفگذاری شده است. این پرواز تغییرات اخیر را آزمایش میکند و عملکرد سامانه پیشرانش در مدار را میسنجد. با این حال، همه اصلاحات پیش از این پرواز کامل نخواهد شد. تغییرات طراحی بیشتر، از جمله بازنگری دوباره در معماری سوپاپهای ماژول خدماتی، پیشرانههای تازه برای ماژول خدمه، باتریهای جدید و اصلاحاتی در سامانه چتر نجات، برای پس از استارلاینر ۱ و پیش از هر ماموریت سرنشیندار برنامهریزی شدهاند.
به دلیل همین رویکرد مرحلهای، ناسا و بوئینگ انتظار دارند فاصلهای طولانی میان استارلاینر ۱ و ماموریت سرنشیندار استارلاینر ۲ ایجاد شود. ناسا در حال حاضر سال ۲۰۲۸ را برای استارلاینر ۲ هدف گرفته و بوئینگ نیز بازه میانه ۲۰۲۸ را محتمل میداند. این تاخیر وابستگی ناسا به اسپیسایکس برای جابهجایی خدمه به مدار پایین زمین را افزایش میدهد؛ موضوعی که ناسا همواره با حفظ دو ارائهدهنده مستقل پرواز سرنشیندار، در پی پرهیز از آن بوده است.
یک پیچیدگی دیگر نیز وجود دارد: چهار ماموریت نخست استارلاینر با موشک اطلس وی متعلق به ائتلاف پرتاب و راهاندازی، یواِلای، انجام خواهد شد؛ پرتابگری قابل اعتماد که اکنون در مسیر بازنشستگی قرار دارد. پروازهای بعدی، یعنی استارلاینر ۵ و استارلاینر ۶، قرار است به موشک جدید ولکان سنتور از یواِلای منتقل شوند. ولکان هنوز برای پرتابهای سرنشیندار گواهی نگرفته است و ناسا و یواِلای باید پیش از پرواز فضانوردان با آن، فرایند گواهی صلاحیت انسانی را کامل کنند.
ناسا همچنین برآوردی از هزینه مجموع اصلاحات فضاپیما و فرایند گواهی ولکان منتشر کرده است: حدود ۳۳۴ میلیون یورو. این رقم تغییرات مهندسی، آزمایشها و مراحل اداری لازم برای تایید ولکان در ماموریتهای انسانی را پوشش میدهد.
پیامدها برای ایستگاه فضایی بینالمللی و دسترسی تجاری به مدار پایین زمین
چرا این موضوع فراتر از زمانبندی برنامهها اهمیت دارد؟ وقتی فقط یک وسیله تاییدشده برای جابهجایی خدمه در دسترس باشد، انعطاف عملیاتی ایستگاه فضایی بینالمللی کاهش مییابد. وجود مسیرهای پشتیبان برای دسترسی خدمه، به حفاظت از عملیات پیوسته ایستگاه کمک میکند، گذار به ایستگاههای تجاری در مدار پایین زمین را پشتیبانی میکند و فشار رقابتی را حفظ میکند؛ فشاری که میتواند هزینهها را کاهش دهد و نوآوری را سرعت ببخشد.
برای بوئینگ، این تاخیر جنبه اعتباری نیز دارد. این شرکت باید نشان دهد نه فقط سختافزار اصلاح شده، بلکه فرایندها و نظارتها نیز سختگیرانهتر شدهاند. نهادهای ناظر و ناسا پیش از صدور تاییدیه پرواز سرنشیندار، نتایج آزمایشها، کنترل کیفیت سختافزار و اعتبارسنجی نرمافزار را با دقت بررسی خواهند کرد.
دیدگاه کارشناسی
دکتر النا رامیرز، مهندس ارشد خیالی سامانههای فضاپیما با چند دهه تجربه در گواهی پرواز، گفت: «پرواز فضایی در برابر خرابیهای کوچک گذشت ندارد. یک مشکل ظاهرا جزئی در آببند یا سوپاپ میتواند به ریسک در سطح کل ماموریت تبدیل شود. مسیر عاقلانه، راستیآزمایی مرحلهبهمرحله است: در پرواز آزمایش کن، یاد بگیر، اصلاح کن و دوباره آزمایش کن. این روند زمان میبرد، اما جان انسانها و سلامت بلندمدت برنامه را حفظ میکند.»
این دیدگاه توضیح میدهد چرا ناسا و بوئینگ یک جدول زمانی محتاطانه را انتخاب کردهاند. ناسا باید فشار زمانی برنامه را با ضرورت تضمین ایمنی خدمه و قابلیت اطمینان ماموریت متوازن کند.
جمعبندی
استارلاینر بوئینگ هنوز میتواند به تاکسی فضایی منظم ناسا برای انتقال خدمه تبدیل شود، اما زمان رسیدن به این هدف اکنون به جای ماهها، با سالها سنجیده میشود. اصلاحات در جریان است و یک نمایش بدون سرنشین دیگر، آزمونی حیاتی برای ارزیابی این تغییرات خواهد بود. در همین حال، وابستگی ناسا به اسپیسایکس همچنان برای حفظ حضور انسانی پیوسته در مدار پایین زمین نقشی محوری خواهد داشت؛ تا زمانی که استارلاینر مسیر بازیابی و دریافت گواهی خود را کامل کند.
.avif)
نظر بگذارید
نظرات (3)
بویینگ باید جواب پس بده، نظارت سختگیرانه لازمه. احساس میکنم فشار تجاری و عجله کار رو خراب کرده، نباید از ایمنی کوتاه بیان
این آمار و تحلیلها چقدر قابل اطمینان هستن؟ ۳۳۴ میلیون یورو و کلی بازطراحی، یعنی تا ۲۰۲۸؟ شک دارم همه چیز همینقدر ساده باشه
وای این همه مشکل توی استارلاینر؟ جان فضانوردا مهمه اما سالها تاخیر... قلبم گرفت. امیدوارم اصلاحات واقعی باشن