4 دقیقه
تصور کنید اسپرسوی صبحگاهیتان فقط شما را بیدار نکند، بلکه سوختوساز بدن را طوری تحریک کند که به کاهش چربی بدن و پایین آمدن خطر دیابت کمک کند. این احتمال بحثبرانگیز، پیام اصلی یک مطالعه ژنتیکی در سال ۲۰۲۳ است که بررسی کرد کافئین در گردش خون چه ارتباطی با توده بدنی و آسیبپذیری در برابر بیماریها دارد.
پژوهشگران مؤسسه کارولینسکا، دانشگاه بریستول و کالج امپریال لندن به سراغ پایگاههای داده ژنتیکی موجود رفتند و دادههای نزدیک به ۱۰ هزار نفر را تحلیل کردند. به جای اینکه از شرکتکنندگان بپرسند چند فنجان قهوه نوشیدهاند، این گروه تغییرات ژنتیکی نزدیک به دو ژن کلیدی، یعنی CYP1A2 و AHR، را دنبال کرد؛ ژنهایی که بر سرعت تجزیه کافئین اثر میگذارند. این تفاوتها میتوانند باعث شوند کافئین مدت بیشتری در جریان خون باقی بماند، حتی اگر حاملان این تغییرات در مجموع قهوه کمتری بنوشند.
پژوهشگران با استفاده از تصادفیسازی مندلی، روشی که از تنوع ژنتیکی برای بررسی رابطه علت و معلولی بهره میگیرد، به الگوی روشنی رسیدند: غلظت پلاسمایی بالاتر کافئین که بر پایه ژنتیک پیشبینی میشد، با شاخص توده بدنی کمتر، کاهش توده چربی کل بدن و احتمال پایینتر ابتلا به دیابت نوع دو ارتباط داشت. به نظر میرسید حدود نیمی از اثر محافظتی احتمالی در برابر دیابت، از مسیر کاهش شاخص توده بدنی ایجاد میشود.
کنجکاو شدید؟ پژوهشگران هم همینطور. آنها پیامدهای دیگر را هم دقیقتر بررسی کردند و ارتباط قانعکنندهای میان سطح کافئین خون و رویدادهای مهم قلبیعروقی نیافتند؛ دادهها نشانه قویتری برای فیبریلاسیون دهلیزی، نارسایی قلبی یا سکته مغزی نشان نداد. این نکته، ارتباط مربوط به دیابت را از ادعاهای گستردهتر قلبیعروقی جدا میکند؛ ادعاهایی که گاهی در تیترهای مربوط به قهوه و سلامت دیده میشوند.
کافئین چگونه ممکن است چنین اثری بگذارد؟ توضیحهای محتمل بیشتر به افزایش گرمازایی، یعنی تولید حرارت بیشتر در بدن، و بالا رفتن اکسیداسیون چربی اشاره دارند؛ به این معنا که بدن مقدار کمی چربی ذخیرهشده بیشتری را برای تأمین انرژی میسوزاند. برخی کارآزماییهای کوچک و کوتاهمدت نیز کاهش محدود وزن و چربی را با مصرف کافئین نشان دادهاند و این با یافته مبتنی بر ژنتیک همخوان است. اما کوچک و کوتاه بودن یک مطالعه، به معنای قطعی بودن نتیجه نیست.
البته این یافتهها محدودیتهایی دارند. تصادفیسازی مندلی روشی قدرتمند است، اما بینقص نیست؛ عوامل اندازهگیرینشده ممکن است در پسزمینه اثرگذار باشند. همانطور که بنجامین وولف، همهگیرشناس ژنتیک در دانشگاه بریستول، گفته است: «برای ارزیابی اینکه آیا نوشیدنیهای حاوی کافئین و بدون کالری میتوانند در کاهش خطر چاقی و دیابت نوع دو نقشی داشته باشند، انجام کارآزماییهای تصادفیسازیشده کنترلشده ضروری است.» به زبان ساده: نشانههای ژنتیکی جالباند، اما فقط کارآزماییهای کنترلشده میتوانند نشان دهند که دادن کافئین به افراد، در گذر زمان واقعا وزن و خطر دیابت را کاهش میدهد یا نه.
در حال حاضر، این یافته بیشتر یک تلنگر است؛ دعوتی برای بررسی اینکه آیا نوشیدنیهای کافئیندار بدون کالری میتوانند مکمل راهبردهای سلامت عمومی در زمینه چاقی و بیماریهای متابولیک باشند. گام بعدی، کارآزماییای است که این زمزمه ژنتیکی را مانند فرضیهای جدی برای اثبات یا رد شدن آزمایش کند. آیا داوطلب مطالعهای میشوید که از شما بخواهد یک نوشیدنی را با نوشیدنی دیگری جایگزین کنید و ببیند آیا سرنوشت متابولیک شما تغییر میکند؟ پاسخ این پرسش میتواند نگاه ما را به یک عادت روزانه بسیار معمولی تغییر دهد.
منبع: sciencealert
نظرات
مهدی
نکته متعادل و منطقیست، ولی تا کارآزمایی کنترلشده نباشه فقط یه سرنخه، نه دستورالعمل؛ منتظرم ببینم نتیجه چی میشه
بایونیکس
وای یعنی قهوه ممکنه واقعا کمک کنه؟! اگر درست باشه صبحهامون کلی فرق میکنه، اما کاش آزمایش طولانی باشه تا بشه اطمینان پیدا کرد 😊
دیتاپالس
این واقعا معتبره یا باز یه سر و صدای خبریه؟ ژنتیک جالبه اما بعید نیست عوامل پنهان باشن، نیاز به آزمایش بیشتر...
ارسال نظر