افرادی که از داروهای پرطرفدار جیالپی-۱ مانند سماگلوتاید یا تیرزپاتید استفاده میکنند، ممکن است متوجه نکتهای شوند که در داروخانه کمتر درباره آن شنیدهاند: نازک شدن موها. این تغییر میتواند خفیف باشد و شاید موقتی بماند، اما شواهد آن به اندازهای جدی است که توجه پزشکان و پژوهشگران را جلب کند.
پژوهشگران دانشگاه پنسیلوانیا، پروندههای الکترونیک سلامت را از ژانویه ۲۰۱۹ تا سپتامبر ۲۰۲۴ بررسی کردند تا بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ را که مصرف آگونیستهای گیرنده جیالپی-۱ را آغاز کرده بودند، با افرادی مقایسه کنند که درمان با مهارکنندههای اسجیالتی-۲ یا دیپیپی-۴ را شروع کرده بودند. این پژوهش که در نشریه بیامجی منتشر شده، دادههای هزاران بیمار را کنار هم گذاشته تا الگوهایی را شناسایی کند که گزارشهای موردی منفرد قادر به نشان دادن آنها نیستند.
اعداد در اینجا اهمیت دارند. در یک مقایسه، ۱۲٬۰۰۴ مصرفکننده داروهای جیالپی-۱ و ۱۵٬۲۲۱ نفر مصرفکننده مهارکنندههای اسجیالتی-۲ بررسی شدند؛ در مقایسهای دیگر، ۱۱٬۹۶۴ مصرفکننده جیالپی-۱ با ۱۱٬۲۳۳ مصرفکننده مهارکنندههای دیپیپی-۴ مقایسه شدند. پس از تعدیل عواملی مانند سن، جنسیت، قومیت، شاخص توده بدنی، بیماریهای زمینهای و داروهای دیگر، مصرف داروهای جیالپی-۱ با افزایش ۳۷ درصدی خطر آلوپسی در مقایسه با اسجیالتی-۲ همراه بود. این یعنی ۶٫۹۱ مورد در برابر ۵٫۰۴ مورد به ازای هر ۱۰۰۰ نفر-سال. در مقایسه با مهارکنندههای دیپیپی-۴، خطر حدود ۶۸ درصد بیشتر بود و نرخها به ۶٫۵۳ در برابر ۳٫۸۹ مورد به ازای هر ۱۰۰۰ نفر-سال رسید.
این نشانه در آلوپسی غیرجوشگاهی پررنگتر بود؛ نوعی ریزش مو که در آن فولیکولهای مو سالم میمانند و امکان رشد دوباره مو وجود دارد. در این گروه، مصرفکنندگان جیالپی-۱ در مقایسه با مصرفکنندگان اسجیالتی-۲ حدود ۵۳ درصد افزایش خطر نشان دادند و این افزایش در مقایسه با مصرفکنندگان دیپیپی-۴ حدود ۷۲ درصد بود.
اما چرا یک داروی دیابت میتواند بر مو اثر بگذارد؟ سادهترین توضیح، اثری غیرمستقیم است: کاهش وزن سریع. وقتی بدن در مدت کوتاهی وزن زیادی از دست میدهد، تعداد بیشتری از موها میتوانند وارد مرحله استراحت شوند و چند ماه بعد ریزش قابلتوجهی ایجاد کنند؛ پدیدهای که پزشکان آن را تلوژن افلوویوم مینامند. تغییرات تغذیهای پس از کاهش وزن سریع، مانند افت آهن یا روی، میتواند مشکل را تشدید کند. تغییرات هورمونی و متابولیک مرتبط با این داروها نیز ممکن است نقش داشته باشند، اما این مطالعه نتوانست سازوکارهای دقیق را از هم تفکیک کند.
نکته مهم این است که افرادی که در این مطالعه داروهای جیالپی-۱ برایشان تجویز شده بود، معمولا جوانتر و سنگینتر بودند و در مقایسه با گروههای دیگر مشکلات قلبیعروقی یا کلیوی کمتری داشتند. پژوهشگران این تفاوتها را با روشهای آماری در نظر گرفتند، اما پژوهش مشاهدهای هرگز نمیتواند کاملا مانند یک کارآزمایی تصادفی کنترلشده عمل کند.
همین موضوع ما را به محدودیتها میرساند. این تحلیل بر پایه پروندههای پزشکی انجام شد، بنابراین پژوهشگران نتوانستند بهطور یکنواخت مشخص کنند شدت ریزش مو چقدر بوده، آیا پس از قطع دارو برگشته است یا نه، و آیا موارد خفیف اصلا گزارش شدهاند یا خیر. افزون بر این، همبستگی به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست.
جمعبندی عملی روشن است. خطر مطلق پایین بود، اما آنقدر هم ناچیز نبود که نادیده گرفته شود؛ جزئیاتی که برای فردی که میان کاهش وزن چشمگیر و کنترل دیابت از یک سو و نگرانی از ریزش موی قابل مشاهده از سوی دیگر تصمیم میگیرد، میتواند اهمیت داشته باشد. بیمارانی که پس از شروع داروهای جیالپی-۱ با نازک شدن غیرمنتظره مو روبهرو میشوند، بهتر است بدون تردید آن را با پزشک خود مطرح کنند؛ یک گفتوگوی کوتاه میتواند به بررسی زمانبندی، وضعیت تغذیه و گامهای بعدی کمک کند.
با رایجتر شدن درمانهای جیالپی-۱، پزشکان و بیماران باید خط رویش مو را همانقدر با دقت زیر نظر بگیرند که قند خون و وزن را دنبال میکنند؛ عارضهای کوچک برای برخی افراد، ممکن است برای کسی که هر روز در آینه به خود نگاه میکند مسئلهای بزرگ باشد.
Discussion
Leave a Comment