تصور کنید کروموزومی کوچک، سلول به سلول از دست برود و ردی به جا بگذارد که بافت را به سوی بیماری سوق میدهد. این تصویر، هرچند نگرانکننده به نظر میرسد، از دل یک تحلیل تازه و گسترده روی بافتهای انسانی در حال آشکار شدن است.
پژوهشگران دانشگاه آریزونا بیش از ۱۰۰۰ نمونه بافتی را از حدود ۴۰۰ اهداکننده مرد در ۱۱ اندام بررسی کردند تا مشخص کنند کروموزوم وای در کجا باقی میماند و در کجا از بین میرود. این گروه با مقایسه بافت سالم، نواحی پیشسرطانی و تومورهای بدخیم اپیتلیالی، یعنی کارسینومها، به الگویی روشن رسیدند: از دست رفتن موزاییکی کروموزوم وای معمولا در نزدیکی تومورها تجمع پیدا میکند.
روی کاغذ، کروموزوم وای تقریبا کماهمیت به نظر میرسد. این کروموزوم در مقایسه با دیگر کروموزومها کوچک است و سلولها اغلب میتوانند با دو کروموزوم ایکس و بدون کروموزوم وای زنده بمانند. اما در عمل، نبود آن موجی از پیامدهای ژنتیکی ایجاد میکند. این حذف موزاییکی، یعنی وضعیتی که در آن جزیرههایی از سلولها فاقد کروموزوم وای هستند و سلولهای دیگر آن را حفظ میکنند، با افزایش سن شایعتر میشود. حدود ۴۰ درصد مردان در دهه هفتم زندگی خود نواحیای دارند که کروموزوم وای در آنها از دست رفته است و تا ۹۰ سالگی این نسبت به حدود ۶۰ درصد نزدیک میشود. پژوهشهای پیشین نیز این موزاییکی شدن را با نارسایی مزمن کلیه، فیبروز بافتی و خطر بالاتر ابتلا به نوع شدید کووید ۱۹ مرتبط دانستهاند.
مطالعه آریزونا گام بعدی را برداشت: نقشهبرداری از حذف کروموزوم وای در محلههای بافتی اطراف تومورها. نتیجه، نگاه دانشمندان به شکلگیری تومور را بازتعریف میکند. هرچه یک نمونه به کارسینوم نزدیکتر باشد، حذف کروموزوم وای در آن برجستهتر است. دکتر دن تئودورسکو، نویسنده ارشد مطالعه، گفت: «اکنون آن را مانند شیبی میبینیم که تندتر میشود.» او افزود: «بافتهای نزدیکتر به تومور، کاهش تدریجی و شدیدتری از کروموزوم وای را نشان میدهند.» این افت مرحلهای با کاهش فعالیت ژنهای وابسته به کروموزوم وای و تضعیف گستردهتر سازوکارهای دفاعی بافت همراه است.
این مطالعه نشان میدهد که حذف موضعی و موزاییکی کروموزوم وای میتواند نوعی اثر میدانی ایجاد کند که بافت اپیتلیالی را مستعد کارسینوم میسازد.
اما چرا چنین اتفاقی رخ میدهد؟ پژوهشگران معتقدند از دست رفتن پایدار کروموزوم وای در یک ناحیه، التهاب خفیف اما مداوم را تقویت میکند و عملکردهای طبیعی سلول را مختل میسازد؛ در نتیجه، ریزمحیط بافتی به سمت ناپایداری پیش میرود. الگوهای مشابهی در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی مشاهده شده است؛ جایی که سطح پایینتر کروموزوم وای با اختلال شدیدتر عملکرد عروقی ارتباط دارد. این یافتهها این ایده را تقویت میکنند که این کروموزوم، فراتر از تعیین جنسیت، در حفظ سلامت و یکپارچگی بافت نقش دارد.
این پژوهش که در مجله جی سی آی اینسایت منتشر شده، هنوز ادعای اثبات رابطه علت و معلولی ندارد. با این حال، احتمال مهمی را مطرح میکند: حذف موزاییکی کروموزوم وای میتواند به عنوان یک هشدار زودهنگام عمل کند؛ یک نشانه مولکولی که خبر میدهد بخشی از بافت در برابر تبدیل بدخیم آسیبپذیر شده است. آیا پایش حذف کروموزوم وای میتواند در آینده بخشی از ارزیابی خطر سرطان باشد؟ این یافتهها به پژوهشهای تکمیلی نیاز دارند و دریچهای تازه به این پرسش میگشایند که چگونه یک حذف به ظاهر کوچک در ژنوم ما میتواند پیامدهایی بزرگ و دور از انتظار داشته باشد.
.avif)
نظر بگذارید
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید.