یک سواب دهانی. همین کار کوچک و روزمره شاید روزی پزشکان را به سوی سرطانی هدایت کند که اغلب آن‌قدر دیر تشخیص داده می‌شود که درمان آسان آن دشوار شده است.
پژوهشگرانی در آفریقای جنوبی و ایالات متحده تفاوت‌های چشمگیری را در اجتماع باکتریایی موجود در بزاق افراد مبتلا به سرطان سلول سنگفرشی مری یافته‌اند. این کشف، احتمال طراحی یک ابزار غربالگری کم‌هزینه را مطرح می‌کند که می‌تواند به شناسایی افرادی کمک کند که به آندوسکوپی فوری نیاز دارند، به‌ویژه در مناطقی که دسترسی به مراقبت تخصصی محدود است.
پژوهشگران چگونه بزاق را زیر ذره‌بین بردند
این مطالعه، توالی‌یابی دی‌ان‌ای باکتریایی را با یادگیری ماشین ترکیب کرد تا الگوهایی را پیدا کند که بیماران مبتلا به سرطان سلول سنگفرشی مری را از افراد سالم متمایز می‌سازد. دانشمندان مؤسسه سیدنی برنر برای علوم زیستی مولکولی در دانشگاه ویتس و همکارانشان در دانشگاه کلمبیا، نمونه‌های بزاق بیماران سرطانی و گروه کنترل را مقایسه کردند و سپس الگوریتمی را آموزش دادند تا امضاهای میکروبی مرتبط با بیماری را تشخیص دهد.
عوامل بالینی و جمعیت‌شناختی مانند سیگار کشیدن، مصرف زیاد الکل، سکونت در مناطق روستایی، سطح تحصیلات پایین‌تر و نوع سوخت مصرفی در خانه، پیش‌تر در مطالعه سرطان ژوهانسبورگ با سرطان سلول سنگفرشی مری مرتبط شناخته شده بودند. اما این متغیرها به‌تنهایی توضیح نمی‌دادند چرا برخی مناطق شرق و جنوب آفریقا و بخش‌هایی از آسیا، نرخ بسیار بالاتری از این سرطان را تجربه می‌کنند. همچنین این عوامل نمی‌توانستند بروز بیماری در بیماران به‌طرز شگفت‌آوری جوان را توضیح دهند.
توالی‌یابی، تغییرات تکرارپذیری را در میکروبیوم دهان نشان داد. چندین گونه باکتریایی در بزاق بیماران مبتلا به سرطان سلول سنگفرشی مری فراوان‌تر بودند. یکی از برجسته‌ترین آن‌ها فوزوباکتریوم نوکلئاتوم بود؛ گونه‌ای که در پژوهش‌های مربوط به سرطان روده بزرگ و برخی سرطان‌های دیگر نیز دیده شده است. مدل مبتنی بر میکروبیوم، موارد سرطان را با دقت بیشتری نسبت به مدلی که فقط از اطلاعات بالینی و جمعیت‌شناختی استفاده می‌کرد، از گروه کنترل جدا کرد.
نشانه‌های میکروبی چه معنایی می‌توانند داشته باشند
یافتن باکتری‌های متفاوت در دهان بیماران سرطانی ثابت نمی‌کند که این میکروب‌ها عامل بیماری هستند. اثبات رابطه علت و معلولی معیار بسیار سخت‌گیرانه‌ای دارد. تومورهایی که به‌تدریج مری را تنگ می‌کنند، می‌توانند بلع و محیط بافتی موضعی را تغییر دهند و همین موضوع ممکن است میکروبیوم دهان را دگرگون کند. به بیان دیگر، الگوهای باکتریایی شاید پیامد بیماری باشند، نه محرک آغاز آن.
اما همین پیامد هم می‌تواند کاربردی باشد. مشکلات بلع اغلب مدت‌ها پیش از آنکه بیمار به درمانگاه تخصصی برسد، شکل می‌گیرند. اگر تغییرات بزاق بتوانند انسداد در حال شکل‌گیری یا دیگر نشانه‌های اولیه را پیش‌بینی کنند، یک سواب غیرتهاجمی می‌تواند مانند زنگ هشدار عمل کند و به پزشکان کمک کند اولویت آندوسکوپی فوری را دقیق‌تر تعیین کنند.
کاربردهای بالینی احتمالی در گام نخست، عملی و محدود خواهند بود. آزمایش بزاق یا سواب گونه جایگزین آندوسکوپی، به‌عنوان معیار طلایی تشخیص، نمی‌شود. در عوض، می‌تواند در مراکزی که دستگاه آندوسکوپی و متخصصان گوارش آموزش‌دیده کمیاب یا بیش از حد درگیرند، به‌عنوان ابزار تریاژ و اولویت‌بندی بیماران به کار رود.
تغییرات باکتریایی قابل توجه
- افزایش فوزوباکتریوم نوکلئاتوم و دیگر آرایه‌های میکروبی که پیش‌تر با زیست‌شناسی سرطان مرتبط دانسته شده‌اند.
- الگوهای متمایز در اجتماع میکروبی که یک مدل یادگیری ماشین می‌تواند آن‌ها را قابل‌اعتمادتر از داده‌های جمعیت‌شناختی به‌تنهایی تشخیص دهد.
یک سواب ساده بزاق می‌تواند به پزشکان کمک کند تصمیم بگیرند چه کسی به بررسی فوری بیشتر نیاز دارد.
دیدگاه کارشناس
دکتر آمنه پاتل، پژوهشگر میکروبیوم بالینی که در این مطالعه نقشی نداشته است، با احتیاط می‌گوید: «این پژوهش گامی مهم به سوی غربالگری کاربردی در مناطقی است که خدمات تخصصی کافی ندارند. الگو امیدوارکننده است، اما امضاهای میکروبی با رژیم غذایی، محیط و عادت‌های محلی تغییر می‌کنند. اعتبارسنجی دقیق در جمعیت‌های گوناگون مشخص خواهد کرد که این یافته به یک ابزار واقعی تبدیل می‌شود یا فقط یک نکته جالب علمی باقی می‌ماند.»
چرا اعتبارسنجی مهم است و مرحله بعد چیست
اعتبارسنجی داخلی مفید است، اما قطعی نیست. میکروبیوم دهان با جغرافیا، رژیم غذایی، منابع آب و رفتارهای اجتماعی تغییر می‌کند. مدلی که بر اساس بیماران یک منطقه آموزش دیده است، ممکن است در جای دیگر عملکرد ضعیفی داشته باشد. نویسندگان این مطالعه قصد دارند امضاهای مبتنی بر بزاق را در گروه‌های مستقل آزمایش کنند، از جمله در افرادی که به بیماری‌های خوش‌خیم مری مبتلا هستند و این بیماری‌ها نیز می‌توانند بلع را مختل کنند. این مقایسه‌ها حیاتی‌اند؛ اگر الگوی میکروبی صرفاً نشانگر انسداد باشد، آزمایش بسیاری از بیماری‌های غیرسرطانی را هم مثبت نشان خواهد داد. اما اگر این الگو ویژه سرطان باشد، پیامدهای آن برای تشخیص زودهنگام سرطان بسیار نیرومندتر خواهد بود.
پژوهشگران همچنین در پی یافتن سرنخ‌های دیگری هستند که بتواند خوشه‌بندی جغرافیایی عجیب سرطان سلول سنگفرشی مری را توضیح دهد. برخی گروه‌ها به دنبال استعدادهای ژنتیکی ارثی می‌گردند. گروه‌های دیگر، تومورها را برای یافتن امضاهای جهشی بررسی می‌کنند؛ همان اثر انگشت‌های مولکولی که مواد شیمیایی یا مواجهه‌های خاص بر جای می‌گذارند. اگر آلاینده‌های مشخص، سوخت‌های پخت‌وپز یا مواد آلوده‌کننده، الگوهای ثابت آسیب به دی‌ان‌ای ایجاد کنند، این نشانه‌ها می‌توانند به علل قابل پیشگیری اشاره کنند.
پروفسور میشل رمزی از مؤسسه سیدنی برنر برای علوم زیستی مولکولی این مسیر پژوهشی را بنیادی توصیف کرده و گفته است که این کار، دانشی را می‌سازد که برای حرکت به سوی کاربردهای بالینی لازم است. پروفسور کریستوفر متیو نیز بر توزیع سنی غیرمعمول بیماران مبتلا به سرطان سلول سنگفرشی مری تأکید کرده است؛ بسیاری از بیماران در ۵۰ سالگی یا زودتر تشخیص داده می‌شوند و بخش قابل توجهی نیز کمتر از ۴۰ سال دارند، موضوعی که نیاز به راهبردهای بهتر برای تشخیص زودهنگام را جدی‌تر می‌کند.
چالش‌ها پیش از آنکه آزمایش بزاق به روال معمول تبدیل شود
میان یک نتیجه امیدوارکننده آزمایشگاهی و یک تست آماده برای استفاده میدانی، چند مانع مهم وجود دارد. نخست، مدل باید در جمعیت‌های متنوع بازتولید شود. دوم، پژوهشگران باید نشان دهند که آیا تغییرات باکتریایی آن‌قدر زود در روند شکل‌گیری بیماری ظاهر می‌شوند که مزیت واقعی غربالگری ایجاد کنند یا نه. سوم، آزمایش باید مقرون‌به‌صرفه، در برابر تغییرات معمول در جمع‌آوری نمونه مقاوم و برای اجرا در مراکز مراقبت اولیه ساده باشد.
در نهایت، پرسش‌های اخلاقی و اجرایی نیز مطرح خواهند شد. چه کسانی باید غربالگری شوند؟ در مناطقی که پیگیری تشخیصی محدود است، با نتایج مثبت چگونه باید برخورد کرد؟ خطر ارجاع بیش از حد و انجام اقدامات غیرضروری چیست؟ پاسخ به این پرسش‌ها شکل هرگونه اجرای گسترده را تعیین خواهد کرد.
جمع‌بندی نهایی
دهان می‌تواند پنجره‌ای مفید به سوی سرطانی پنهان باشد. تیم آفریقای جنوبی و آمریکا این پنجره را با ابزارهای ژنومی و الگویابی محاسباتی گشوده‌اند. امید فوری، کاملاً عملی است: یک آزمایش کم‌هزینه بزاق که به پزشکان کمک کند تصمیم بگیرند چه کسی به آندوسکوپی فوری نیاز دارد. دستاورد بلندمدت، درک عمیق‌تر این موضوع است که چرا سرطان سلول سنگفرشی مری در برخی مناطق متمرکز می‌شود و افراد را در سنین غیرمنتظره درگیر می‌کند. هر دو هدف به اعتبارسنجی دقیق، مطالعات گسترده‌تر جمعیتی و توجه جدی به اجرای کاربردی نیاز دارند.
.avif)
نظر بگذارید
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید.