الگوی خواب و خطر بیماری ها؛ نقش خواب رم در سلامت

شب پشت شب، بدن ما روز بعد را تمرین می‌کند. آرام و در تاریکی، معماری خواب گویی دفتری از سلامت آینده را می‌نویسد.

این مطالعه چگونه انجام شد و چه چیزهایی را سنجید

گروهی از پژوهشگران دانشگاه پکن برای خواندن این دفتر به سراغ بیوبانک بریتانیا رفتند. آن‌ها داده‌های شتاب‌سنج مچی ۹۵٬۵۵۹ شرکت‌کننده را که به مدت هفت روز پیاپی از این دستگاه‌ها استفاده کرده بودند، بررسی کردند. این حسگرها امواج مغزی را ثبت نمی‌کنند، اما می‌توانند زمان سپری‌شده در مراحل مختلف خواب، مدت کل خواب، مدت بیدارماندن افراد پس از نخستین به‌خواب‌رفتن و میزان منظم‌بودن ساعت خواب در شب‌های مختلف را برآورد کنند. سپس شرکت‌کنندگان به طور میانگین حدود ۹ سال پیگیری شدند و پژوهشگران ارتباط میان این شاخص‌های خواب و بیش از هزار پیامد سلامت ثبت‌شده در پرونده‌های پزشکی را آزمودند.

یافته اصلی بسیار قابل توجه بود. شرکت‌کنندگانی که خواب حرکت سریع چشم بیشتری داشتند، مرحله‌ای که معمولا خواب رم نامیده می‌شود، در سال‌های بعد با خطر کمتری برای ابتلا به ۸۳ بیماری متفاوت روبه‌رو بودند. این فهرست از بیماری‌های قلبی عروقی تا اختلالات تحلیل‌برنده عصبی را دربر می‌گیرد. خواب عمیق با امواج آهسته نیز اهمیت داشت، اما با دامنه محدودتری از پیامدهای سلامت مرتبط بود.

کدام بیماری‌ها با معماری خواب ارتباط داشتند

این الگوها به جای اشاره به یک بیماری مشخص، از آسیب‌پذیری یا تاب‌آوری گسترده بدن در ارتباط با خواب حکایت دارند. نمونه‌هایی از بیماری‌هایی که با خواب رم بیشتر ارتباط معکوس داشتند عبارت بودند از:

• نارسایی قلبی
• زوال عقل
• بیماری پارکینسون

خواب عمیق بیشتر با کاهش خطر هفت وضعیت پزشکی مرتبط بود که از جمله آن‌ها می‌توان به دیابت نوع ۲ و اختلال افسردگی اساسی اشاره کرد. در مقابل، زمان‌بندی نامنظم خواب و دوره‌های طولانی‌تر بیداری پس از به‌خواب‌رفتن اولیه، با افزایش خطر اختلالات اضطرابی و اختلالات مرتبط با مصرف مواد همبستگی داشت.

درباره مدت خواب نیز نشانه روشنی دیده شد. افرادی که معمولا هر شب شش تا هشت ساعت می‌خوابیدند، کمترین خطر کلی ابتلا به بیماری را نشان دادند. خواب کمتر از پنج ساعت با آسیب‌پذیری بیشتر در برابر ۳۷ وضعیت پزشکی ارتباط داشت. خواب بیش از هشت ساعت نیز بی‌خطر نبود و با افزایش خطر برخی بیماری‌ها همراه بود.

انتشار: این مطالعه در نشریه پی‌ال‌او‌اس مدیسن منتشر شده است.

چرا مراحل مختلف خواب می‌توانند مهم باشند؟

خواب یکدست و یکنواخت نیست. خواب عمیق با امواج آهسته از پاکسازی متابولیک و فرایندهای ترمیمی بدن پشتیبانی می‌کند. خواب رم به نظر می‌رسد نقشی مرکزی در پردازش هیجانی و نگهداری پیچیده مغز داشته باشد. اگر یکی از این مراحل کاهش یابد، ممکن است نشانه یا عامل اختلال در سامانه‌هایی باشد که سوخت‌وساز، التهاب و سلامت مغز را تنظیم می‌کنند.

با این حال، باید محتاط بود. این پژوهش از نوع مشاهده‌ای است. شتاب‌سنج‌ها مراحل خواب را به طور غیرمستقیم برآورد می‌کنند و آن‌ها را مستقیما اندازه نمی‌گیرند، همچنین وجود ارتباط آماری به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست. خواب کوتاه ممکن است خود نشانه‌ای از بیماری زمینه‌ای یا فشارهای روانی باشد که بعدها به افت سلامت منجر می‌شوند. با این وجود، بزرگی مجموعه داده و تداوم الگوها در میان پیامدهای متعدد، این دیدگاه را تقویت می‌کند که فقط مدت خواب مهم نیست، بلکه کیفیت و ساختار خواب نیز اهمیت دارد.

این یافته‌ها برای سلامت عمومی و افراد چه معنایی دارد

برای پزشکان و سیاست‌گذاران، پیامدهای این یافته‌ها گسترده است. ارزیابی خواب که فراتر از مدت خواب برود، می‌تواند به شناسایی بیمارانی کمک کند که در بلندمدت با خطر بیشتری روبه‌رو هستند. برای افراد، پیام‌ها ساده‌اند: خواب منظم را هدف بگیرید، برای شش تا هشت ساعت خواب شبانه برنامه‌ریزی کنید و اگر از بی‌خوابی پایدار، خواب تکه‌تکه یا خواب‌آلودگی غیرمعمول و طولانی رنج می‌برید، با پزشک مشورت کنید.

در نهایت، خواب ممکن است هم یک نشانگر باشد و هم یک سازوکار اثرگذار. خواب از تاب‌آوری فیزیولوژیک کنونی بدن خبر می‌دهد و احتمالا به ساختن و تقویت آن نیز کمک می‌کند. این مطالعه به این ایده وزن بیشتری می‌بخشد که حفظ معماری سالم خواب باید بخشی از راهبردهای پیشگیری از بیماری باشد.