افزایش سرطان زودرس و نشانه های پیری زیستی در جوانان

از سال ۱۹۹۰ تاکنون، تشخیص جهانی سرطان در افراد زیر ۵۰ سال حدود ۷۹ درصد افزایش یافته است. این عدد بحث را از چند مورد پراکنده فراتر می‌برد و آن را به یک معمای جمعیتی تبدیل می‌کند: آیا نسل‌های جوان‌تر واقعا در سطح سلولی سریع‌تر پیر می‌شوند؟

تحلیل تازه‌ای که در نشریه نیچر مدیسین منتشر شده، نشان می‌دهد ممکن است پاسخ مثبت باشد. پژوهشگران با مقایسه گروه‌های تولد در دهه‌های مختلف دریافتند افرادی که بین سال‌های ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۴ به دنیا آمده‌اند، نسبت به متولدان ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۴ شاخص‌های بالاتری از سن زیستی دارند. این الگو به همین‌جا ختم نمی‌شود. گروه‌های تولد بعدی، از جمله متولدان دهه ۱۹۹۰، هنگام ارزیابی با شاخص‌های سلولی و مولکولی، سطح بیشتری از پیری زیستی را نشان می‌دهند.

سن زیستی همان تعداد تولدهایی نیست که جشن گرفته‌اید. این شاخص برآوردی از میزان کارکرد درست بافت‌ها و سامانه‌های سلولی در مقایسه با سن تقویمی است. دانشمندان آن را از الگوهای موجود در سلول‌ها و مولکول‌ها استنباط می‌کنند: امضاهای اپی‌ژنتیک، الگوهای پروتئینی و متابولیتی، و دیگر نشانگرهای زیستی که فرسودگی انباشته‌شده بدن را آشکار می‌کنند. وقتی این نشانه‌ها از سال‌های تقویمی جلو می‌زنند، پژوهشگران آن را پیری شتاب‌گرفته می‌نامند.

اهمیت این موضوع فقط در واژه‌ها خلاصه نمی‌شود. سرطان به طور سنتی بیماری دوران سالمندی دانسته می‌شد. با این حال، افزایش سرطان‌های زودرس، همراه با بالا رفتن شاخص‌های سن زیستی در میان جوانان، نشان می‌دهد چشم‌انداز آسیب‌پذیری بدن در حال تغییر است. مطالعه نیچر مدیسین از اعلام یک رابطه مستقیم علت و معلولی میان پیری شتاب‌گرفته و سرطان خودداری می‌کند. با این وجود، همبستگی به اندازه‌ای قوی است که نگاه ما را تغییر دهد: از بررسی جداگانه سلول‌های توموری به سوی مطالعه وضعیت پیری کل بدن به عنوان محیطی پرخطر برای سرطان و دیگر بیماری‌های مزمن.

این یافته‌ها برای پیشگیری و پژوهش چه معنایی دارد

پژوهشگران و پزشکان اکنون با فهرستی از پرسش‌های فوری روبه‌رو هستند. آیا مواجهه‌های محیطی، تغییرات سبک زندگی یا دگرگونی در روند رشد دوران کودکی، پیری مولکولی را شتاب می‌دهند؟ یا عوامل مشترک در سطوح بالادستی، هم‌زمان نشانگرهای پیری زیستی و بروز سرطان را افزایش می‌دهند؟ نویسندگان همکار این مطالعه تاکید می‌کنند که برخی جوانان بزرگسال بسیار زودتر از حد انتظار این امضاهای پیری را نشان می‌دهند؛ موضوعی که می‌تواند بخشی از افزایش بدخیمی‌های زودرس را توضیح دهد.

داده‌های سلامت عمومی نیز این نگرانی را تقویت می‌کنند. یک مرور علمی در بی‌ام‌جی از افزایش تقریبا ۷۹ درصدی تشخیص سرطان در افراد زیر ۵۰ سال از سال ۱۹۹۰ خبر می‌دهد. در اتحادیه اروپا، ثبت‌های سرطان در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۳۸۰۰ مورد جدید را در کودکان و نوجوانان در ۲۷ کشور عضو ثبت کردند. این ارقام به‌سادگی به یک علت واحد قابل نسبت دادن نیستند.

پژوهش‌های پیشین به چند عامل محتمل اشاره کرده‌اند: رژیم‌های غذایی سرشار از غذاهای به‌شدت فرآوری‌شده، افزایش نرخ چاقی، مصرف الکل، مواجهه با دخانیات، و نگرانی‌های تازه درباره آلاینده‌های محیطی مانند ریزپلاستیک‌ها. هر یک از این عوامل می‌تواند بر سوخت‌وساز، التهاب و سازوکارهای ترمیم سلولی اثر بگذارد و در نتیجه نشانگرهای سن زیستی را جابه‌جا کند. اما مشخص کردن اینکه کدام عوامل محرک اصلی هستند و کدام پیامدهای جانبی، به مطالعات طولی و سازوکاری بیشتری نیاز دارد.

برای سیاست‌گذاری و عمل بالینی، این یافته‌ها از راهبردهای گسترده‌تر پشتیبانی می‌کنند. پایش‌هایی که شاخص‌های سن زیستی را نیز در بر می‌گیرند، می‌توانند گروه‌های در معرض خطر را زودتر شناسایی کنند. تلاش‌های پیشگیرانه ممکن است ناچار باشند عوامل بالادستی را هدف بگیرند: نظام‌های غذایی، آلودگی محیط زیست، و رفتارهای سلامت در سراسر طول زندگی. دستورالعمل‌های غربالگری سرطان نیز شاید باید دوباره ارزیابی شوند تا الگوهای در حال تغییر خطر را بازتاب دهند.

یکی از نویسندگان مطالعه در جمع‌بندی دیدگاه تیم پژوهشی گفت: «برخی بزرگسالان بسیار زودتر از آنچه انتظار داشتیم، تغییرات زیستی نشان می‌دهند.» این دیدگاه تاکید می‌کند که فرایندهای پیری باید به اندازه عوامل خطر سنتی سرطان، مورد توجه همه‌گیرشناسی قرار گیرند. این جمله نکته‌ای ساده اما عمیق را بیان می‌کند: مقابله با سرطان زودرس شاید مستلزم درمان آسیب‌پذیری بدن باشد، نه فقط جست‌وجوی تومورها.

مسیر پیش رو روشن اما پیچیده است. مطالعات بزرگ همگروهی، نشانگرهای زیستی دقیق‌تر، و پژوهش‌های میان‌رشته‌ای که پیری مولکولی را به پیامدهای بالینی پیوند می‌دهند، ضروری خواهند بود. تنها در این صورت می‌توانیم بفهمیم آیا پیری زیستی شتاب‌گرفته یک محرک است، یک همراه هم‌مسیر، یا نشانه‌ای از دگرگونی‌های عمیق‌تر اجتماعی که بر سلامت نسل‌های جوان اثر می‌گذارند.