3 دقیقه
تصور کنید هوا ردپایی کمرنگ و نامرئی در جریان خون شما بر جا میگذارد. فکری عجیب است. اما یک تحلیل تازه در سطح جمعیت نشان میدهد که ترکیب جو زمین ممکن است همین حالا هم بهگونهای قابل اندازهگیری بر فیزیولوژی انسان اثر بگذارد.
دانشمندان مؤسسه پژوهشی کودکان استرالیا، دانشگاه کرتین و دانشگاه ملی استرالیا نزدیک به دو دهه دادههای پیمایش سلامت در آمریکا را بررسی کردند تا تغییرات بلندمدت را بیابند. آنها با استفاده از نتایج پیمایش ملی سلامت و تغذیه آمریکا که تقریبا هر دو سال یکبار از حدود ۷۰۰۰ نفر بین سالهای ۱۹۹۹ تا ۲۰۲۰ گردآوری شده بود، نشانگرهای رایج شیمی خون را دنبال کردند و روند آنها را با افزایش سطح دیاکسید کربن جو مقایسه کردند.
این الگوها ظریف، اما پایدارند. میانگین بیکربنات سرم از سال ۱۹۹۹ تاکنون حدود هفت درصد افزایش یافته است. همزمان، میانگین غلظت کلسیم و فسفر اندکی کاهش نشان داده است. این تغییرات در دورهای رخ داده که دیاکسید کربن جو از حدود ۳۶۹ قسمت در میلیون در حوالی سال ۲۰۰۰ به بیش از ۴۲۰ قسمت در میلیون در زمان حاضر رسیده است.
بیکربنات در توانایی بدن برای تنظیم تعادل اسید و باز نقشی مرکزی دارد. وقتی دیاکسید کربن در هوا افزایش مییابد، مقدار بیشتری از آن میتواند در جریان خون حل شود و بدن معمولا با تغییر سطح بیکربنات واکنش نشان میدهد تا پیاچ خون را پایدار نگه دارد. این سازوکار تنظیمی در کوتاهمدت مؤثر است. با این حال، اگر طی دههها ادامه پیدا کند، ممکن است فیزیولوژی بدن را به شیوههایی تغییر دهد که هنوز درک دقیقی از آن نداریم.
دانشیار الکساندر لارکومب، یکی از نویسندگان مقاله، میگوید تغییر مشاهدهشده در شیمی خون در سطح جمعیت با افزایش دیاکسید کربن جو همراستا است. کودکان و نوجوانان ممکن است در این میان اهمیت ویژهای داشته باشند، زیرا در دوران رشد با مواجهه تجمعی طولانیتری روبهرو هستند.
در عین حال، این گروه پژوهشی در بیان رابطه مستقیم علت و معلولی احتیاط میکند. دکتر فیل بیرورث، زمینشناس زیستمحیطی بازنشسته و یکی دیگر از نویسندگان، تأکید میکند که همبستگی به معنای علیت نیست. با این وجود، او معتقد است الگوی ثابت دیدهشده در میان شمار زیادی از افراد آنقدر نگرانکننده است که انجام پژوهشهای بیشتر را ضروری میکند.
اگر روندهای کنونی ادامه پیدا کند، میانگین سطح بیکربنات ممکن است ظرف پنجاه سال به مرز بالایی محدوده سالم پذیرفتهشده امروز نزدیک شود و کلسیم و فسفر نیز در ادامه این قرن به سوی حد پایین محدودههای سالم خود حرکت کنند.
برای درک بهتر موضوع، باید بدانیم گونه انسان زمانی تکامل یافت که دیاکسید کربن جو حدود ۲۸۰ تا ۳۰۰ قسمت در میلیون بود. در دهه گذشته، میانگین افزایش سالانه آن حدود ۲٫۶ قسمت در میلیون بوده و تنها در سال ۲۰۲۴ تقریبا ۳٫۵ قسمت در میلیون افزایش ثبت شده است. این اعداد اهمیت دارند، زیرا حتی تغییرات کوچک در تعادل میان دیاکسید کربن استنشاقشده، نرخ تنفس، پیاچ خون و بیکربنات میتواند در بازههای زمانی طولانی به محدودههای بالینی سرایت کند.
نویسندگان پیشنهاد میکنند نگاه ما تغییر کند: دیاکسید کربن جو نباید فقط یک شاخص محیطزیستی باشد، بلکه باید بهعنوان یک متغیر بلندمدت سلامت عمومی در کنار دما، سطح دریا و رخدادهای شدید آبوهوایی پایش شود. بررسی همزمان نشانگرهای زیستی انسان و ترکیب هوا میتواند پاسخهای زیستی کند و تدریجی را آشکار کند که شاخصهای رایج تغییرات اقلیمی از دیدن آنها بازمیمانند.
کاهش انتشار دیاکسید کربن همچنان برای محدود کردن گرمایش زمین ضروری است. اما اگر جو زمین بیصدا بر شیمی خون اثر میگذارد، کاهش انتشار گازهای گلخانهای میتواند برای سلامت بلندمدت انسان نیز اهمیت داشته باشد، بُعدی که شایسته است به بحثهای سیاستگذاری و پایش سلامت عمومی افزوده شود.
اگر هوا بهآرامی در حال بازنویسی خون ماست، آیا نباید از همین حالا به آن گوش بدهیم؟
.avif)
نظر بگذارید
نظرات (3)
من پدر دو بچم و نزدیک مدرسهشون به یه بزرگراه زندگی میکنیم، همیشه فکر میکردم هوا تاثیربذاره ولی نه تا این حد؛ این مقاله باعث شد پیگیر شم. کاش مسئولین هم گوش بدن
این همبستگی رو میشه قبول کرد ولی علت چیه؟ دادهها کنترل شده؟ محیط، رژیم غذایی، سبک زندگی هم بررسی شده؟ باید با دقت بیشتر گفت.
دقیقا اشتباه فکر نمیکنم... اینکه هوا داره آرام خون رو عوض میکنه ترسناکه، مخصوصا بچهها، باید جدی گرفته شه زودتر پژوهش بیشتر!