مولکولی بهظاهر ساده مانند ویتامین ث این روزها نه به دلیل پیشگیری از اسکوربوت، بلکه بهخاطر نقش احتمالی در کند کردن روند سرطانهای خونی اولیه دوباره توجهها را جلب کرده است. این نشانه از یک مطالعه بالینی تصادفیسازیشده به دست آمده که نشان میدهد مکملها شاید بتوانند بقا را در افراد مبتلا به اختلالات خونی پیشسرطانی یا کمخطر بهبود دهند. البته نکته مهم این است که این یافته از یک تحلیل اکتشافی به دست آمده و برای تأیید به کارآزماییهای بزرگتر نیاز دارد.
کارآزمایی اویتا دقیقا چه چیزی را بررسی کرد
مطالعه فاز ۲ اویتا ۱۰۹ شرکتکننده را در دانمارک و ایالات متحده وارد پژوهش کرد. پژوهشگران بهصورت تصادفی ۵۵ نفر را به مصرف روزانه ۱۰۰۰ میلیگرم ویتامین ث خوراکی و ۵۴ نفر را به دریافت دارونمای مشابه به مدت ۱۲ ماه اختصاص دادند. این کارآزمایی دوسوکور بود، بنابراین نه بیماران و نه پژوهشگران نمیدانستند چه کسی مکمل فعال دریافت میکند و چه کسی دارونما. چنین طراحیای سوگیری را کاهش میدهد و اعتبار تفاوتهای مشاهدهشده را بیشتر میکند.
پس از میانه پیگیری ۳۳.۶ ماهه، پژوهشگران ۳۵ مورد مرگ را ثبت کردند. ۲۴ مورد در گروه دارونما و ۱۱ مورد در گروه ویتامین ث رخ داد. این آمار با رویکرد قصد درمان محاسبه شد، یعنی شرکتکنندگان بر اساس تخصیص اولیه خود تحلیل شدند، صرفنظر از اینکه تا چه اندازه به درمان پایبند بودهاند. این روش مزایای تصادفیسازی را حفظ میکند، اما بهتنهایی علت و معلول را ثابت نمیکند.
با وجود تفاوت در میزان مرگومیر، نقطه پایانی اصلی مطالعه، یعنی شاخصهای رشد غیرطبیعی سلول که برای این اختلالات معمول است، تفاوت قابلتوجهی میان دو گروه نشان نداد. به بیان دیگر، ویتامین ث معیار آزمایشگاهی اصلی کارآزمایی را تغییر نداد، اما پیامدهای بالینی به شکلی متفاوت شدند که توجه پژوهشگران را جلب کرد. نشانههای ایمنی ترکیبی بودند: برخی عوارض مانند کمخونی، ذاتالریه، خونریزی داخلی و آرتریت حاد غیرعفونی در میان مصرفکنندگان ویتامین ث کمتر دیده شد، اما عوارض گوارشی در گروه دریافتکننده مکمل بیشتر گزارش شد.
چرا دانشمندان به آزمایش ویتامین ث فکر کردند
ویتامین ث فقط از سیستم ایمنی حمایت نمیکند. در سطح سلولی، این ویتامین بهعنوان کوفاکتور برای خانوادهای از پروتئینها به نام آنزیمهای تیایتی عمل میکند. تیایتیها به تنظیم متیلاسیون دیانای کمک میکنند، یعنی یک نشان شیمیایی که کنترل میکند ژنها روشن یا خاموش شوند. از دست رفتن عملکرد تیایتی یکی از ویژگیهای رایج در طیفی از اختلالات خونی و لوسمیهای مراحل اولیه است. دادههای آزمایشگاهی نشان میدهد ویتامین ث میتواند فعالیت تیایتی را تقویت کند و بخشی از تنظیم طبیعی ژنها را در سلولهای خونی بازگرداند.
همین منطق بیوشیمیایی پژوهشگران اویتا را به این سمت برد که بررسی کنند آیا ویتامین ث خوراکی میتواند زیستشناسی بیماری را در افرادی که در معرض پیشرفت به لوسمی هستند یا با سرطانهای خونی کمخطر زندگی میکنند تغییر دهد یا نه. این کارآزمایی به رهبری تیم رویایی اپیژنتیک مؤسسه ون اندل و بنیاد ایستادگی در برابر سرطان انجام شد و کیرستن گرونبک، پزشک و دکتری تخصصی از بیمارستان ریگس، بیمارستان دانشگاه کپنهاگ، و پیتر ای. جونز، دکتری تخصصی از مؤسسه ون اندل، نویسندگان ارشد مشترک آن بودند.
گرونبک گفت: «یافتههای ما و معنایی که در نهایت میتوانند برای افراد مبتلا به این اختلالات خونی مراحل اولیه داشته باشند، برای ما دلگرمکننده است. اگرچه هنوز برای ارائه توصیه بر اساس نتایج ما زود است، امیدواریم یک مطالعه بزرگتر پاسخهای قطعیتری به ما بدهد.» جونز نیز افزود که این کارآزمایی مبنای محکمی برای ادامه بررسی این موضوع فراهم میکند که آیا ویتامین ث میتواند به پیشگیری از شکلگیری لوسمی کمک کند یا خیر.
پیامدها و گامهای بعدی
بنابراین پزشکان و بیماران چه برداشتی باید داشته باشند؟ هنوز هیچ نتیجه قطعی وجود ندارد. تفاوت در مرگومیر جالب توجه است، اما اکتشافی محسوب میشود. کارآزماییهای فاز ۲ برای پاسخ قطعی به پرسشهای مربوط به بقا طراحی نشدهاند؛ هدف آنها ارزیابی ایمنی، امکانپذیری و نشانههای زیستی است که انجام یک مطالعه بزرگتر فاز ۳ را توجیه کند. یک کارآزمایی فاز ۳ با طراحی مناسب باید شرکتکنندگان بیشتر، پیگیری طولانیتر و نقاط پایانی بقای از پیش تعیینشده داشته باشد تا مشخص کند آیا ویتامین ث واقعا مزیت بقا ایجاد میکند یا نه.
مطالعه ویتامین ث مزایای عملی نیز دارد. این ویتامین ارزان است، بهطور گسترده در دسترس قرار دارد و در دوزهای متوسط معمولا بهخوبی تحمل میشود. اما «تحملپذیر بودن» به معنای بیضرر بودن نیست؛ دوزهای بالاتر خوراکی میتوانند ناراحتیهای گوارشی ایجاد کنند و در موارد نادر برای افراد دارای برخی مشکلات متابولیک عوارضی به همراه داشته باشند. هر توصیهای برای مصرف مکمل باید تا زمان دستیابی به شواهد تأییدی و دریافت راهنمایی پزشک به تعویق بیفتد.
دیدگاه کارشناس
دکتر النا مورالس، متخصص خون و پژوهشگر کارآزماییهای بالینی که در این مطالعه نقشی نداشته است، گفت: «نتایج اویتا از همان نوع نشانههای اولیه بالینی است که هم هیجان ایجاد میکند و هم احتیاط میطلبد. از نظر سازوکار زیستی، ارتباط تیایتی و ویتامین ث در آزمایشگاه قانعکننده است. گام حیاتی بعدی این است که این موضوع به یک فایده واقعی، تکرارپذیر و قابل اعتماد برای بیماران تبدیل شود. پیش از تغییر رویه درمانی به دادههای قوی فاز ۳ نیاز داریم، اما این مسیر برای پیشگیری شیمیایی در هماتولوژی امیدبخش است.»
جمعبندی
اویتا این نشانه بحثبرانگیز را مطرح میکند که یک ماده مغذی رایج شاید بتواند با اثرگذاری بر آنزیمهای تنظیمکننده ژن و مسیرهای التهابی، بر بقای برخی اختلالات خونی مراحل اولیه تأثیر بگذارد. نقاط پایانی آزمایشگاهی اصلی تغییر نکردند، اما پیامدهای بالینی تغییر نشان دادند؛ ابهامی که فقط کارآزماییهای بزرگتر و قطعی میتوانند آن را روشن کنند. در حال حاضر، ویتامین ث بیش از آنکه استاندارد جدید مراقبت باشد، نامزدی برای پژوهشهای بیشتر است.
.avif)
نظر بگذارید
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید.