آیا یک دویدن صبحگاهی واقعا می‌تواند ساعت زیستیِ اثرگذار بر باروری را کمی تنظیم کند؟ آزمایش‌های تازه روی موش‌ها نشان می‌دهد پاسخ احتمالا بله است، و شاید روزی یک قرص بتواند جای مسیر دویدن را بگیرد.
پژوهشگران دانشگاه پزشکی گوانگژو، موش‌های ماده را به مدت یک ماه روی برنامه تردمیل قرار دادند و تخمدان‌های آن‌ها را با دقتی بی‌سابقه بررسی کردند. در مقایسه با گروه کنترل کم‌تحرک، موش‌های فعال فولیکول‌های آغازین بیشتری را حفظ کردند؛ همان تخمک‌های خفته‌ای که ذخیره‌ای محدود می‌سازند و قابل جایگزینی نیستند. همچنین سطح هورمون آنتی‌مولرین (AMH) در آن‌ها بالاتر ماند؛ پروتئینی که پزشکان برای برآورد ذخیره تخمدان از آن استفاده می‌کنند.
سپس مطالعه مسیر جالب‌تری پیدا کرد. دانشمندان داروی آزمایشی آدیپوران را که گیرنده‌های آدیپونکتین را فعال می‌کند، به گروه دیگری از موش‌ها دادند. این حیوانات از نظر تولیدمثل مزایایی نشان دادند که به شکل چشمگیری شبیه گروه تردمیل بود. موش‌های درمان‌نشده عمدتا تا حدود ۱۲ ماهگی تولیدمثل را متوقف کردند؛ اما موش‌های دریافت‌کننده آدیپوران تا ماه پانزدهم نیز همچنان صاحب زاده شدند.
جمله‌ها کوتاه‌اند. پیامد اما بزرگ است. اگر یک ماه ورزش یا یک ترکیب هدفمند بتواند فولیکول‌های آغازین را حفظ کند، مسیر زیستی پشت این محافظت به هدفی وسوسه‌انگیز برای مداخله‌های درمانی تبدیل می‌شود.
به نظر می‌رسد پیوند مولکولی این اثر، آدیپونکتین باشد؛ پپتیدی شبیه هورمون که در تخمدان موش‌های ورزش‌کرده افزایش یافت. وقتی پژوهشگران آدیپونکتین تخمدانی را کاهش دادند، اثر محافظتی ورزش در برابر از دست رفتن فولیکول‌های آغازین حدود ۷۶ درصد افت کرد. این یعنی بخش بزرگی از این مزیت به یک میانجی زیستی وابسته است.
موش‌های ماده‌ای که از هفت‌ماهگی به مدت یک ماه با آدیپوران درمان شدند، در مقایسه با موش‌های درمان‌نشده فولیکول‌های آغازین به‌طور معناداری بیشتری را حفظ کردند. این دارو همچنین شمار کل فولیکول‌های تخمدانی را افزایش داد، اما تعداد فولیکول‌های در حال رشد را بالا نبرد.
داده‌های انسانی نیز نشانه‌هایی پشتیبان، هرچند نه قطعی، ارائه می‌کنند. در دو گروه بزرگ از بریتانیا و آمریکا، زنان پیش از یائسگی سطح فعالیت بدنی بالاتری نسبت به زنان پس از یائسگی گزارش کردند و در نمونه بریتانیایی، فعالیت بیشتر با اندکی دیرتر رسیدن سن یائسگی همبستگی داشت. در تحلیل‌های ژنتیکی نزدیک به ۱۴۷ هزار شرکت‌کننده بیوبانک بریتانیا، حاملان هر یک از دو واریانت مرتبط با آدیپونکتین، معمولا حدود یک ماه دیرتر از دیگران به یائسگی رسیدند؛ تغییری کوچک، اما همسو با نتایج مطالعات حیوانی.
فیلیپ شرر، زیست‌شیمی‌دانی که در این پژوهش نقشی نداشته است، می‌گوید: «این مطالعه افزوده‌ای بسیار هیجان‌انگیز و با اجرای خوب برای این حوزه است.» این مقاله که به سرپرستی بیائو لی، نانا ژنگ و تونگ لو انجام شده و در نشریه Nature Aging منتشر شده است، آدیپونکتین را به‌عنوان یک میانجی اصلی، هرچند نه تنها عامل، در فواید ورزش برای تخمدان معرفی می‌کند.
با این حال، دلایلی برای احتیاط وجود دارد. آدیپوران هنوز در مرحله پیش‌بالینی است. پیری تولیدمثلی در موش‌ها بازتاب کاملی از تجربه انسان نیست. همچنین تفاوت مشاهده‌شده در زمان‌بندی یائسگی در داده‌های ژنتیکی انسان، محدود و modest است. برای اثبات اینکه ورزش یا دارویی شبیه‌ساز آدیپونکتین می‌تواند با ایمنی، پیری تخمدان را در انسان به تاخیر بیندازد، به کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی‌شده بلندمدت نیاز است.
با این حال، همگرایی شواهد رفتاری، دارویی و ژنتیکی، آدیپونکتین و فعالیت بدنی را به مسیرهایی امیدوارکننده برای حفظ ذخیره تخمدان و افزایش طول عمر باروری تبدیل می‌کند.
اینکه آینده نسخه‌ای دارویی برای محافظت از باروری به همراه داشته باشد یا صرفا توصیه‌ای محکم‌تر برای بستن بند کفش و حرکت کردن، این پژوهش نگاه ما به ورزش را تغییر می‌دهد؛ ورزش فقط بیمه قلب و مغز نیست، بلکه شاید راهی برای کند کردن یکی از زودترین ساعت‌های تیک‌تاک‌کننده بدن باشد.
.avif)
نظر بگذارید
نظرات (1)
وای، جدی؟ یه ماه تردمیل تونسته تخمک‌های خفته رو حفظ کنه؟ امیدوارم روش انسانه هم جواب بده... خیلی کنجکاوم ولی ذوق زده‌ام، یعنی روزی یه قرص؟!