حتی مصرف کم روزانه الکل هم خطر سرطان را افزایش می دهد

فکر می‌کنید یک لیوان بی‌ضرر است؟ شواهد تازه نشان می‌دهد برخی عادت‌های کوچک و آشنا می‌توانند هزینه‌های غیرمنتظره‌ای برای سلامت داشته باشند.

یک مرور گسترده و دقیق به سرپرستی پژوهشگران دانشگاه واشنگتن و منتشرشده در نشریه نیچر هلث، ارتباط میان الکل و سلامت را در چند دهه پژوهش بررسی کرده است. این گروه ۸۴۳ مطالعه انجام‌شده از سال ۱۹۶۳ تا ۲۰۲۳ را بررسی کردند و میزان مصرف الکل را با ۲۰ پیامد مهم سلامت مقایسه کردند. روش کار نظام‌مند بود: هر رابطه بر اساس مقیاس صفر تا پنج ستاره امتیازدهی شد تا میزان قوت و پایداری شواهد مشخص شود.

حتی مصرف کمتر از یک نوشیدنی الکلی در روز با افزایش خطر همه ۱۰ نوع سرطانی که نویسندگان بررسی کرده‌اند، ارتباط داشت.

کدام سرطان‌ها؟ این مقاله به ارتباط‌های زیان‌بار در طیفی از تومورها اشاره می‌کند، از جمله سرطان حلق، روده بزرگ و راست‌روده، مری، پستان، کبد، پانکراس و پروستات. در بیشتر موارد الگو روشن بود؛ هرچه مصرف الکل بیشتر، خطر بالاتر. اما نکته کلیدی این است که افزایش خطر حتی در سطوح پایین مصرف نیز قابل تشخیص بود.

اثر الکل فقط به سرطان محدود نبود. نوشیدن زیاد با افزایش خطر در همه ۲۰ وضعیت بررسی‌شده مرتبط بود؛ از بیماری مزمن کبد، پانکراتیت و سیروز گرفته تا بیماری‌های عفونی تنفسی. درباره پیامدهای قلبی عروقی، متابولیک و عصبی، تصویر پیچیده‌تر بود. مصرف کم تا متوسط گاهی با خطر اندکی پایین‌تر در وضعیت‌هایی مانند دیابت نوع ۲ و آلزایمر همراه دیده شد، اما این مزایای ظاهری با افزایش مصرف کم‌رنگ شدند یا حتی جهت آن‌ها تغییر کرد.

چرا باید محتاط بود؟ نویسندگان تأکید می‌کنند که علم این حوزه پیچیده است و زمینه اهمیت زیادی دارد. در بیشتر مطالعات مرورشده، میزان نوشیدن به صورت خوداظهاری ثبت شده بود و شیوه کنترل عوامل دیگر، مانند سیگار، رژیم غذایی و وضعیت اقتصادی اجتماعی، از مطالعه‌ای به مطالعه دیگر تفاوت زیادی داشت. با وجود این ملاحظات، گستردگی و پایداری یافته‌های مربوط به سرطان برجسته است و پژوهشگران از راهبرد تحلیلی محافظه‌کارانه‌ای استفاده کردند که احتمالاً آسیب‌ها را کمتر از واقع، نه بیشتر از واقع، نشان می‌دهد.

پیامدهای این یافته‌ها برای سلامت عمومی روشن است، اما تبدیل آن‌ها به یک قاعده جهانی واحد آسان نیست. الگوهای بار بیماری بر اساس سن و منطقه متفاوت‌اند و آستانه‌های توصیه‌شده برای مصرف الکل نیز همین حالا از کشوری به کشور دیگر فرق می‌کند. گروه پژوهشی بر صداقت در پیام‌رسانی عمومی تأکید دارد: راهنماها باید نشان دهند شواهد در کجا قوی است، کجا ترکیبی و نامطمئن است و کدام خطرهای مشخص برای هر جمعیت اهمیت بیشتری دارد.

پس یک فرد چه باید بکند؟ این تصمیمی شخصی است که با سابقه خانوادگی، وضعیت کلی سلامت و ارزش‌های فردی شکل می‌گیرد. اما پس از مرور صدها مطالعه در بازه‌ای شصت‌ساله، پیام اصلی روشن است: حتی نوشیدن روزانه و به‌ظاهر کم‌مقدار هم بدون خطر نیست. آیا آن گیلاس شراب کنار شام هنوز ارزشش را دارد؟