جزئیات طرح ناسا برای ساخت پایگاه دائمی در قطب جنوبی ماه

تراکتورها، پهپادها و ماه‌نوردهایی را تصور کنید که زیر نور سرد و آهسته خورشید، خودشان را باز و آماده کار می‌کنند. این تصویر دیگر صحنه‌ای از یک فیلم علمی‌تخیلی نیست؛ بلکه آینده‌ای است که ناسا برای سال‌های پیش رو ترسیم می‌کند.

این هفته، این سازمان از مرحله ایده‌پردازی عبور کرد و وارد فاز قراردادهای اجرایی شد: صدها میلیون دلار به چهار شرکت آمریکایی اختصاص یافت تا ارسال سخت‌افزارهایی را آغاز کنند که هسته اولیه یک سکونتگاه قمری در نزدیکی قطب جنوبی ماه را شکل می‌دهد. در این فهرست، بلو اوریجین دو فرودگر را تأمین می‌کند که قرار است خودروهای سطح‌نورد ماه، همان ماه‌نوردها، را منتقل کنند؛ خودروهایی که توسط استرولب و لونار اوت‌پست ساخته خواهند شد. فایرفلای ایروسپیس نیز که به‌تازگی یک فرود موفق روی ماه را پشت سر گذاشته، نخستین پهپادهای شناسایی را به آنجا خواهد فرستاد.

چرا قطب جنوبی ماه؟ پاسخ ساده است: زاویه تابش خورشید، دهانه‌هایی که همیشه در سایه‌اند و ممکن است یخ آب را در خود پنهان کرده باشند، و زمینی که برای علم و عملیات بلندمدت سودمند است. منطق ناسا کاملا عملی است و زمان‌بندی آن هم راهبردی. در حالت ایده‌آل، این ماشین‌های بدون سرنشین پیش از رسیدن نخستین خدمه‌ای که قرار است دوباره پا بر ماه بگذارند، به مقصد می‌رسند.

آن خدمه زیر پرچم برنامه آرتمیس خواهند رسید. اوایل امسال، آرتمیس ۲ چهار فضانورد را در مسیری به دور ماه برد و آن‌ها را به اعماق فضا، فراتر از آنچه مأموریت‌های آپولو تجربه کرده بودند، رساند. مرحله بعدی در تقویم: آرتمیس ۳؛ تمرینی برای مانورهای مداری و اتصال میان کپسول اوریون ناسا و فرودگرهای سرنشین‌داری که شرکت‌هایی مانند بلو اوریجین و اسپیس‌ایکس در حال توسعه آن‌ها هستند. ناسا هدف‌گذاری کرده است آرتمیس ۳ در میانه سال ۲۰۲۷ انجام شود و فرود دو نفره روی ماه ممکن است از سال ۲۰۲۸ آغاز شود.

مرحله نخست، که اکنون اعلام شده، مقدمه‌ای عملیاتی است: فرودگرها، ماه‌نوردها و پهپادهایی که نقشه‌برداری می‌کنند، نشانه‌گذاری انجام می‌دهند و کارهای اولیه را پیش می‌برند. مرحله دوم، که از سال ۲۰۲۹ تا اوایل دهه ۲۰۳۰ پیش‌بینی شده، به زیرساخت‌های پایه می‌پردازد: سامانه‌های برق، ارتباطات و آغاز شکل‌گیری یک شبکه توزیع‌شده برای ادامه فعالیت‌ها پس از غروب خورشید. مرحله سوم، که بعدها در دهه ۲۰۳۰ از راه می‌رسد، بر زیستگاه‌هایی تمرکز دارد که برای اقامت‌های طولانی طراحی شده‌اند؛ همان نقطه‌ای که ماه دیگر مجموعه‌ای از مأموریت‌های کوتاه نخواهد بود و به مکانی تبدیل می‌شود که انسان‌ها ماه‌ها در آن زندگی و کار می‌کنند.

آن‌وقت می‌توانیم بگوییم: «ما برای همیشه اینجا هستیم و این جایگاه را رها نخواهیم کرد.»

این نقل‌قول از کارلوس گارسیا گالان، مدیر اجرایی برنامه پایگاه ماه ناسا، است و پیام آن عامدانه جسورانه انتخاب شده است. او مجموعه‌ای گسترده را تصور می‌کند که صدها مایل مربع را پوشش می‌دهد و پهپادهای پیرامونی، با نام مون‌فال، در گوشه‌ها نقش نگهبانان قلمرو را ایفا می‌کنند. قرار است این نشانگرها روشن و بی‌ابهام باشند، اما در عین حال با احترام عمل کنند؛ راهی برای اعلام حضور بدون آسیب‌زدن به تجهیزات یا ادعاهای دیگر کشورها. مقام‌های ناسا امیدوارند اصل عمل متقابل، قاعده حاکم بر این روند باشد.

ناسا فراتر از تیترهای خبری و دستاوردهای نمادین، از همه این تلاش‌ها چه می‌خواهد؟ فهرست اهداف طولانی اما عملی است. کشف علمی همچنان در مرکز توجه قرار دارد: زمین‌شناسی ماه، ذخایر مواد فرار، و آزمایش‌هایی که از گرانش کم ماه و سطح پایدار آن سود می‌برند. اما یک استدلال اقتصادی هم وجود دارد؛ دعوتی از صنعت برای ساخت اقتصاد قمری. در کنار آن، هدفی راهبردی نیز دنبال می‌شود: ایجاد پایه‌های فناورانه و لجستیکی برای مأموریت‌های انسانی به مریخ.

آیا این جدول زمانی جایی برای تأخیر دارد؟ قطعا. فضا به سخت‌گیری در برابر برنامه‌های زمان‌بندی مشهور است. با این حال، سفارش فرودگرها، ماه‌نوردها و پهپادها در همین مرحله، گامی ملموس است که ریسک‌های آینده را کاهش می‌دهد. حضور ماشین‌ها پیش از انسان‌ها یعنی نقشه‌برداری دقیق‌تر، مسیرهای ایمن‌تر و زیرساخت‌هایی که هنگام تماس نخستین چکمه‌ها با خاک‌پوشه ماه، از قبل در حال کار باشند.

می‌توان آن را نخستین مرحله از یک گسترش بلندمدت و حساب‌شده دانست: همسایه‌های رباتیک از راه می‌رسند تا زمین را آماده کنند، سپس زیستگاه‌های مهندسی‌شده و شبکه‌های انرژی دنبال می‌شوند. اگر این تلاش موفق شود، رابطه ما با نزدیک‌ترین جهان به زمین بازنویسی خواهد شد؛ از جایی که فقط کوتاه به آن سفر می‌کنیم، به مکانی که در آن می‌مانیم، کار می‌کنیم و برای افق‌های دورتر آماده می‌شویم.