افزایش سرطان های زودرس در بزرگسالان زیر ۵۰ سال

همه چیز با نموداری روی دیوار یک کلینیک شروع شد. یک صعود پیوسته. بیماران جوان‌تر. الگویی که پزشکان انتظار نداشتند این‌قدر زود و با چنین وضوحی ببینند.

تغییر الگوها در سرطان‌های زودرس

یک تحلیل بین‌المللی به سرپرستی صندوق جهانی پژوهش سرطان، روندی نگران‌کننده را برجسته کرده است: بروز چند نوع سرطان در افراد زیر ۵۰ سال سریع‌تر از گروه‌های سنی بالاتر در حال افزایش است. پژوهشگران با مقایسه داده‌های ثبت ملی سرطان در بریتانیا، ایالات متحده و هلند، افزایش قابل‌توجهی را در چند نوع تومور شناسایی کردند که در گذشته بیشتر با سنین بالاتر مرتبط دانسته می‌شدند.

اعداد، این تغییر را بسیار روشن نشان می‌دهند. در بریتانیا، میزان بروز سرطان پروستات در مردان زیر ۵۰ سال از حدود ۱ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر در سال ۲۰۰۱ به ۳.۶ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر در سال ۲۰۲۳ رسید، یعنی افزایشی بیش از سه برابر. سرطان روده بزرگ زودرس در همین دوره از ۳.۹ به ۸.۴ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر افزایش یافت. نرخ سرطان رحم و سرطان کلیه در افراد زیر ۵۰ سال بیش از دو برابر شد و به‌ترتیب به حدود ۳.۹ و ۳ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر رسید. سرطان پستان افزایش ملایم‌تری نشان داد و از ۴۲ به ۴۷.۵ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر رسید، در حالی که سرطان پانکراس و سرطان کبد نیز در میان بزرگسالان جوان روندی صعودی داشتند.

در آن سوی اقیانوس اطلس، داده‌های آمریکا از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ نشان می‌دهد که سرطان کلیه در افراد زیر ۵۰ سال بیش از دو برابر شده است. سرطان روده بزرگ، سرطان رحم و سرطان پانکراس افزایشی بیش از ۵۰ درصد داشتند و سرطان پستان نیز حدود ۲۰ درصد افزایش یافت. ثبت‌های سرطان در هلند هم افزایش‌های معناداری را در سرطان روده بزرگ، کلیه، کبد و دهانه رحم در میان افراد جوان‌تر نشان دادند.

البته همه سرطان‌ها چنین مسیری را دنبال نمی‌کنند. نرخ سرطان ریه در بزرگسالان جوان در هر سه کشور کاهش یافته است، روندی که با کاهش شیوع مصرف دخانیات همخوانی دارد. این کاهش یک نکته مهم را یادآوری می‌کند: تلاش‌های پیشگیرانه می‌توانند اثرگذار باشند.

چه عواملی ممکن است این افزایش را توضیح دهند

همبستگی به معنای علت نیست. با این حال، پژوهشگران به مجموعه‌ای آشنا از عوامل مشکوک اشاره می‌کنند. افزایش نرخ چاقی. تغییرات رژیم غذایی. کاهش فعالیت بدنی. مصرف الکل. مواجهه مداوم با آلاینده‌های محیطی، مواد شیمیایی و میکروپلاستیک‌ها. این‌ها عوامل خطر شناخته‌شده‌ای هستند که به‌تنهایی یا در کنار هم می‌توانند نمای خطر سرطان در جمعیت را به‌تدریج تغییر دهند.

خطرات قابل اصلاح و نقش تشخیص

• برآورد می‌شود حدود ۴۰ درصد سرطان‌ها با عوامل خطر قابل اصلاح مرتبط باشند، یعنی تغییر در سبک زندگی و محیط می‌تواند میزان بروز سرطان را کاهش دهد.
• افزایش آگاهی و بهبود روش‌های تشخیصی نیز نقش دارند. افراد بیشتری زودتر به پزشک مراجعه می‌کنند و غربالگری و تصویربرداری حساس‌تر شده‌اند. این موضوع می‌تواند آمارها را بالا ببرد، حتی بدون آنکه افزایش واقعی زمینه‌ای رخ داده باشد.

اما تشخیص بهتر نمی‌تواند همه ماجرا را توضیح دهد. همان‌طور که دکتر ونسا گوردون دسگو، یکی از مدیران برنامه در صندوق جهانی پژوهش سرطان، توضیح داده است، عوامل مرتبط با سبک زندگی احتمالا سهم چشمگیری دارند و سرعت افزایش برخی سرطان‌ها را نمی‌توان فقط با تشخیص بیشتر توجیه کرد.

مارک لاولر، استاد انکولوژی در دانشگاه کوئینز بلفاست، هنگام توصیف این روند از تصویری هشداردهنده استفاده کرد: بمبی ساعتی که اقدام سریع می‌طلبد. این استعاره نگرانی عملی پژوهشگران را نشان می‌دهد. افزایش‌های درصدی کوچک، وقتی در جمعیت‌های بزرگ و طی دهه‌ها بررسی شوند، به هزاران زندگی بیشتر تبدیل می‌شوند که در سنینی غیرمنتظره تحت تأثیر سرطان قرار می‌گیرند.

زمینه علمی و پیامدهای گسترده‌تر

چرا تغییر در توزیع سنی سرطان باید برای پزشکان، سیاست‌گذاران و عموم مردم مهم باشد؟ چند دلیل وجود دارد. نخست اینکه سرطان‌ها در بیماران جوان‌تر اغلب با نشانه‌هایی متفاوت بروز می‌کنند و ممکن است دیرتر تشخیص داده شوند، چون در این سنین کمتر انتظار می‌روند. دوم اینکه تشخیص سرطان در دهه ۳۰ یا ۴۰ زندگی می‌تواند مسیر شغلی، برنامه‌های خانوادگی و وضعیت مالی بلندمدت را مختل کند. سوم اینکه زیست‌شناسی تومورها در افراد جوان‌تر ممکن است متفاوت باشد و این موضوع بر راهبردهای درمان سرطان و اولویت‌های پژوهشی اثر می‌گذارد.

از دیدگاه پژوهشی، این یافته‌ها نیاز به بررسی عمیق‌تر مواجهه‌ها در سال‌های نخست زندگی را نشان می‌دهد. آیا تغذیه دوران جنینی و کودکی، رفتارهای کم‌تحرک یا مواجهه تجمعی با مواد شیمیایی می‌توانند دهه‌ها بعد خطر سرطان را شکل دهند؟ مطالعات هم‌گروهی طولی و پژوهش‌های مولکولی برای جدا کردن سیگنال واقعی از نویز آماری ضروری خواهند بود.

از منظر سلامت عمومی، پیام این داده‌ها قابل اجراست. سیاست‌هایی که چاقی را کاهش می‌دهند، مواجهه با سرطان‌زاهای محیطی شناخته‌شده را محدود می‌کنند، فعالیت بدنی را ترویج می‌دهند و واکسیناسیون و غربالگری را در موارد مناسب گسترش می‌دهند، ابزارهایی منطقی برای کند کردن این روند هستند. با این حال، اقدامات باید هدفمند و متناسب باشند. فرض‌های کلی و بدون تفکیک می‌توانند منابع را به مسیرهای نادرست هدایت کنند.

دیدگاه کارشناس

دکتر النا مورالس، اپیدمیولوژیستی که سلامت جمعیت را مطالعه می‌کند، گفت: «ما با یک پازل پیچیده روبه‌رو هستیم. سبک زندگی، محیط و دسترسی به خدمات درمانی همگی به هم گره خورده‌اند. اولویت فوری این است که مشخص کنیم کدام مواجهه‌ها در سنین پایین‌تر بیشترین اثر را دارند. این کار به ما اجازه می‌دهد پیشگیری را دقیق‌تر هدف بگیریم، نه اینکه فقط بیماری‌های بیشتری را درمان کنیم.» توصیه او به پزشکان کاربردی است: «وقتی بیماران جوان‌تر با علائم پایدار یا غیرمعمول مراجعه می‌کنند، سرطان را هم به‌عنوان بخشی از تشخیص افتراقی در نظر بگیرید و صرفا به دلیل سن پایین، آن را کنار نگذارید.»

نتیجه‌گیری

افزایش برخی سرطان‌ها در بزرگسالان زیر ۵۰ سال واقعی و نگران‌کننده است، اما باید با دقت تفسیر شود. بخشی از این افزایش ناشی از تشخیص بهتر است. بخشی نیز احتمالا بازتاب تغییرات واقعی در مواجهه‌ها و رفتارهای نسل‌های مختلف است. نتیجه روشن است: پیشگیری از سرطان، شناخت زودهنگام علائم و پژوهش درباره علت‌های اختصاصی سن باید به اولویت‌های جدی‌تری تبدیل شوند. اقدام امروز می‌تواند مسیر نسل‌های آینده را تغییر دهد.

این اعداد دعوتی به توجه هستند، نه وحشت. آگاه بمانید. از پیشگیری مبتنی بر شواهد حمایت کنید. و به پیام‌های بدن خود گوش دهید.