پژوهش تازه: مغز چگونه عادت ها را ناگهان فعال می کند

بی‌آنکه فکر کنید، دستتان به سوی ماگ قهوه می‌رود. یک لحظه هنوز در حال تصمیم‌گیری بودید و لحظه بعد، دستتان روی حالت خودکار حرکت کرد. ما معمولا تصور می‌کنیم چنین کارهای روزمره نتیجه آهسته تکرارند، روز پس از روز، تا زمانی که مدارهای عصبی میان‌بر را بپذیرند. اما پژوهش تازه‌ای از دانشگاه جانز هاپکینز نشان می‌دهد این تصور یک نکته مهم را نادیده می‌گیرد: گاهی مغز تقریبا در یک لحظه یک عادت را روشن می‌کند.

این گروه پژوهشی که نتایج خود را در نشریه نیچر کامیونیکیشنز گزارش کرده است، برای بررسی شکل‌گیری عادت از سازوکاری استفاده کرد که بیش از تکالیف کلاسیک آزمایشگاهی به انتخاب‌های روزمره شباهت داشت. پژوهشگران به‌جای آنکه حیوانات را تنها با تشنگی وادار کنند، یک ترجیح در اختیارشان گذاشتند: آب اسیدی ساده همیشه در دسترس بود، اما یک صدای مشخص گزینه‌ای خوش‌طعم‌تر را ارائه می‌کرد. موش‌ها می‌توانستند نشانه را نادیده بگیرند یا به آن واکنش نشان دهند. پاسخ‌های آن‌ها بازتاب میل بود، نه درماندگی.

آنچه بعد رخ داد، دانشمندان را شگفت‌زده کرد. پس از دوره‌ای از پاسخ‌دهی ترکیبی و هدف‌محور، حیوانات ناگهان در هر آزمون به نشانه واکنش نشان دادند، حتی وقتی دیگر پاداش را ترجیح نمی‌دادند. این فرایند یک محوشدن آهسته به سمت رفتار خودکار نبود. بیشتر شبیه تغییر ناگهانی راهبرد بود، تغییری که از یک لحظه به لحظه بعد رخ می‌داد.

ثبت فعالیت عصبی در جریان این تغییر، به یک عامل احتمالی اشاره کرد: یک مدار موضعی که به نظر می‌رسد گذار میان کنش سنجیده و عادت را کنترل می‌کند. این جابه‌جایی پرآشوب یا تدریجی نبود؛ منسجم و سریع بود و نشان می‌داد سامانه‌های مغزی می‌توانند رفتار را فعالانه بازآرایی کنند، نه اینکه صرفا اجازه دهند تکرار، تصمیم‌گیری را فرسوده کند.

پژوهشگران سال‌ها آموزش داده‌اند که عادت‌ها از راه تقویت تدریجی شکل می‌گیرند، یعنی اگر رفتاری را به اندازه کافی تکرار کنید، خودکار می‌شود. اما طراحی آزمایش اهمیت دارد. به گفته کیشور کوچیبوتلا، نویسنده ارشد پژوهش، وقتی انگیزش افراطی آزمودنی‌ها را متوقف می‌کنید، پویایی‌های پنهان آشکار می‌شوند. در این مورد، حذف تشنگی دائمی به‌عنوان نیروی محرک نشان داد که رفتار می‌تواند ناگهان بازسازمان‌دهی شود، چیزی که الگوهای قدیمی‌تر آن را هموار و تدریجی جلوه می‌دادند.

این تغییر چقدر ناگهانی بود؟ آن‌قدر ناگهانی که شارلن مور، نویسنده اصلی پژوهش، مشاهده کرد حیوانات از یک آزمون به آزمون بعدی راهبرد خود را عوض می‌کنند. کوتاه. شفاف. قاطع. این صفت‌ها معمولا در روایت‌های مربوط به شکل‌گیری عادت جایی ندارند.

عادت‌ها می‌توانند در یک آزمون از حالت هدف‌محور به حالت خودکار تغییر کنند.

پیامدهای این یافته هم عملی است و هم نظری. اگر یک کنترل‌کننده مشخص، مدارهای عادت را روشن و خاموش کند، عادت‌های ناسازگار مانند نوشیدن اجباری، الگوهای غذایی ناکارآمد و تیک‌های حرکتی تکرارشونده، شاید حکاکی‌های برگشت‌ناپذیر در مغز نباشند. اگر بتوان آن کنترل‌کننده را مختل یا تنظیم کرد، رفتار ممکن است دوباره به تصمیم‌گیری آگاهانه بازگردد و پنجره‌ای برای تغییر باز شود.

این احتمال توجه مؤسسه‌های ملی سلامت آمریکا را جلب کرده است؛ نهادی که پژوهش‌های بعدی را برای شناسایی سازوکار پشت این تغییر ناگهانی تأمین مالی کرده است. گام‌های بعدی شامل نقشه‌برداری از مسیرهای عصبی دقیق درگیر و آزمودن این موضوع است که آیا گذارهای سریع مشابه در تکالیف پیچیده‌تر و در گونه‌های دیگر نیز رخ می‌دهد یا نه.

در این میان، یک تغییر فلسفی نیز در جریان است. تصور اینکه عادت‌ها همیشه تدریجی‌اند، تا حدی آرامش‌بخش بود: کافی است به اندازه لازم تکرار کنید تا مغزتان کار را بر عهده بگیرد. اما اگر عادت‌ها بتوانند مانند صدای یک بشکن، ناگهانی و وابسته به زمینه ظاهر شوند، شاید به راهبردهای تازه‌ای برای طراحی عادت و مختل‌کردن عادت نیاز داشته باشیم. درمان‌ها می‌توانند فقط بر شکستن چرخه‌های تکرار تمرکز نکنند، بلکه اهرم‌های عصبی‌ای را هدف بگیرند که رفتار را به حالت خودکار می‌برند.

در حال حاضر، این مطالعه یک معمای آشنای خانگی را از نو تعریف می‌کند. همان ماگی که هر صبح برمی‌دارید، ممکن است محصول ماه‌ها تمرین باشد یا نتیجه یک تصمیم عصبی که دیروز بی‌آنکه متوجه شوید گرفته‌اید. در هر صورت، راه برای مداخله‌هایی باز شده است که سریع‌تر و هوشمندانه‌تر از فرسایش آهسته تکرارند و می‌توانند درک عمیق‌تری از این موضوع بدهند که مغز چگونه انتخاب می‌کند به چه چیزی فکر کند و چه چیزی را رها کند.