برنامه چین برای فرود فضانوردان بر ماه تا پیش از ۲۰۳۰

تصور کنید پیش از پایان این دهه، رد پای فضانوردان روی غبار ماه نقش ببندد. این دیگر فقط یک تیتر خبری نیست؛ هدفی است که پکن رسما اعلام کرده است.

در کنفرانس امسال پروازهای فضایی سرنشین‌دار در پکن، وانگ شیانگ، معمار ارشد برنامه ماه چین، دقیق‌ترین برنامه زمانی تاکنون را برای فرود سرنشین‌دار بر ماه پیش از سال ۲۰۳۰ تشریح کرد. این روش عمدا محافظه‌کارانه و تا حدی آشناست: ملاقات در مدار ماه. فضاپیماها ابتدا به مدار ماه می‌رسند. در آنجا به یکدیگر متصل می‌شوند. سپس فرودگر به سمت سطح ماه پایین می‌رود. این الگو یادآور آپولو است، اما سخت‌افزار و شیوه پرتاب آن متفاوت خواهد بود.

دلیل این انتخاب ساده است. چین همتایی برای موشک ساترن ۵ در اختیار ندارد. بنابراین به جای یک پرتاب عظیم، این برنامه بر ماموریت‌های جفتی و مونتاژ مرحله‌ای در مدار ماه تکیه دارد. دو پرتاب جداگانه لانگ مارچ ۱۰ قطعات اصلی را حمل خواهند کرد؛ کپسول سرنشین‌دار منگژو با یکی از پرتاب‌ها و فرودگر لانیوئه با پرتاب دیگر. به این ترتیب، گروه فرود می‌تواند با تکیه بر ملاقات مداری به سطح ماه برسد و بازگردد.

چین قصد دارد پیش از سال ۲۰۳۰ با استفاده از ملاقات در مدار ماه و دو پرتاب لانگ مارچ ۱۰، فضانوردان خود را بر سطح ماه فرود آورد.

جدول زمانی که وانگ توضیح داد، شبیه فهرست کنترل یک مرکز هدایت ماموریت در بازه‌ای سه‌ساله است. اوایل ۲۰۲۷: پرواز بدون سرنشین نسخه تک‌هسته‌ای لانگ مارچ ۱۰اِی که یک نمونه آزمایشی منگژو را به مدار پایین زمین می‌برد. سال ۲۰۲۸: پرواز بدون سرنشین نسخه سنگین‌بر لانگ مارچ ۱۰ که فرودگر لانیوئه را حمل می‌کند تا نمایشی کامل از فرود و برخاست از سطح شبیه‌سازی‌شده ماه انجام شود. سال ۲۰۲۹: هماهنگی مداری آغاز می‌شود؛ دو پرتاب هم‌زمان لانگ مارچ ۱۰، یکی با منگژوی بدون سرنشین و دیگری با لانیوئه، برای اجرای اتصال در مدار ماه. سرانجام، پیش از ۲۰۳۰، دو پرتاب سرنشین‌دار لانگ مارچ ۱۰ فضانوردان را با کپسول منگژو به سوی توالی فرود روانه خواهد کرد.

جزئیات هنوز محدود است، زیرا برنامه فضایی چین کتابی گشوده نیست، اما نشانه‌های فنی کاملا روشن‌اند. در اوت ۲۰۲۵، مهندسان چینی یک ماکت ۲۶ تنی از فرودگر لانیوئه را با سامانه کابلی بسیار دقیق آزمایش کردند که گرانش ضعیف ماه را شبیه‌سازی می‌کرد. این فرودگر موتور اصلی و پیشران‌های کنترل دقیق خود را روشن کرد تا روی یک بستر آزمایشی دهانه‌دار در نزدیکی پکن فرود بیاید و سپس دوباره از آن برخیزد. هم‌زمان، کپسول منگژو که برای پرواز ۲۰۲۷ در نظر گرفته شده، پیش‌تر به تاسیسات پرتاب ونچانگ در جزیره هاینان منتقل شده است.

این برنامه در مقایسه با جدول زمانی آمریکا چه جایگاهی دارد؟ ناسا در چارچوب برنامه آرتمیس، بازگشت سرنشین‌دار به ماه را برای سال ۲۰۲۸ هدف‌گذاری کرده است؛ روی کاغذ، تقریبا یک سال جلوتر از چین. چند دهه توسعه سامانه پرتاب فضایی و کپسول اوریون، ستون فقراتی نسبتا بالغ در اختیار ایالات متحده قرار داده است. اما بخش فرودگر این معادله هنوز به همان اندازه قطعی نیست: قراردادهای چند میلیارد دلاری با شرکت‌های خصوصی، ریسک‌های زمانی و فنی ایجاد می‌کند که می‌تواند فرود سرنشین‌دار آمریکا را به سال ۲۰۳۰ یا حتی بعد از آن موکول کند.

این ابهام در واشنگتن به محافل سیاست‌گذاری نیز سرایت کرده است. قانون‌گذاران آمریکایی و کاخ سفید از مدیران ناسا خواسته‌اند برنامه آرتمیس را سرعت دهند، اولویت‌ها را بازچینی کنند و برخی عناصر برنامه‌ریزی‌شده قبلی را کنار بگذارند تا منابع بر یک فرود سرنشین‌دار به‌موقع متمرکز شود. همچنین همکاری‌های تازه با صنعت برای تثبیت روند توسعه فرودگر ماه و تقویت ظرفیت اوریون برای عملیات پایدار در مدار ماه پیشنهاد شده است.

بنابراین این رقابت فقط درباره موشک‌ها نیست. آزمونی برای لجستیک، عمق صنعتی و اراده سیاسی است. آیا پرتاب‌های جفتی و مونتاژ مداری می‌توانند جایگزینی قابل اتکا برای معماری‌های تک‌پرتابی باشند؟ آیا نمونه‌سازی سریع و آزمایش‌های زمینی دقیق می‌توانند شکاف شفافیت را پر کنند؟ پاسخ این پرسش‌ها طی چند پرتاب، چند مانور اتصال جسورانه و آن لحظه آرام آشکار خواهد شد که انسانی از فرودگر قدم به سایه و روشن سطح ماه می‌گذارد.

فهرست پرتاب‌ها را دنبال کنید. مسیرهای مداری را زیر نظر داشته باشید. چند سال آینده نشان خواهد داد که این طرح‌ها صرفا جاه‌طلبی‌های بزرگ‌اند یا نخستین گام‌های عصری تازه در اکتشافات ماه.