11 دقیقه
تحول TSMC در مسیر تولید چیپهای ۲ نانومتری دارد به تدریج اقتصاد پشت پرده گوشیهای هوشمند پرچمدار را بازتعریف میکند. معماریهای ترانزیستوری جدید مثل GAA (گیت آل-راوند) و بستهبندی پیشرفته وعده عملکرد بهتر و بازده انرژی بالاتر را میدهند، اما چالشهای تولید اولیه هزینهها را افزایش دادهاند و این افزایشها احتمالاً بخشی یا همهاش به خریداران منتقل خواهد شد.
چرا چیپهای ۲ نانومتری اینقدر گران میشوند
سامسونگ پیشتر از اکسینوس 2600 بهعنوان اولین چیپ ۲ نانومتری نام برد که در سری گلکسی S26 معرفی شد، ولی اپل، کوآلکام و مدیاتک نیز با شتاب در پیروی هستند. انتظار میرود چیپ A20 اپل برای آیفون 18، Snapdragon 8 Elite Gen 6 از کوآلکام و Dimensity 9600 از مدیاتک روی نود N2 شرکت TSMC تولید شوند، زیرا این فاندری در حال افزایش ظرفیت تولید انبوه است. این تغییر نسل فناوری نیمههادی، مجموعهای از اثرات زنجیرهای روی هزینهها و عرضه ایجاد میکند که تولیدکنندگان گوشی، سازندگان تراشه و تامینکنندگان قطعات را تحتتاثیر قرار میدهد.
یک گزارش اخیر از روزنامه اقتصادی تایوان (Economic Daily News) به چند دلیل اصلی برای افزایش قیمتها اشاره میکند که باید برای درک چگونگی تأثیر بر بازار و هزینه نهایی گوشیها مورد توجه قرار گیرد:
- بازدههای پایین نسل اول. ترانزیستورهای جدید نانوشیت مبتنی بر معماری Gate-All-Around (GAA) در تحلیلها بسیار امیدوارکنندهاند اما در عمل مقیاسپذیری و تولید انبوه آنها دشوار است؛ بنابراین در نوبتهای اولیه تولید تعداد بیشتری ویفر و پکج از آزمونهای کیفیت رد میشوند که به افزایش هزینه هر واحد منجر میشود. این بازده پایین نخستین سال یا دو سال آغاز تولید معمولاً بالاترین اثر را روی قیمت تمامشده میگذارد.
- بستهبندی پیچیده. تکنیکهای بستهبندی پیشرفته برای پشتیبانی از ۲ نانومتر، مراحل تولید بیشتری را میطلبند و نیازمند تجهیزات و فرآیندهای جدیدی هستند؛ به خصوص در حالی که کارخانهها در هسینچو و کائوسیونگ در تلاش برای تثبیت فرآیندها هستند، هزینههای بستهبندی و مونتاژ افزایش مییابد. بستهبندیهای جدید برای کمک به مدیریت توان، توزیع حرارت و اتصال I/O نیاز به مواد و زیرساختهای دقیقتری دارند که هرکدام هزینهبرند.
- فشار قیمت قطعات. کمبود گستردهتر در بازار حافظه و برخی اجزای نیمههادی باعث شده قیمت رم (RAM) افزایش یابد و سایر قطعات نیز دنبالهروی کنند؛ این امر جمع هزینه قطعات (BOM) برای گوشیهای پرچمدار را بالا میبرد. وقتی قیمت ماژولهای حافظه، کنترلرها یا قطعات فرعی دیگر صعود میکند، تولیدکنندگان گوشی باید یا هزینه را جذب کنند یا آن را به قیمت فروش منتقل نمایند.
- شدت سرمایهگذاری و تحقیق و توسعه. مهاجرت به نود N2 مستلزم سرمایهگذاری عظیم در تجهیزات، ابزارهای تولید EUV/DUV، توسعه فرآیند و آزمایش و همچنین سرمایه انسانی است؛ این هزینهها معمولاً در طول زنجیره تامین به پایین انتقال پیدا میکنند. علاوه بر هزینههای مستقیم ماشینآلات، هزینههای توسعه طراحی تراشه برای سازگاری با GAA و نانوشیت نیز قابل توجه است.

این گزارش حتی به یک رقم چشمگیر اشاره میکند: ممکن است قیمت هر واحد چیپست A20 به حدود ۲۸۰ دلار برسد که تقریباً ۸۰٪ افزایش نسبت به A19 بهکار رفته در سری آیفون 17 را نشان میدهد. اگرچه مقاله ارقام دقیق برای قطعات کوآلکام یا مدیاتک را ذکر نکرده است، اما بهطور گسترده انتظار میرود آنها نیز از نسخههای قبلی خود گرانتر باشند. این جهش قیمت قطعه اصلی (SoC) میتواند بهصورت مستقیم روی قیمت نهایی موبایل اثر بگذارد، چون SoC یکی از گرانترین مؤلفههای BOM در گوشیهای پرچمدار است.
اما چرا این افزایش هزینه در لایههای مختلف زنجیره عرضه پخش میشود؟ بخشی از پاسخ در ترکیب عوامل فنی، اقتصادی و بازار نهفته است: از یک سو فناوریهای نانو مانند GAA و نانوشیت مزایای برجستهای در کارایی و مصرف انرژی دارند و بازارِ تقاضا برای چنین ارتقاءهایی قوی است؛ از سوی دیگر، انتقال به زیر ۳ نانومتر پیچیدگی فرآیند را بهسرعت بالا میبرد و هزینههای ثابت و متغیر تولید را افزایش میدهد. در نتیجه، تولیدکنندگان تراشه و شرکتهای سازنده گوشی بین حفظ حاشیه سود، سرمایهگذاری در بازده تولید و رقابت قیمتی برای جذب مشتریان باید توازن برقرار کنند.
برای تحلیل کاملتر، لازم است به جزئیات تکنیکی و اقتصادی هر مؤلفه توجه کنیم: بازده (yield) پایین بهمعنای هدررفت بیشتر ویفر و افزایش هزینه سرانه است؛ بستهبندی پیچیده نیازمند لایههای اضافی پتنت و مواد با راندمان حرارتی بالاست؛ بازار حافظه که نوسان دارد میتواند تا چندین ده درصد به هزینه نهایی اجزا اضافه کند؛ و سرمایهگذاری R&D مدتدار است — یعنی شرکتها هزینههای فعلی را بهصورت بلندمدت توجیه میکنند اما این توجیهپذیری در کوتاهمدت منجر به افزایش قیمتها میشود.
این مجموعه چالشها و مزایا باعث میشود بررسی روند قیمتی و تأثیر آن بر بازار گوشیهای پرچمدار نیازمند دیدی چندبعدی باشد: تحلیل فنی (چگونگی کارکرد GAA و نانوشیت)، تحلیل تولیدی (ظرفیت و بازده کارخانههای TSMC)، تحلیل زنجیره تامین (قیمت اجزا و ماژولها) و تحلیل بازار (قابلیت خریداران برای پذیرش افزایش قیمت، رقابت بین برندها و استراتژیهای قیمتگذاری).
در ادامه به جنبههای فنی و تجاری بیشتری میپردازیم که کمک میکنند چشمانداز واقعیتر و کارشناسانهتری از تأثیر ۲ نانومتر بر قیمت گوشیها و صنعت چیپسازی بهدست آید.
فنی: نانوشیتها و معماری GAA — فرصتها و محدودیتها
معماری Gate-All-Around و طراحی نانوشیت (nanosheet) این امکان را فراهم میکنند که کنترل کانال ترانزیستور بهتر شود و در نتیجه ترانزیستورها کوچکتر و کممصرفتر طراحی شوند. این امر در تئوری منجر به افزایش فرکانس کاری، کاهش مصرف توان و افزایش تراکم ترانزیستورها میشود؛ مزایایی که برای موبایلهای پرچمدار و محاسبات سیار حیاتی است. اما در عمل، تولید دقیق نانوشیتها، قراردهی لایهها، کنترل نقصهای اتمی و اتصالات بین لایهای به تجهیزات پیشرفته و فرآیندهای آزمایشی پیچیده نیاز دارد. هرگونه نقص مقیاس میتواند بازده را پایین بیاورد و هزینهها را افزایش دهد.
تولید: مقیاسپذیری و ظرفیت TSMC
TSMC بهعنوان بزرگترین شرکت فاندری دنیا، سرمایهگذاری عظیمی در نود N2 انجام داده و چندین کارخانه در تایوان و خارج در مسیر توسعه دارد. با این حال، افزایش سریع ظرفیت تولید معمولاً با منحنی یادگیری همراه است؛ بدین معنی که در ماهها و احتمالاً سال اول، کارخانهها برای دستیابی به بازدههای مورد انتظار زمان نیاز دارند. هرچه این منحنی یادگیری طولانیتر شود، فشار هزینهای بر فروشندگان تراشه بیشتر خواهد بود.
تجاری: فشار روی قیمت نهایی گوشی
سوال اصلی این است که افزایش قیمت چیپ تا چه حد به قیمت نهایی گوشی منتقل خواهد شد. تولیدکنندگان گوشی گزینههای متعددی دارند: از جذب هزینهها در حاشیه سود و کاهش سودآوری تا جابجایی در ترکیب قطعات (مثلاً کاهش ظرفیت رم یا ذخیرهسازی در نسخه پایه) و در نهایت افزایش قیمت فروش. اما در بازار بالایی و بخش پرچمدار، کاهش مشخصات بهراحتی قابل قبول نیست و اغلب شرکتها ترجیح میدهند تا قیمت نهایی را افزایش دهند، بهویژه در مدلهای ردهبالا که مشتریان حاضر به پرداخت برای عملکرد برترند.
عوامل بازار و رقابت: چگونه برندها ممکن است واکنش نشان دهند
برندهایی که از تراشههای اختصاصی یا نزدیک به منبع تأمین بهره میبرند، مانند اپل با طراحیهای داخلی و قراردادهای بلندمدت، ممکن است در کوتاهمدت بیشترین انعطاف را داشته باشند. با این وجود وقتی هزینه قطعه اصلی بهطور چشمگیری بالا رود، حتی اپل نیز نمیتواند کاملاً از افزایش قیمت بیاثر بماند مگر اینکه حاضر به کاهش حاشیه سود یا تأخیر در معرفی برخی بهبودها شود. از سوی دیگر، برندهای اندرویدی متکی به کوآلکام، مدیاتک یا سامسونگ باید رفتار بازار این فروشندگان را نیز مدنظر قرار دهند. اگر کوآلکام و مدیاتک نیز قیمتهای خود را افزایش دهند، فشار عمومی روی قیمت گوشیها افزایش خواهد یافت.
ریسکهای زنجیره تامین: نوسانات حافظه و قطعات جانبی
علاوه بر هزینه SoC، نوسانات بازار حافظه (DRAM و NAND) و کمبودهای دورهای قطعات مانند کنترلرها یا سنسورها میتواند هزینه کلی را بیشتر کند. افزایش قیمت RAM بهویژه روی نسخههای بالاتر حافظه تأثیر میگذارد و بههمین دلیل پیشبینی میشود که «ویرایشهای پریمیوم» با حافظه و ذخیرهسازی بیشتر بیشترین افزایش قیمت را تجربه کنند.
افزایش قیمت ۲۸۰ دلاری برای A20 چه معنایی دارد؟
اگر قیمت هر واحد A20 واقعاً تا حدود ۲۸۰ دلار افزایش یابد، این موضوع میتواند فشاری بزرگ بر قیمت نهایی آیفونها داشته باشد. صرفنظر از اینکه اپل چه مقدار از این هزینه را جذب کند، ترکیب افزایش هزینه SoC و افزایش هزینه سایر قطعات بهسادگی میتواند منجر به افزایش چشمگیر قیمت مدلهای پایه و بهویژه مدلهای با ظرفیت بالاتر شود. برای مصرفکننده نهایی، این میتواند به معنای افزایش ملموس قیمت خرید یا کاهش مقدار فضای ذخیرهسازی/حافظه در نسخههای پایه باشد؛ هرکدام از این سناریوها بسته به استراتژی قیمتگذاری شرکت متفاوت خواهد بود.
افق زمانی: آیا این افزایش قیمت ماندگار است؟
در بلندمدت، معمولاً بازده تولید بهبود مییابد، فرآیندها بهینه میشوند و هزینهها کاهش مییابند؛ اما تجربه نشان داده که در نسل جدید فناوریهای پیشرفته، حداقل برای یک یا دو سال نخست، یک پریمیوم قیمتی وجود دارد که بازتابدهنده سرمایهگذاریهای اولیه و مشکلات فنی است. بنابراین برای این نسل از دستگاههای ۲ نانومتری — و در بازهای که کارخانهها در حال پالایش تکنیکهای نانوشیت و بستهبندی هستند — احتمالاً شاهد پریمیوم قیمتی ملموسی خواهیم بود که با زمان و بهبود بازده کاهش خواهد یافت.
چه عواملی باید رصد شوند؟
برای دنبالکنندگان بازار و تحلیلگران اقتصادی، چند شاخص کلیدی وجود دارد که نشان میدهد چطور اقتصاد ۲ نانومتر در حال عادی شدن است: گزارشهای بازده (yield) از TSMC یا دادههای مربوط به درصد ویفرهای قابلاستفاده، اعلامیههای تولید انبوه و ظرفیت از سوی کارخانهها، تغییرات قیمت در بازار حافظه و قطعات، و اعلامیههای قیمتگذاری یا حاشیه سود از سوی تولیدکنندگان تراشه و گوشی. این مجموعه شاخصها با هم نشان خواهند داد که آیا قیمتهای پرچمدار به تثبیت میرسند یا هنوز مسیر صعودی را ادامه خواهند داد.
نکات عملی برای خریداران و صنعت
برای خریداران: اگر بهدنبال خرید یک گوشی پرچمدار هستید و هزینه برای شما مهم است، در کوتاهمدت ممکن است انتظار افزایش قیمت برای مدلهای جدید منطقی باشد؛ در این شرایط بررسی گزینههای میانرده یا انتظار برای چند ماه بعد از عرضه اولیه (زمانی که تولید مقیاسپذیرتر شده و رقابت قیمتگذاری شدت یافته) میتواند تصمیم بهتری باشد. همچنین اگر به حافظه و فضای ذخیرهسازی نیاز دارید، توجه کنید که نسخههای بالاتر احتمالاً بیشترین افزایش قیمت را تجربه میکنند.
برای سازندگان گوشی و محصولات: مدیریت زنجیره تامین، قراردادهای طولانیمدت با تامینکنندگان حافظه و تلاش برای بهینهسازی BOM میتواند بخشی از فشار قیمتی را کاهش دهد. برخی برندها ممکن است تصمیم بگیرند ویژگیهای نرمافزاری یا بهینهسازیهای مصرف توان را برجستهتر کنند تا ارزش بیشتری برای مصرفکننده ایجاد کنند بدون اینکه الزاماً قیمت را به میزان زیادی بالا ببرند.
جمعبندی
انتقال به ۲ نانومتر یک گام فنی مهم و نوآورانه برای صنعت نیمههادی است که مزایای قابلتوجهی در عملکرد و کارایی انرژی ارائه میدهد. اما در کوتاهمدت، پیچیدگیهای فنی، هزینههای بستهبندی و نوسانات بازار حافظه و قطعات باعث شدهاند که هزینه تولید افزایش یابد و احتمالاً بخشی از این افزایش به قیمت نهایی گوشیها منتقل شود. در نتیجه، مصرفکنندگان و تحلیلگران باید گزارشهای بازده تولید، اعلانات شرکتهای بزرگ مثل اپل، کوآلکام و مدیاتک و روند قیمت قطعات را در ماهها و فصلهای آینده به دقت رصد کنند تا ببینند آیا اقتصاد ۲ نانومتر به سرعت تثبیت میشود یا پرچمداران به یک پریمیوم قیمتی جدید عادت خواهند کرد.
منبع: gsmarena
نظرات
سایکلپ
خلاصه: تکنولوژی عالیه، ولی کیف پول من هنوز آماده نیست lol، بهتره چند ماه صبر کنیم تا قیمتها جا بیفته
ماکس_
اگه A20 واقعا ۲۸۰ بشه، اپل یا سودشو کاهش میده یا گوشی گرانتر میشه... کدومو انتخاب میکنن؟ حدس میزنم هر دو!
امیر
حس میکنم کمی هایپ شده، مزایا واقعیاند اما این جهش قیمتی باید با ارقام تولیدی ثابت بشه، نه صرفاً گمانهزنی
ویبلت
تحلیل فنی و تجاری با هم خوب دراومده، ولی سوال اصلی: خریدار معمولی حاضر به پرداخت این پریمیوم هست یا نه؟
لابکور
من خودم درگیر طراحی سختافزارم، این داستان GAA دقیقاً همینه؛ زمانبره و بازده اولی پایین، اما تکنولوژی امیدوارکنندهس
توربو
واقعاً این بازده اولی اینقدر فاجعهست؟ یا دارن بهونه میارن واسه گرونفروشی؟ شواهد بیشتری لازم دارم...
کوینپایل
معقوله به نظرم؛ همیشه نسل جدید اولش گرون درمیاد، اما بعد چند فصل هزینهها میاد پایین. مصرفکننده اذیت میشه فعلا
دیتاپال
وای، ۲۸۰ دلار برای چیپی مثل A20؟ یعنی پرچمدارها دارن تبدیل میشن به کالای لوکس... این خیلی زیاده، نگرانم!
ارسال نظر