جو زمین به رکورد تازه‌ای رسیده است، اما این رکورد از آن دسته دستاوردهایی نیست که کسی بخواهد آن را جشن بگیرد. تازه‌ترین بولتن سازمان جهانی هواشناسی نشان می‌دهد غلظت سه گاز گلخانه‌ای اصلی و بادوام در سال ۲۰۲۵ به سطحی بی‌سابقه رسیده است؛ وضعیتی که گرمای بیشتری را در سامانه اقلیمی حبس می‌کند و پرهیز از گرمایش کوتاه‌مدت زمین را دشوارتر می‌سازد.
داده‌های سازمان جهانی هواشناسی برای سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد دی‌اکسید کربن به ۴۲۶٫۸ بخش در میلیون، متان به ۱۹۴۸ بخش در میلیارد و اکسید نیتروژن به ۳۳۹٫۱ بخش در میلیارد رسیده‌اند؛ همگی رکوردهای تاریخی هستند.
این اعداد، آمار سالانه انتشار گازها نیستند. آن‌ها مقدار گازهایی را نشان می‌دهند که اکنون در هوا باقی مانده‌اند؛ بار انباشته‌ای که سال به سال به دام‌اندازی گرما ادامه می‌دهد. حدود نیمی از دی‌اکسید کربنی که هر سال منتشر می‌شود در جو باقی می‌ماند و باقی آن را اقیانوس‌ها و اکوسیستم‌های خشکی جذب می‌کنند؛ سامانه‌هایی که خودشان نیز با گرم‌تر شدن سیاره در حال تغییرند.
دی‌اکسید کربن همچنان سنگین‌وزن اصلی این معادله است. میانگین جهانی دی‌اکسید کربن از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ به میزان ۲٫۸ بخش در میلیون افزایش یافت؛ رشدی سریع‌تر از میانگین افزایش در دهه گذشته، هرچند نه به اندازه جهش‌های استثنایی ثبت‌شده در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴. در مقایسه با سطح پیشاصنعتی در سال ۱۷۵۰، غلظت امروز دی‌اکسید کربن حدود ۵۳ درصد بیشتر است. سرعت افزایش نیز شتاب گرفته است: رشد سالانه‌ای که در دهه ۱۹۶۰ به طور متوسط حدود ۰٫۸ بخش در میلیون بود، اکنون سه برابر شده و در دوره ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۰ به حدود ۲٫۴ بخش در میلیون در سال رسیده است.
متان نیز افزایش یافته است؛ گازی که به ازای هر مولکول، اثر گلخانه‌ای بسیار قوی‌تری دارد، هرچند عمر آن در جو کوتاه‌تر است. سطح متان در سال ۲۰۲۵ به ۱۹۴۸ بخش در میلیارد رسید که حدود ۲۶۷ درصد مقدار پیشاصنعتی آن است. سازمان جهانی هواشناسی برآورد می‌کند حدود ۳۵ درصد انتشار متان از منابع طبیعی مانند تالاب‌ها می‌آید و حدود ۶۵ درصد آن منشأ انسانی دارد؛ دامداری، شالیزارهای برنج، استخراج سوخت‌های فسیلی، محل‌های دفن زباله و سوزاندن زیست‌توده همگی در این روند نقش دارند. منابع طبیعی نیز به گرم شدن زمین واکنش نشان می‌دهند و به همین دلیل متان هم محرک تغییرات اقلیمی است و هم بخشی از بازخورد اقلیمی.
اکسید نیتروژن، سومین گاز گلخانه‌ای مهم و بادوام، در سال ۲۰۲۵ به ۳۳۹٫۱ بخش در میلیارد رسید؛ رقمی که حدود ۲۶ درصد بالاتر از سطح پیشاصنعتی است. انتشار این گاز هم از طبیعت سرچشمه می‌گیرد و هم از فعالیت‌های انسانی: کودهای کشاورزی، برخی فرایندهای صنعتی و سوزاندن زیست‌توده از منابع انسانی مهم آن به شمار می‌روند. افزایش اکسید نیتروژن در کنار دی‌اکسید کربن و متان، تله گازهای گلخانه‌ای را فشرده‌تر و اثر آن را شدیدتر می‌کند.
برای درک بهتر اثر ترکیبی این گازها، شاخص سالانه گازهای گلخانه‌ای اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا نشان می‌دهد نیروی تابشی، یعنی انرژی اضافی حبس‌شده توسط گازهای گلخانه‌ای بادوام، بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۵ حدود ۵۶ درصد افزایش یافته است. دی‌اکسید کربن حدود ۸۱ درصد این افزایش را توضیح می‌دهد و سهم متان نزدیک به ۱۶ درصد است.
این یافته‌ها پیش از کنفرانس اقلیمی سازمان ملل، کاپ ۳۱، منتشر شده‌اند؛ نشستی که قرار است از ۹ تا ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ در آنتالیا، ترکیه برگزار شود. نمایندگان کشورها با این رکوردها روی میز مذاکره خواهند نشست: اندازه‌گیری‌های دقیقی که نشان می‌دهد ترکیب جو از آغاز عصر صنعتی تا چه اندازه تغییر کرده و برای تغییر مسیر کنونی، چه میزان اراده و بلندپروازی لازم است.
اعداد، داستانی صریح و بی‌پرده روایت می‌کنند. در عین حال پرسشی جدی پیش می‌کشند: آیا سیاست‌گذاری و اقدام عملی با فوریتی که این اندازه‌گیری‌ها نشان می‌دهند هم‌سطح خواهد شد؟
.avif)
نظر بگذارید
نظرات (1)
وااای… این آمارها وحشتناکن، قلبم می‌ره. تا کی باید صبر کنیم؟ مسئولین انگار مشغول چیزای دیگه‌ان، ما هم چیکار کنیم؟!