بر فراز یالی بادخیز در جزیره بافین، نواری از سنگ برهنه مانند یک ساعت، گذر زمان را نشان می‌دهد. گلسنگ‌های کم‌رنگ جای خود را به سنگی تازه و تیره داده‌اند، جایی که زمانی یخ بر آن فشار آورده و مکث کرده بود. آن خط تراز یخ، یعنی خطی که یخ از خود به جا گذاشته، شاهدی خاموش بر رخدادی شگفت‌انگیز است: آغاز کند یک چرخه یخبندان تازه که هرگز به سرانجام نرسید.
دانشمندانی که بقایای یخسار عظیم لورن‌تاید را بررسی می‌کنند، یخساری که اکنون به کلاهک یخی بارنز کوچک شده است، مواد گیاهی‌ای را یافتند که زیر یخ سرد و بی‌حرکت دفن و حفظ شده بودند. برخلاف یخچال‌های معمولی که چشم‌انداز را می‌سایند و پاک می‌کنند، این کلاهک به بستر سنگی خود یخ زده بود و هنگام پیشروی آرام، صرفا پوشش گیاهی را زیر خود پنهان کرد. وقتی یخ پس از سال ۱۹۶۰ عقب‌نشینی کرد، آن گیاهان تاریخ‌دار دوباره نمایان شدند.
تاریخ‌گذاری کربن-۱۴ این گیاهان مدفون، همراه با نمونه‌هایی از کلاهک‌های یخی در حال ذوب اطراف، مسیری روشن را ترسیم کرد: لورن‌تاید حدود ۳۰۰۰ سال پیش به یکی از کوچک‌ترین گستره‌های خود رسیده بود. حدود ۲۰۰۰ سال پیش، شرایط به اندازه‌ای سرد شد که یخ دوباره شروع به پیشروی کند. به بیان دیگر، نخستین مرحله‌های یک دوره یخبندان در حال شکل‌گیری بود. سپس گرمایش قرن بیستم فرا رسید و این روند را متوقف کرد.
این ماجرا نوعی تاریخ خلاف‌واقع عجیب است. تصور کنید سیاره زمین نخستین گام محتاطانه خود را به سوی عصر یخبندان بعدی بردارد، با پیشروی آهسته حاشیه‌های یخ روی توندرا و سنگ، اما ما آن را عقب بکشیم. تیم پژوهشی پشت این مطالعه، آن رشد اولیه را آغاز یک یخبندان تازه می‌داند؛ نگاهی که تعریف عصر یخبندان را به سده‌های شکل‌گیری آن نزدیک‌تر می‌کند، نه اینکه منتظر بماند تا یخ در مقیاس قاره‌ای دوباره بازسازی شود.
چرا این موضوع اهمیت دارد؟ چون یخ در مرحله آغازین مانند بستر بذر عمل می‌کند. لکه‌ای پایدار از یخ سرد و ضخیم می‌تواند بازخوردهای محلی ایجاد کند، نور خورشید بیشتری را بازتاب دهد، الگوهای رطوبت و دمای منطقه‌ای را تغییر دهد و به رشد و گسترش یخ کمک کند. لورن‌تاید قدیمی زمانی چنین نقشی داشت. بقایای بارنز می‌توانست هنگام بازگشت سرمای بلندمدت بعدی، سکوی پرتاب طبیعی باشد. با از میان رفتن این پایه، یخسارهای آینده باید از صفر آغاز شوند.
البته هیچ تغییر ناگهانی و نمایشی در یک شب رخ نمی‌دهد. حتی با همان رشد اولیه‌ای که پژوهشگران ثبت کرده‌اند، بازسازی لورن‌تاید تا گستره قاره‌ای پیشین آن ده‌ها هزار سال زمان می‌برد. آیا در مقیاس زمانی زندگی انسان، سرمایش محسوسی رخ می‌داد؟ بعید بود. اما حذف یخ تازه‌شکل‌گرفته، بازی بلندمدت را تغییر می‌دهد؛ همان رقص آرام اقلیم زمین در طول هزاران سال.
دانشمندان با اتکا به کار میدانی دقیق، تاریخ‌گذاری کربنی و خوانش جنایی چشم‌انداز طبیعی، به نتیجه‌ای فروتن‌کننده رسیده‌اند: گرمایش ناشی از فعالیت انسان فقط یخ را ذوب نکرده، بلکه فصل آغازین یخبندان بعدی را نیز متوقف کرده است. پیش‌بینی می‌شود خود کلاهک یخی بارنز در چند قرن آینده رو به نابودی برود و همراه با آن، یک تکیه‌گاه طبیعی که زمانی بازگشت یخ‌های گسترده را محتمل‌تر می‌کرد نیز از دست برود.
گرمایش، نخستین مراحل یک دوره یخبندان تازه را مختل کرد و بذر طبیعی‌ای را از میان برد که می‌توانست به رشد یخسارهای آینده کمک کند.
این داستان هم محلی است و هم سیاره‌ای. نواری از سنگ آشکارشده در جزیره بافین درباره فرایندهایی با ما سخن می‌گوید که طی هزاران سال رخ می‌دهند، اما ما همین حالا بر آن‌ها اثر گذاشته‌ایم. چند قرن آینده تغییرات اقلیمی برای ریتم‌های کند زمین چه معنایی خواهد داشت؟ پاسخ به انتخاب‌هایی بستگی دارد که هنوز برای انجامشان زمان داریم.
.avif)
نظر بگذارید
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید.