مستند «ماسک» ساخته گیبنی مانند کاوشی سینمایی از راه می‌رسد: دقیق، بی‌امان و به شکلی عجیب صمیمی. این فیلم فقط مسیر صعود یک میلیاردر را روایت نمی‌کند. بلکه نشان می‌دهد نفوذ چگونه از گاراژها و آزمایشگاه‌ها به راهروهای سیاست و زندگی عمومی منتقل می‌شود.
فیلم‌ساز در حدود چهار ساعت، با کنار هم گذاشتن تصاویر آرشیوی، گرافیک‌های تیز و مصاحبه‌های هدفمند، ایلان ماسک را از یک مهندس جاه‌طلب در آفریقای جنوبی تا چهره‌ای جهانی و بحث‌برانگیز دنبال می‌کند. این پرتره همان‌قدر که درباره فناوری است، درباره جاه‌طلبی نیز هست: اینکه ایده‌های بزرگ چگونه می‌توانند به ابزارهایی برای قدرتی فراتر از اندازه معمول تبدیل شوند.
منتقدان در مجموع با توجه و علاقه به این اثر واکنش نشان داده‌اند. در راتن تومیتوز، فیلم بر پایه ۴۱ نقد به امتیاز چشمگیر ۹۸ درصد رسیده و متاکریتیک نیز با ۲۰ نقد، میانگین محکم ۷۶ از ۱۰۰ را ثبت کرده است. این اعداد از نوعی اجماع خبر می‌دهند، اما ظرافت‌های موجود در نقدهاست که داستان را عمیق‌تر می‌کند.
دیوید رونی از هالیوود ریپورتر به فیلم امتیاز ۹۰ از ۱۰۰ داده و از شیوه منظم گیبنی در گردآوری شواهد و توانایی کارگردان در جذاب نگه داشتن موضوعی پیچیده تمجید کرده است. اوون گلیبرمن در ورایتی، او نیز با امتیاز ۹۰، این مستند را پرتره‌ای تیزبینانه و ضروری خوانده و توضیح داده است که هر مرحله از زندگی ماسک مرحله بعدی را تغذیه می‌کند؛ مسیری از مهندسی حساب‌شده تا خیال‌پردازی فناورانه عظیم.
برداشت راجرایبرت دات کام با امتیاز ۸۸، این پروژه را احتمالا مهم‌ترین فیلم سال توصیف کرده و استدلال کرده است که ماسک در مهندسی موقعیت‌ها به نفع خود، بسیار موفق‌تر از مهندسی محصولاتی بوده که او را مشهور کردند. گاردین با امتیاز ۸۰ و دِرَپ با امتیاز ۷۴ نیز همین حس روایت گسترده و گاه ناآرام‌کننده را بازتاب داده‌اند، در حالی که رسانه‌هایی مانند ایندی‌وایر و ای.وی. کلاب، هر دو با امتیازهایی در میانه دهه ۷۰، بر ارزش فیلم به عنوان سندی ضروری از دگرگونی‌های فرهنگی اخیر تاکید کرده‌اند.
البته همه منتقدان به یک اندازه قانع نشده‌اند. اسلنت مگزین با امتیاز ۶۳ و آی‌جی‌ان با امتیاز ۶۰ نوشته‌اند که مستند گاهی عمق را فدای گستردگی می‌کند؛ مجموعه‌ای قدرتمند از افشاگری‌ها را کنار هم می‌چیند، اما در بخش‌هایی که بررسی عمیق‌تر می‌توانست انگیزه یا مسئولیت را روشن‌تر کند، سطحی عبور می‌کند.
آنچه «ماسک» را روی پرده هم مسحورکننده و هم نگران‌کننده می‌سازد، نه یک رسوایی واحد، بلکه یک الگوست: خودتبلیغی بی‌وقفه، آمادگی برای تبدیل توجه عمومی به نوعی بازی و توانایی غیرعادی در تبدیل جنجال به مزیت. گیبنی این موضوع را بدون نمایشگری اغراق‌آمیز پیش می‌برد. خود شواهد مخاطب را قانع می‌کنند.
تماشاگران فیلم با پرسش‌هایی آشنا اما فوری روبه‌رو می‌شوند: ریسک‌پذیری رویاپردازانه از چه زمانی به بی‌ملاحظگی تبدیل می‌شود؟ ثروت خصوصی چگونه بحث عمومی را بازشکل می‌دهد؟ و شاید مهم‌تر از همه، جوامع چگونه باید واکنش نشان دهند وقتی نفوذ کاریزماتیک در قالب ضرورتی فناورانه عرضه می‌شود؟
چه ماسک را نابغه بدانید، چه خطری جدی یا چیزی میان این دو، این مستند بر یک نکته پافشاری می‌کند: گفت‌وگو درباره قدرت و نوآوری هنوز به پایان نرسیده است.
.avif)
نظر بگذارید
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید.